Sözlü Sunum ve Münazara

Konu Anlatımı

Bu konuda ne öğreneceğiz?

Bu konuda sunum ve münazara başlıklarını ele alacağız. Önce sunumun hazırlık basamaklarını, sunum yöntemlerini ve slaytta nelerin yazılacağını öğreneceksin. Ardından sözlü anlatımda kullanılan hazır cümle kalıplarına ve dinleme becerisine bakacağız. Son bölümde ise münazaranın amacı, grupları ve kuralları üzerinde duracağız.

Sunumun Hazırlık Basamakları

Sunum hazırlığı beş basamakta yürür: amaç belirleme → araştırma/kaynak toplama → taslak → slayt/metin hazırlığı → prova. Prova son basamaktır; sunumdan önce mutlaka yapılmalıdır. Süre hesabı da hazırlık aşamasında yapılır, çünkü konuşma hızı çoğu zaman tahmin edilenden yavaştır.

Sunum Yöntemleri

Sunum yöntemleri üç başlıkta incelenir: düz anlatım, hazır cevaplı soru-cevaplı sunum ve karşılaştırmalı sunum. Düz anlatımda dinleyici yalnızca izler; hazır cevaplı sunumda sorular önceden hazırlanmış cevaplarla karşılanır; karşılaştırmalı sunumda iki durum yan yana konuşulur. Yöntem seçimi, sunumun amacına göre yapılır.

Sunumda Uyulması Gerekenler

Sunumda ses tonu, göz teması, duraklamalar, slaytta az yazı bulunması, dinleyiciyle uyum ve sorulara yanıt verme önemlidir. Göz teması, dinleyiciyi sürecin parçası gibi gösterdiği için sunumu güçlendirir. Slaytta paragraf ve tam cümle kopyalanmaz; kısa başlık, anahtar sözcükler ve kendi cümleleriyle özet bulunur.

Münazara

Münazara, bir konuda lehinde ve aleyhinde görüşlerin gruplar hâlinde ve belirli kurallara göre savunulmasıdır. Amacı farklı görüşleri karşılaştırmak, ikna etme ve dinleme becerisi kazanmaktır. Gruplar lehte (lehine) ve aleyhte (aleyhine) olmak üzere kurulur; bazı sınavlarda nötr (çevrim) grubu da bulunur. Taraf bildiren sözcükler lehine, aleyhine, çevrim olarak sıralanır.

Münazara kuralları süre, konuşma süresi, söz hakkı, savunma, çürütme, dinleme, sertlikten kaçınma ve saygı başlıklarında toplanır. Bu kuralların amacı, konuşmayı bir rekabet hâline getirmeyip bir akıl yürütme alanı olarak tutmaktır.

Sözlü Anlatım ve Dinleme

Hazır cümle kalıpları iletişimi akıcılaştırır: hoş geldiniz, dinlediğiniz için teşekkür ederim, katkınız için sağ olun gibi ifadeler başlangıç ve kapanışta kullanılır. Dinleme ise konuşanı kesmemeyi ve özetleyerek anladığını göstermeyi gerektirir. Dinleme yalnızca sessiz olmak değildir; anlayışı karşı tarafa iletmek de dinlemenin parçasıdır.

Basit Örnek

Slaytta uzun bir paragrafın kopyalanması, sunumda en sık yapılan hatadır. Doğrusu, slayta kısa başlık, birkaç anahtar sözcük ve konuşmacının kendi cümleleriyle yazdığı bir özet koymaktır. Konuşma metni slayttan okunmaz, slayt ona eşlik eder.

İleri Örnek

Münazara sorusunda tarafı belirleyen sözcükler karıştırılırsa cevap yanlış sayılır. Lehine ifadesi lehte grubu, aleyhine aleyhte grubu, çevrim ise nötr grubu gösterir. Ayrıca münazaranın amacı kazanmak değil, ikna etme ve dinleme becerisi kazanmaktır; bu yüzden kurallar sertlikten kaçınmayı öngörür.

Özgün örnek (sunum giriş ve kapanışı): Slaytta üç satır vardı: Konu, üç anahtar sözcük ve bir cümlelik özet. Konuşmacı slaydı okumadı, dinleyiciye baktı ve girişte bir soru sorarak dikkat çekti; kapanışta dinledikleri için teşekkür etti. Sunum planlanandan kısa sürdü çünkü her cümle ezberden geliyordu.

Özgün örnek dize (münazara denemesi): İki taraf da haklıymış gibi konuştu,
Biri savundu, öteki çürüttü.
Sert söz değil, kanıt konuştu;
Sonunda ikisi de dinledi.
Bu dörtlük, münazarada savunma-çürütme ve dinleme adımlarını örnekler.

