Titreşim ve Dalga nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Yaylı cisim ve sarkaç hareketlerinde periyodu kütleye ve bağlılık sabitine bağlar.
• Frekans ile periyot arasındaki çarpanı bir bağıntı olarak kullanır.
• Genlik, denge konumu ve titreşim sayısı kavramlarını doğru tanımlar.
• Dalga hızı, dalga boyu ve frekans arasındaki ilişkiyi kurar ve uygular.
• Enine ve boyuna dalgaları gerekçesiyle ayırt eder.

Anahtar fikirler

• Periyot ve frekans arasında çarpma değil bölme ilişkisi vardır.
• Yay sabiti yalnızca yaya bağlıdır; kütleye ve cismin hacmine bağlı değildir.
• Kütlenin karekökü arttıkça periyot artar; dört kat kütle periyodu iki kat yapar.
• Sarkacın periyodu genliğinden bağımsızdır, boyun kareköküyle orantılıdır.
• Dalga hızı, dalga boyu ile frekansın çarpımıdır ve aynı ortamda sabittir.
• Enine dalgada parçacık titreşimi dalga doğrultusuna dik, boyuna dalgada aynı doğrultudadır.

Konunun özeti

Periyot bir salınımın tamamlanma süresi, frekans birim zamandaki salınım sayısıdır; ikisi çarpımı bire eşit iki büyüklüktür ve biri diğerinin çarpanı birine bölümüdür. Genlik, denge konumundan en büyük uzaklıktır. Yaya bağlı cisimde periyot kütlenin kareköküyle artar, yay sabitinin kareköküyle azalır; sarkaçta aynı bağımlılık boy için geçerlidir. Dalga hızı, dalga boyu ile frekansın çarpımıdır ve aynı ortamda sabittir; frekans iki katına çıkarsa dalga boyu yarıya iner. Enine dalgada parçacıklar dalga doğrultusuna dik, boyuna dalgada dalga boyu doğrultusunda titreşir. Sönüm hareket enerjisini ısıya dönüştürerek genliği azaltır; doğal periyotla aynı aralıkta gelen dış itmeler ise rezonans…

Sık yapılan hatalar

• Frekans ile periyodu çarpmak: Frekans ile periyot arasında çarpma değil bölme vardır. Periyodu bilinen bir hareketin frekansı, periyodun çarpanı birine bölümüdür. Bu kural bilinmeden sayılar arasında çarpma yapılırsa sonuç binlerce kat farklı çıkar.
• Kütle ile periyotu doğru orantılı saymak: Kütle iki katına çıkarsa periyot iki katına çıkmaz, iki katının karekökü kadar çıkar. Doğru orantılı olsaydı ağır cisimlerin sarkaçları orantısız biçimde yavaşlayardı; gözlem bunun doğru olmadığını gösterir.
• Genliği toplam hareket sanmak: Bir genlik, denge konumundan en büyük uzaklıktır. Su düzeyi bir salınımda 30 cm yukarı çıkıp 30 cm aşağı iniyorsa toplam hareket 60 cm, genlik ise 30 cm'dir.

İlgili konular

• Yıldızlar ve Evren
• Elektrik Enerjisi
• Elektrik Devre Problemleri
• Kütle ve Ağırlık