Tiyatroda Türler, Kişiler ve Sahne Düzeni nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Tiyatro türlerini konunun ağırlığı, olayın sonu ve seyircide uyandırılan duygu açısından sınıflandırır ve ayırt eder.
• Prolog, epilog, monolog, diyalog ve replik kavramlarını metinden örneklerle göstererek tanımlar.
• Dekor, kostüm, müzik, ışık ve efektlerden oluşan sahne düzeninin görevlerini açıklar ve örnekleri değerlendirir.
• Kahraman, karşıt kişi, yardımcı kişi ve tiyatroya özgü kişi tiplerini bir metinden tanıyıp işlevlerini yorumlar.
• Bir tiyatro metnini okurken olay örgüsünü, kişileri ve sahne yönergelerini izleyerek parça yorumu yapar.

Anahtar fikirler

• Tiyatro türleri yalnızca konuya göre değil, olayın sonucuna ve seyircide uyandırılan duyguya göre de sınıflandırılır.
• Klasik tiyatro anlayışında zaman, yer ve eylem birliği aranır; bu yaklaşım modern tiyatroda gevşer.
• Komedi ve fars arasındaki fark, hafif bir güldürü ile hızlı ve abartılı bir güldürü arasındaki farktır.
• Köy seyirlik oyunu ve ortaoyunu gibi halk oyunları, doğaçlama geleneği sayesinde her seyiride yeniden kurulur.
• Sahne yönergeleri, oyuncunun duruşunu, bakışını ve hareketini yönlendiren yazılardır; metnin sesli bölümüne girmez.
• Karakterin kostümündeki değişim, zamanın geçtiğini ya da durumun değiştiğini seyirciye anlatabilir.

Konunun özeti

Perde zamanı böler, sahne olayın kesintisiz akışını verir; prolog oyunu hazırlar, epilog sonucunu bildirir. Monolog tek kişinin, diyalog birden çok kişinin karşılıklı konuşmasıdır. Kişiler kahraman, karşıt kişi, yardımcı kişi ve kalıplaşmış tipler olarak görevleriyle tanınır. Sahne düzeni dekor, kostüm, müzik, ışık ve efektlerden oluşur.

Sık yapılan hatalar

• Perde ile sahneyi aynı büyüklük ölçüsü sanmak: Perde oyunun zaman bakımından büyük bölümüdür; sahne ise perde içinde kesintisiz süren olay parçasıdır.
• Replik ile monologu eşitlemek: Replik tek bir cümledir; monolog ise bir kişinin bir bölüm boyunca süren uzun konuşmasıdır.
• Sahne yönergesini sahnede okunan bir replik sanmak: Yönerge, hareket ve görünüm için yazılmış bir açıklamadır ve sesli bölüme girmez.

İlgili konular

• Roman
• Tiyatro
• Romanın Yapı Unsurları ve Roman Türleri
• Ses Bilgisi ve Ses Olayları
• Sözcük Türleri ve Yazım
• Cümlenin Ögeleri ve Cümle Türleri