Sık Yapılan Hatalar

1. Yanlış: Prova sunumdan sonra yapılır. Doğru: Prova, sunum hazırlığının son basamağıdır ve sunumdan önce yapılır.
2. Yanlış: Slayta tam cümle ve paragraf yazılabilir. Doğru: Slayta kısa başlık, anahtar sözcükler ve kendi cümleleriyle özet yazılır; paragraf ve tam cümle kopyalanmaz.
3. Yanlış: Münazaranın amacı tarafı kazanmaktır. Doğru: Münazaranın amacı farklı görüşleri karşılaştırmak, ikna etme ve dinleme becerisi kazanmaktır.
4. Yanlış: Münazarada aleyhte grup lehine, lehte grup aleyhine konuşur. Doğru: Taraf bildiren sözcükler lehine, aleyhine, çevrim biçimindedir.
5. Yanlış: Sunumda göz teması kurulmaz. Doğru: Göz teması, dinleyiciyle uyumun en güçlü aracıdır ve sunumda mutlaka kurulur.

Özet

Sunum hazırlığı beş basamaktan oluşur: amaç belirleme, araştırma/kaynak toplama, taslak, slayt/metin hazırlığı ve prova. Sunum yöntemleri düz anlatım, hazır cevaplı soru-cevaplı sunum ve karşılaştırmalı sunumdur. Sunumun bölümleri giriş, gelişme ve sonuçtur; girişte dikkat çekilir, gelişmede ana bilgi verilir, sonuçta kapanış yapılır. Sunumda ses tonu, göz teması, duraklamalar, slaytta az yazı, dinleyiciyle uyum ve sorulara yanıt verme önemlidir. Slayta kısa başlık, anahtar sözcükler ve kendi cümleleriyle özet yazılır; paragraf ve tam cümle kopyalanmaz. Sözlü anlatımda hoş geldiniz, dinlediğiniz için teşekkür ederim, katkınız için sağ olun gibi hazır cümle kalıpları iletişimi akıcılaştırır. Dinleme, konuşanı kesmemeyi ve özetleyerek anladığını göstermeyi gerektirir. Münazara, bir konuda lehinde ve aleyhinde görüşlerin gruplar hâlinde belirli kurallara göre savunulmasıdır; amacı görüşleri karşılaştırmak, ikna etme ve dinleme becerisi kazanmaktır. Gruplar lehte ve aleyhte olmak üzere kurulur, bazı sınavlarda nötr grubu da bulunur. Taraf bildiren sözcükler lehine, aleyhine ve çevrimdir. Münazara kuralları süre, konuşma süresi, söz hakkı, savunma, çürütme, dinleme, sertlikten kaçınma ve saygı başlıklarıyla ilgilidir.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Sunum hazırlığında amaç belirleme ilk basamaktır.
• Prova, sunum hazırlığının son basamağıdır.
• Sunum yöntemleri düz anlatım, hazır cevaplı soru-cevaplı sunum ve karşılaştırmalı sunumdur.
• Sunumun üç bölümü giriş, gelişme ve sonuçtur.
• Giriş bölümünde dikkat çekilir, sonuç bölümünde kapanış yapılır.
• Sunumda ses tonu, göz teması, duraklamalar, dinleyiciyle uyum ve sorulara yanıt verme önemlidir.
• Slayta kısa başlık, anahtar sözcükler ve kendi cümleleriyle özet yazılır.
• Slayta paragraf ve tam cümle kopyalanmaz.
• Sözlü anlatımda hazır cümle kalıpları iletişimi akıcılaştırır.
• Dinleme, konuşanı kesmemeyi ve özetleyerek anladığını göstermeyi gerektirir.
• Münazara, lehinde ve aleyhinde görüşlerin gruplar hâlinde savunulmasıdır.
• Münazaranın amacı görüşleri karşılaştırmak, ikna etme ve dinleme becerisi kazanmaktır.
• Münazara grupları lehte, aleyhte ve bazı sınavlarda nötr olmak üzere kurulur.
• Taraf bildiren sözcükler lehine, aleyhine ve çevrimdir.
• Münazara kuralları süre, konuşma süresi, söz hakkı, savunma, çürütme, dinleme, sertlikten kaçınma ve saygıyı kapsar.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Hazırlık sırası konusunun adımları:

1. Adım 1: Basamakları hatırla, amaçtan başlayıp provaya kadar ilerlenir.
2. Adım 2: Sırayı denetle, prova en son basamaktır.
3. Adım 3: Gerekçelendir, prova sunumdan önce yapılan son denemedir.
4. Adım 4: Sonuçlan, prova hazırlığın son basamağıdır.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Soru: Özgün bir sunum hazırlığı planı yazınız: amaç, kaynak toplama, taslak, slayt hazırlığı ve prova basamaklarını sırayla açıklayınız; her basamak için yapılacak işi bir cümleyle yazınız.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Beş basamağın sırayla yazılması 8 puan; her basamak için yapılacak işin bir cümleyle açıklanması 8 puan; süre ölçümü ve göz teması gibi uygulama ayrıntılarının eklenmesi 4 puan. Toplam 20 puan.