Algoritma Yazmanın Kuralları

Konu Anlatımı

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Günlük Hayattan Algoritma Örnekleri konusunu bilmen gerekir. Günlük hayat algoritması, hepimizin sık tekrarladığı işlerin adım sırasıdır.

• Günlük hayattan dört örnek verip adımlarını sırayla yazar.
• Bir günlük işte eksik adımın sonucu nasıl bozduğunu açıklar.
• Seçtiği bir işin adımlarını yazıyla anlatır.

Bu konuda ne öğreneceğiz? algoritma yazarken hangi kurallara uyacağımızı, belirsiz ifadelerden nasıl kaçınacağımızı, yazdığımız algoritmayı nasıl deneyeceğimizi ve neden hatalarımızı düzelteceğimizi öğreneceğiz. Her bölüm, konunun bir parçasını açıklar; sonunda kısa bir özet ile sık yapılan hataları gösterir.

Algoritma Yazarken Uyulacak Kurallar

Algoritma yazma kuralı, adımların açık, sıralı, eksiksiz ve başkasınca anlaşılır biçimde yazılmasıdır.

Algoritma yazmak, adımları sıraya koymak kadar kolay görünse de aslında kurallara uymayı gerektirir. Birincisi her adım açık ve anlaşılır olmalıdır. «Yeterince temiz olsun» ya da «şunu da bir ara» gibi ifadeler ne yapılacağını belli etmez; adımı uygulayan kişi ne yapacağını bilemez. İkincisi adımların belirli bir sırası olmalıdır; her adım bir sonrakinin zeminini hazırlar. Üçüncüsü eksik adım bırakılmamalıdır; atlanan adım sonraki adımların dayanağıdır ve onun olmaması işin sonucunu bozar. Dördüncüsü her adım tek bir iş yapmalıdır. Bir adımda iki iş varsa hata olursa hangi işe ait olduğu bulunamaz. Beşincisi algoritmayı başka bir kişi de anlayabilmelidir. Anlaşılmayan bir algoritma, yazan kişinin kafasında kalmış demektir. Altıncısı belirsiz ifadelerden kaçınılmalıdır; «biraz», «gerekirse», «sonra da yapılır» gibi sözcükler herkesçe farklı anlaşılır. Yedincisi yazılan algoritma denenmeli ve hatalar düzeltilmelidir; çünkü yazılan hâliyle çalışmayan bir algoritma işe yaramaz.

Deneme, Hata Düzeltme ve Yazmanın Yararları

Kurallara uygun bir algoritma yazmak bize birçok kazandırır. Öncelikle iş her seferinde aynı ve doğru sonucu verir; kim yaparsa yapsın sonuç değişmez. İkinci olarak hata, iş bitmeden fark edilir ve kolayca düzeltilir; bozulan adım nerede olduğu bilinir. Üçüncü olarak başka bir kişi aynı işi kendi başına yapabilir; çünkü adımlar açık ve sıralı yazılmıştır. Dördüncü olarak zaman kazanılır; her seferinde adımları yeniden düşünmek gerekmez. Beşinci olarak işler düzenli hâle gelir, eşyalar yerli yerinde durur. Kurallara uymayan bir algoritma ise tam tersine zarar verir: adımlar karışır, iş yarım kalır, emek boşa gider. Bu yüzden algoritma yazmak bir hızlılık işi değil, bir düzen işidir. Önce kuralı bilmek, sonra işi seçmek, sonra adımları yazmak ve en son denemek en doğru yoldur. Bu yol izlendiğinde algoritma gerçekten işe yarar.

• Açıklık: her adım, ne yapılacağını herkesin anlayacağı biçimde yazılır.
• Sıra: adımlar işin başlangıcından sonuna doğru sıralanır.
• Eksiksizlik: atlanacak hiçbir adım bırakılmaz.
• Tek iş: her adım yalnız bir iş yapar.
• Anlaşılırlık: başka bir kişi de algoritmayı uygulayabilir.
• Deneme: yazılan algoritma denenir, hatalar düzeltilir.

