Bir konuyu bir gece önce çalışıp ertesi sabah sınava girdiğinizde bilgilerin bir kısmının uçup gittiğini hissettiniz mi? Bu yaşadığınız şey bir karakter zayıflığı değil, insan belleğinin çalışma biçimidir.
Unutma eğrisi
Alman psikolog Hermann Ebbinghaus, 1885'te yayımlanan çalışmasında anlamsız hecelerle yaptığı deneylerde zamanla hatırlamanın nasıl azaldığını ölçtü. Sonuç, bugün unutma eğrisi olarak bilinen bir tabloydu: öğrenmenin hemen ardından bilginin büyük kısmı kısa sürede kaybolur, kaybın hızı ise zamanla yavaşlar.
Bu eğrinin pratik anlamı şudur: Bilgiyi tek seferde ne kadar iyi öğrenirsen öğren, tekrar yapılmazsa bir süre sonra önemli bir kısmı silinir. Ama tekrarı doğru zamanda yaptığında eğri düzleşir ve bilgi daha uzun süre kalır.
Aralık etkisi
Psikoloji araştırmalarında aralıklı tekrar olarak bilinen yöntem, aynı miktardaki çalışmanın tek seferde yapılmak yerine zamana yayılmasının daha kalıcı öğrenme sağladığını gösterir. Buna aralık etkisi denir. Tek gecede yığma yapmak, sınav anında kısa süreli bir yüzeysel hatırlama sağlar; ama bu bilgi büyük olasılıkla birkaç gün içinde kaybolur.
Pratik bir plan
Aşağıdaki aralıklar başlangıç için yararlı bir çerçevedir. Her konu için birebir aynı olmak zorunda değildir; kendi tepkinizi gözleyip ayarlayabilirsiniz.
- Konuyu ilk kez çalıştığınız gün, en az bir kez kendi cümlelerinizle özetleyin.
- Ertesi gün kitabı kapatıp o konunun ana fikirlerini hatırlamaya çalışın.
- Üç gün sonra kısa bir soru seti çözün; yanlış yaptıklarınızı işaretleyin.
- Bir hafta sonra yalnızca işaretlediğiniz noktaları tekrar edin.
- İki hafta ve bir ay sonra kısa bir kontrol yapın; bilgi hâlâ rahat geliyorsa aralığı biraz daha uzatın.
Hatırlamak okumaktan daha güçlüdür
Aralıklı tekrarın en güçlü tarafı, beynin bilgiyi kaynağa bakmadan geri getirmeye çalışmasıdır. Bu çabaya aktif hatırlama denir. Sayfayı tekrar tekrar okumak kendini iyi hissettirir, fakat çoğu zaman sadece tanıdık görünen bilgiyi yeniden tanımanıza yol açar.
- Kitabı kapatıp konunun başlıklarını kâğıda yazın.
- Bir kavramı bir arkadaşınıza anlatıyormuş gibi sesli açıklayın.
- Kendinize kısa sorular sorun ve cevaplarken not alın.
- Yanlış cevapladığınız soruları ayrı bir listede tutun.
Sık yapılan hatalar
Yalnızca okumak, aynı konuyu üst üste bir saat boyunca çalışmak ve sadece kolay gelen soruları çözmek en yaygın hatalardır. Zor geldiği için atladığınız konular da tekrar listenizin başında olmalıdır.
Bugün öğrendiğin bir konuyu üç gün sonra kendine sor. Ders listesinden bir konu seçip hemen deneyebilirsin.
Derslere göz atSık sorulanlar
Aralıklı tekrar için bir uygulama gerekir mi?
Hayır. Kâğıt ve kalem yeterlidir; önemli olan tekrar tarihlerini takvime işaretlemektir.
Her konuyu aynı aralıklarla mı tekrar etmeliyim?
Hayır. Zor bulduğun konuyu daha sık, kolay geldiğini daha seyrek tekrar etmek daha verimlidir.
Bu yazı işine yaradı mı?