Arama Motoru ile Bilgi Bulmak

Konu Anlatımı

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Algoritma Yazmanın Kuralları konusunu bilmen gerekir. Algoritma yazma kuralı, adımların açık, sıralı, eksiksiz ve anlaşılır olmasıdır.

• Algoritma yazarken uyulacak kuralları sıralar.
• Belirsiz bir adımı açık hâle getirerek yeniden yazar.
• Her adımın tek iş yapmasının önemini açıklar.

Bu konuda ne öğreneceğiz? arama motorunun ne işe yaradığını, arama kutusuna anahtar kelime yazmayı ve bulduğumuz sonuçları nasıl okuyacağımızı öğreneceğiz. Her bölüm, konunun bir parçasını açıklar; sonunda kısa bir özet ile sık yapılan hataları gösterir.

Arama Motoru Nedir?

Anahtar kelime, aranan konuyu en iyi anlatan, arama kutusuna yazılan birkaç kelimedir.

Arama motoru, internetteki milyonlarca sayfayı bizim için tarayan bir araçtır. Biz bir konuyu merak ettiğimizde arama kutusuna ne aradığımızı yazarız. Arama motoru yazdığımız kelimeleri dikkate alarak buna uygun sayfaların adreslerini sıraya koyar ve ekranda listeler. Bu yüzden arama motoru bize tek bir doğru cevap vermez; bize bir liste verir. Listeden hangi sayfanın işimize yarayacağına biz karar veririz. Arama motoru bize yardımcıdır, fakat düşünme ve seçme görevi bizimdir. Aradığımız bilgiyi okumak, anlamak ve kendi cümlelerimizle anlatmak da bize aittir. Bu yüzden internette bulunan bir metni kopyalamak ödev sayılmaz; ödev, o bilgiyi okuyup özümsemektir.

Anahtar Kelime ve Sonuçları Okumak

Arama kutusuna yazdığımız her kelime önemlidir. Kısa ve doğru kelimeler yazarsak aradığımız konuya yaklaşan sayfalar listelenir. Kelime çok fazlaysa ya da çok uzun bir cümle yazarsak sonuçlar çok daralır ve doğru sayfa listelerde kaybolabilir. Arama düğmesine bastıktan sonra ekranda sonuç listesi görünür. Her sonuçta sayfanın adresi, başlığı ve kısa bir özeti yer alır. Başlık sayfanın konusunu, özet ise sayfada ne anlatıldığını kısaca anlatır. Listeyi aşağı kaydırdıkça başka sonuçları da görürüz. Sonuçtan memnun kalmazsak arama kelimelerimizi değiştirerek yeniden arama yaparız. Arama sırasında kişisel bilgilerimizi kutuya yazmayız; çünkü yazdığımız her şey kayıt altına alınabilir. Kısacası arama, ödevi hazırlamak için değil, doğru bilgiye ulaşmak ve öğrenmek için kullanılır.

• Arama motoru: internetteki sayfaları tarayıp konumuza uygun olanları listeleyen araçtır.
• Arama kutusu: aradığımız kelimeleri yazdığımız alandır.
• Anahtar kelime: konuyu en iyi anlatan, kısa ve seçici kelimelerdir.
• Sonuç listesi: arama kutusundaki yazıya uygun sayfaların sıralandığı listedir.
• Özet: sayfanın içeriğini kısaca anlatan yazıdır.
• Kelimeleri değiştirmek: sonuç bulunamazsa yeni kelimelerle yeniden arama yapmaktır.

Günlük Hayattan Örnek

Elif, ödevi için bitkilerin çiçek yapısını öğrenmek istedi. Önce düşündü, sonra arama kutusuna «çiçek yapısı» yazdı ve arama düğmesine bastı. Ekranda birbirinden farklı sayfalar listelendi. Elif her sonucun başlığını okudu ve özetinde gerçekten çiçekle ilgili bilgi bulunan sayfayı açtı. İlk sayfada reklam, ikinci sayfada ise çok karmaşık bir metin vardı. Elif üçüncü sonucu seçti ve oradaki bilgiyi defterine özetleyerek yazdı.