Günlük Hayattan Örnek

Sınıfta öğretmen, öğrencilerden bir algoritma yazmalarını istedi. Konu, odalarını toplamaktı. Bir öğrenci önce «temizlik yap» dedi; öğretmen bu adımın belirsiz olduğunu söyledi. Öğrenci adımı «eşyaları topla, yatakları düzelt, yeri süpür» diye üç ayrı adıma böldü ve numaralı olarak yazdı. Öğretmen algoritmayı okudu ve dedi ki artık bu adımları herkes uygulayabilir.

Ayşe, evde bir iş için algoritma yazdı ve arkadaşına okumasını istedi. Arkadaşı üçüncü adımda durdu ve «sonra ne yapacağım?» diye sordu. Ayşe fark etti ki adımlarından biri eksikti. Eksik adımı ekleyip listeyi numaralı biçimde yeniden yazdı. Arkadaşı bu kez adımları sorunsuz uyguladı. Ayşe öğrendi ki algoritmayı denemek, en iyi kontrol yöntemidir.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Belirsiz Adım

Belirsiz yazılmış bir adım nasıl düzeltilir?

1. Adım okunur ve belirsizliği görülür.
2. Adımdaki iş tek bir işe bölünür.
3. Yeni adım numarasıyla yazılır.

Cevap: Belirsiz adım, içindeki işleri tek tek ayırıp her birini ayrı bir cümleyle yazarak düzeltilir.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 4: Başkasının Anlaması

Algoritmayı başkasının uygulaması neyi gösterir?

1. Algoritma bir arkadaşa okutulur.
2. Arkadaşın nerede durduğu izlenir.
3. Durduğu yere açıklama eklenir.

Cevap: Algoritmayı başkası da uygulayabiliyorsa adımlar açık ve anlaşılır yazılmıştır; durduğu yer varsa orası düzeltilir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Tek İş Kuralı

Her adımın tek iş yapması neden istenir?

1. İki iş içeren bir adım düşünülür.
2. Adım ikiye bölünür.
3. Sıra korunarak adımlar yeniden yazılır.

Cevap: Her adım tek iş yapmalıdır; çünkü iki iş birleşince hata olursa onun hangi işe ait olduğu bulunamaz ve düzeltilemez.

Öğrendiklerimizi Yaşamla Bağlayalım

Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük yaşamdan bir durumla eşleştirelim.

Özet

• Algoritma yazma kuralı, adımların açık, sıralı, eksiksiz ve anlaşılır olmasıdır.
• Her adım tek bir iş yapmalı ve belirsiz ifadelerden kaçınılmalıdır.
• Başka bir kişi de algoritmayı uygulayabilmelidir.
• Yazılan algoritma denenmeli, çıkan hatalar düzeltilmelidir.
• Kurallara uygun algoritma, işin doğru ve tekrarlanabilir sonuçlanmasını sağlar.

Sık Yapılan Hatalar

• Adımı kısa tutmak için belirsiz yazmak Yanlış, çünkü kısa yazılan belirsiz adım, işi uygulayan kişide farklı anlaşılır ve iş bozulur.
• Bir adımda iki işi birleştirmek Yanlış, çünkü iki iş birleşince hata olursa hangi işe ait olduğu bulunamaz ve düzeltilemez.
• Yazılan algoritmayı hiç denememek Yanlış, çünkü denenmeyen algoritmada hatalı kalan adımlar görülmez; iş ancak sonra bozulur.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Adımlar açık olmazsa iş, uygulayan kişiye göre değişir. — doğru mu?
2. Her adım tek iş yaparsa hata kolayca bulunur. — doğru mu?
3. Eksik adım, sonraki adımların dayanağını ortadan kaldırır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Kural = açık, sıralı, eksiksiz, anlaşılır 2) Doğru. Belirsiz ifade = düzeltilmesi gereken adım 3) Doğru. Deneme = hatayı bulma yolu

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Arama Motoru ile Bilgi Bulmak Arama motoru, yazdığımız kelimelere uygun sayfaların adreslerini listeleyen araçtır.
• Günlük Hayattan Algoritma Örnekleri Günlük hayat algoritması, hepimizin sık tekrarladığı işlerin adım sırasıdır.
• Doğru ve Güvenli Bilgiyi Seçmek İnternette okunan her bilgi doğru değildir; bazıları yanlış yazılmıştır.