Ohm yasası: gerilim, akım ve direnç arasındaki ilişki

Bir devrede bir şeyi değiştirdiğinizde diğer büyüklüklerin nasıl etkileneceğini tahmin edebilmek, elektronik öğreniminin en önemli becerilerinden biridir. Bu tahmini yapmanızı sağlayan temel kural Ohm yasasıdır.

Formül

Ohm yasası üç büyüklüğü birbirine bağlar: gerilim (V), akım (I) ve direnç (R). Formül şöyledir:

Örnek hesap

Bir devreye 9 volt gerilim uygulayan bir pil bağlayalım ve devreye 220 ohmluk bir direnç koyalım. Devreden geçen akımı bulmak için formülü kullanırız:

• I = V / R = 9 / 220 ≈ 0,041 amper.
• Bu değer 41 miliamper eder, çünkü 1 amper 1000 miliamperdir.
• Güç P = V × I = 9 × 0,041 ≈ 0,37 watt olarak hesaplanır.

Şimdi direnci 440 ohma çıkardığımızda akım yarıya düşer. Direnç arttıkça akım azalır; gerilim sabit kaldığında bu ilişki doğrudur.

Gücü neden hesaplarız?

Her direnç, geçen akımın getirdiği enerjiyi ısı olarak harcar. Bu yüzden bir direncin güç değerini de bilmek gerekir. Hesapladığınız güç, kullandığınız direncin üretici tarafından belirtilen güç sınırını aşmamalıdır; aksi hâlde direnç ısınır ve zarar görebilir.

Ohm yasası her şey için geçerli mi?

Direnci sabit kabul eden bu basit ilişki metal iletkenler gibi birçok malzeme için yaklaşık olarak doğrudur. Diyot ve transistör gibi bileşenlerde gerilim ile akım arasındaki ilişki doğrusal değildir; bu elemanların davranışı için ayrı modeller kullanılır.

Hatalı hesaplardan kaçınmak için

1. Birimleri önce standart hâle getirin: miliamper, kiloohm gibi ön ekleri çevirmeyi unutmayın.
2. Hesabın sonucunu mantıkla kontrol edin: direnç büyüdüyse akım küçülmeli.
3. Gücü hesapladıktan sonra direncin güç sınırına bakın.

← Tüm yazılar