Yazma Süreci ve Yazma Planı

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Yazma sürecinin aşamalarını sırayla söyler ve her aşamanın görevini açıklar.
• Yazma planının ne olduğunu günlük hayattan örneklerle anlatır.
• Bir konu için başlık, bölüm sırası ve kısa notlardan oluşan basit bir yazma planı hazırlar.
• Yazdığı metni okuyup yazım, noktalama ve anlatım hatalarını düzeltir.
• Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini tanır ve metinde bu bölümlerin görevini gösterir.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Noktalama İşaretleri konusunu bilmen gerekir. Noktalama işaretleri yazının doğru okunmasını sağlar.

• Noktalama işaretlerinin görevlerini açıklar.
• Düz, soru ve ünlem cümlelerini uygun işaretle bitirir.
• Virgülü sıralı sözcükler arasında doğru kullanır.

Yazma Süreci Nedir?

Bir düşünceyi kâğıda düzenli biçimde aktarmaya yazma süreci denir. Bu süreçte hazırlık, planlama, yazma, kontrol ve düzeltme aşamaları sırayla izlenir. Amaç, okuyanın anlattığımızı kolayca anlamasıdır.

Yazma Sürecinin Aşamaları

• Hazırlık: Konuyu düşünür ve neyi yazacağımıza karar veririz.
• Planlama: Başlıkları ve sıralamayı küçük bir taslakla belirleriz.
• Yazma: Plana uygun olarak düzgün cümlelerle metni yazarız.
• Kontrol: Anlatımı, yazımı ve noktalama işaretlerini gözden geçiririz.
• Düzeltme: Eksikleri ekler, gereksizleri çıkarır ve son hâlini veririz.

Bu beş aşama birbirini izler. Aşamayı atlayan yazı eksik ve dağınık kalır.

Yazma Planı Nedir?

Yazma planı, yazacağımız metnin yol haritasıdır. İçinde ana başlık, alt başlık ve her başlığın altında kısa notlar bulunur. Plan yazılı metin değildir; sadece sıralamayı gösterir.

1. Önce konunun başlığını yazarız.
2. Sonra bölümleri ve sırasını belirleriz.
3. Her bölüme birkaç kelimeyle not düşeriz.
4. Metni bu plana göre yazar ve sonunda kontrol ederiz.

Plan, neyi nereye yazacağımızı hatırlatır.

Yazma Planının Bölümleri

Bu bölümleri sırayla yazarsak metin dağınık olmaz.

Örnek: Bahçemizde Bir Gün

Bahçemizde geçen bir güne dair yazı yazıyoruz. Önce planı hazırlıyoruz.

1. Birinci adım: Planın başlığı Bahçemizde Bir Gün olur.
2. İkinci adım: Girişte bahçedeki ağaçları tanıtırız.
3. Üçüncü adım: Gelişmede çiçekleri, çocukların oyununu ve kuş sesini anlatırız.
4. Dördüncü adım: Sonuçta günün geçişini özetleyen iki cümle yazarız.
5. Beşinci adım: Metni okuyup eksikleri tamamlarız, noktalama işaretlerini düzeltiriz.

Düzeltme en sona bırakılmıştır. Yazı, kontrol edilince tamamlanmış sayılır.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Yazma planı hazırlama

Sınıfa bahçemiz başlıklı bir yazı yazacağız. Önce planı hazırlayalım.nularla birlikte çalışabilirsin:

• Büyük Harf ve Kısaltmaların Yazımı Cümlenin ilk sözcüğü büyük harfle başlar.
• Noktalama İşaretleri Noktalama işaretleri yazının doğru okunmasını sağlar.
• Yazılı Anlatım Türleri ve Özellikleri Yazılı anlatım, bir olayı, düşünceyi ya da isteği kâğıda dökerek anlatmaktır.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Süreye göre dağıtılmış plan

Üç gün sonra yazı teslim edilecek. Bölümleri günlere nasıl dağıtalıyız?