Mert, bir konu hakkında «kediler hakkında her şey» diye arama yaptı. Arama motoru çok sayıda sonuç listeledi ama aradığı bilgiyi bulması zorlaştı. Öğretmeni ona kısa ve seçici kelime yazmayı önerdi. Mert «kedilerde beslenme» yazdığında sonuçlar hemen azaldı ve aradığı bilgiye ulaştı. Mert kutuya adını ya da okulunun adını yazmadı; yalnız konuyla ilgili kelimeleri yazdı. Dersin sonunda Mert bu yöntemi arkadaşlarına da anlattı.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Arama Motoru Nedir?

Arama motoru bize ne sağlar?

1. Arama kutusuna kelimeleri yazarız.
2. Arama düğmesine basarız.
3. Sonuç listesi ekranda görünür.

Cevap: Arama motoru, yazdığımız kelimelere uygun sayfaların adreslerini listeleyerek bilgiye ulaşmamızı sağlayan araçtır.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 4: Kelimeleri Değiştirmek

Arama sonuç vermediğinde ne yaparız?

1. Yazdığımız kelimeler gözden geçirilir.
2. Kelimelere yakın anlamlı kelimeler eklenir.
3. Arama yeni yazımla yeniden yapılır.

Cevap: Arama sonuç vermediğinde yazılan kelimeler değiştirilerek daha açıklayıcı bir yazımla yeniden arama yapılır.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 1: Arama Motoru Nedir?

Arama motoru bize ne sağlar?

1. Arama kutusuna kelimeleri yazarız.
2. Arama düğmesine basarız.
3. Sonuç listesi ekranda görünür.

Cevap: Arama motoru, yazdığımız kelimelere uygun sayfaların adreslerini listeleyerek bilgiye ulaşmamızı sağlayan araçtır.

Örnek 2: Anahtar Kelime

Bitkilerin çiçek yapısını öğrenmek için ne yazılır?

1. Konu düşünülür ve kısa bir konu özelliği bulunur.
2. İki kelimelik bir anahtar kelime yazılır.
3. Sonuç listesinden uygun sayfa seçilir.

Cevap: Bitkilerin çiçek yapısını öğrenmek için «çiçek yapısı» gibi kısa ve ayırt edici anahtar kelimeler yazılır.

Dersten Öğrendiklerimizi Gözden Geçirelim

Bu derste öğrendiklerimizi ve yaşamdan karşılıklarını birlikte görelim.

Özet

• Arama motoru, yazdığımız kelimelere uygun sayfaların adreslerini listeleyen araçtır.
• Arama kutusuna yazılan kısa ve doğru kelimelere anahtar kelime denir.
• Çok fazla kelime yazmak sonuçları daraltır ve doğru sayfayı bulmayı zorlaştırır.
• Sonuç listesinde başlık ve özet okunarak doğru sayfa seçilir.
• Sonuç bulunamazsa kelimeler değiştirilerek yeniden arama yapılır.

Sık Yapılan Hatalar

• Arama kutusuna cümle yazmak Yanlış, çünkü çok uzun yazılan cümleler sonuçları aşırı daraltır; bunun yerine kısa anahtar kelimeler yazılmalıdır.
• Arama kutusuna adını yazmak Yanlış, çünkü yazılan her kelime kayıt altına alınabildiği için kişisel bilgiler arama kutusuna yazılmamalıdır.
• İlk bulduğu sonucu olduğu gibi kabul etmek Yanlış, çünkü ilk sonuç aradığımız bilgiyi içermeyebilir; başlık ve özet okunmadan karar verilmemelidir.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Arama motoru doğru cevabı vermez, aday sayfaları listeler ve seçim bize kalır. — doğru mu?
2. Kısa ve ayırt edici anahtar kelimeler sonuç listesini daha kullanılır hâle getirir. — doğru mu?
3. Çok fazla kelime yazmak doğru sayfanın sonuçlarda kaybolmasına yol açar. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Arama motoru = yazdığımız kelimeye uygun sayfaları listeleyen araç 2) Doğru. Anahtar kelime = kısa ve konuyu anlatan kelimeler 3) Doğru. Arama düğmesi = listeyi oluşturan adım

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Doğru ve Güvenli Bilgiyi Seçmek İnternette okunan her bilgi doğru değildir; bazıları yanlış yazılmıştır.
• Algoritma Yazmanın Kuralları Algoritma yazma kuralı, adımların açık, sıralı, eksiksiz ve anlaşılır olmasıdır.
• Kişisel Bilgilerimizi Korumak Ad, adres, telefon, okul adı, doğum tarihi ve aile bilgileri kişisel bilgidir.