Tepkimelerde Hız ve Hızı Etkileyen Faktörler nedir?
Kimya · 9. Sınıf · Konu 24
Tahmini okuma süresi: 8 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Tepkime hızını tanımlar ve birimleriyle birlikte yorumlar.
- Ortalama hız hesabını derişim değişiminden yararlanarak yapar.
- Çarpışma teorisini ve aktivasyon enerjisinin rolünü açıklar.
- Hızı etkileyen faktörlerin etkisini gerekçesiyle sıralar.
- İki deney arasındaki hız farkını sayısal olarak karşılaştırır.
Anahtar fikirler
- Hız, zamanla değişen bir büyüklüktür; sabit bir değer değildir.
- Ortalama hız için kullanılan zaman aralığı uzadıkça hız küçülür.
- Hız birimi miktar bölü zamandır; örnek mol L⁻¹ s⁻¹.
- Reaktif tüketim hızı ile ürün oluşum hızı denklem katsayıları oranında bağlıdır.
- Hız sabiti k, derişim değişse bile sabittir; yalnızca sıcaklığa bağlıdır.
- Hız bağımlılık denklemindeki üslü sayılar deneysel olarak bulunur.
Konunun özeti
Ortalama hız derişim değişiminin geçen süreye bölünmesiyle bulunur; başlangıç hızı t = 0 anındaki değerdir. Hız bağımlılık denklemi hızın reaktif derişimlerinin belirli kuvvetleriyle çarpımına bağlı olduğunu gösterir ve denklemdeki hız sabiti yalnızca sıcaklığa bağlıdır. Çarpışma teorisine göre ürün yalnızca aktivasyon enerjisi eşiğini aşan etkin çarpışmalarda oluşur. Katalizör bu eşiği düşürür, kendisi tüketilmez ve denge konumunu değiştirmez. Hızı belirleyen beş temel faktör derişim, sıcaklık, yüzey alanı, katalizör ve reaktifin cinsidir. Sıcaklık etkisi en güçlüsüdür ve her 10 °C artışta hız yaklaşık iki katına çıkar. Bu faktörleri ayırt etmek için her deneyde yalnızca bir faktörün…
Çözümlü mini örnek 1
Bir tepkimede bir reaktifin derişimi 20 saniyede 0,40 mol/L değerinden 0,20 mol/L değerine düşmektedir. Ortalama tepkime hızı kaç mol L⁻¹ s⁻¹'dir?
Adım 3: Sonucu birimle birlikte yazın ve hızın bir büyüklük olduğunu, işaretinin negatif olmadığını belirtin.
Çözümlü mini örnek 2
Bir tepkimenin hızı 25 °C'de 0,020 mol L⁻¹ s⁻¹ olarak ölçülmüştür. Aynı derişimlerde tepkime 35 °C'de yapılırsa hız yaklaşık kaç mol L⁻¹ s⁻¹ olur?
Adım 4: Yorumlayın: sıcaklık artışı hızı iki katına çıkarmıştır; denge konumu değişmemiştir.
Sık yapılan hatalar
- Hata: Sıcaklığın iki katına çıkmasıyla hızın iki katına çıkacağını sanmak: Hız sıcaklığa doğrusal değil, üstel bağlıdır; doğrusu her 10 °C artış için hızın yaklaşık iki katına çıktığını uygulamaktır.
- Hata: Derişim artışının hız sabitini değiştirdiğini düşünmek: Hız artar ancak k sabit kalır; doğrusu hız sabitinin yalnızca sıcaklığa bağlı olduğunu kabul etmektir.
- Hata: Ortalama hızı negatif yazmak: Reaktif derişimi azalır ama hız bir büyüklüktür; doğrusu derişim değişiminin mutlak değerini kullanmaktır.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Kimya · 9. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.