1. Adım 1: İşi üç bölüme ayırırız: giriş, gelişme ve sonuç.
2. Adım 2: İlk gün başlığı ve girişi yazar, eksikleri not ederiz.
3. Adım 3: İkinci gün gelişmeyi tamamlar, okuma hatalarını düzeltiriz.
4. Adım 4: Üçüncü gün sonucu yazar, tüm metni baştan sona kontrol ederiz.

Cevap: Zaman paylaşımı sayesinde yazı zamanında ve düzenli biçimde tamamlanır.

Hatırla: bu konuyu Yazma Süreci ve Yazma Planı başlığındaki sorulara geçmeden önce kısa bir kez daha gözden geçir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Cevap: Ortaya çıkan kısa taslak, yazma sırasında yol haritası olur.

Örnek 2: Planı metne dönüştürme

Elimizde dört başlıklı bir plan var. Bu plandan yazılı bir metin nasıl oluşturulur?

1. Adım 1: Başlığı büyük harfle yazıp metnin başına koyarız.
2. Adım 2: Giriş bölümünde bahçenin yerini ve görünümünü iki cümleyle anlatırız.
3. Adım 3: Gelişmede ağaçları, çiçekleri ve oynayan çocukları sırayla yazarız.
4. Adım 4: Sonuçta günün nasıl geçtiğini özetleyen iki cümle ekleriz.

Cevap: Planın dört başlığı da metinde yerini alır ve yazı düzenli olur.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Derinlemesine Hatırlayalım

Öğrendiğimiz bilgileri sıraya koyarak birlikte hatırlayalım.

Özet

• Yazma işi hazırlık, planlama, yazma, kontrol ve düzeltme aşamalarından oluşur.
• Yazma planı ise metnin yol haritasıdır.
• Plan, düşüncelerimizi sıralı hâle getirir ve zaman kaybettirmez.
• Önce taslağı çıkarır, sonra metni yazarız.
• Bitirdikten sonra yazım ve noktalama işaretlerini kontrol edip eksikleri düzeltir, gereksiz cümleleri çıkarırız.

Sık Yapılan Hatalar

Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.

• Plansız yazmaya başlamak — neden yanlış: Başlıkları ve sırayı düşünmeden yazmak, aynı fikri tekrar anlatmaya ve düşünce kaybına yol açar. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Düzeltme adımını atlamak — neden yanlış: Yazdığı metni okumadan bırakmak, yazım ve noktalama hatalarının metinde kalmasına neden olur. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Planı metin sanmak — neden yanlış: Plan içine uzun cümlelerle metin yazmak yerine yalnızca başlık ve kısa notlar eklemek gerekir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Çok uzun cümle kurmak — neden yanlış: İçinde birden çok yargı bulunan uzun cümleleri kısa cümlelere bölmek okunmayı kolaylaştırır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Başlık eklemeyi unutmak — neden yanlış: Metne başlık koymadan yazmak, konunun ne olduğunu baştan anlatmayı zorlaştırır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Yazma planı metin değildir; hangi bölümün nerede anlatılacağını gösteren bir yol haritasıdır. — doğru mu?
2. Plan, yazma sırasında düşünce kaybını önler ve zaman kazandırır. — doğru mu?
3. Her bölümün altına birkaç kelimeyle anahtar sözcük yazmak hatırlamayı kolaylaştırır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Yazma süreci = Hazırlık + Planlama + Yazma + Kontrol + Düzeltme 2) Doğru. Yazma planı = Başlık + Bölüm sırası + Kısa notlar 3) Doğru. Giriş: konuyu tanıtır. Gelişme: ayrıntıları anlatır. Sonuç: düşünceyi toparlar.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Büyük Harf ve Kısaltmaların Yazımı Cümlenin ilk sözcüğü büyük harfle başlar.
• Noktalama İşaretleri Noktalama işaretleri yazının doğru okunmasını sağlar.
• Yazılı Anlatım Türleri ve Özellikleri Yazılı anlatım, bir olayı, düşünceyi ya da isteği kâğıda dökerek anlatmaktır.