Kimyasal Denklemler ve Denkleştirme Yöntemleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Kimyasal tepkime ile fiziksel değişimi olay örnekleriyle ayırt eder.
• Kimyasal denklemin iki temel korunum ilkesini açıklar.
• Verilen sözel anlatımı denklem biçimine yazar ve denklemler.
• Denkleştirilmiş denklemden madde miktarı oranlarını çıkarır.
• Denklemi atom sayısıyla denetler ve denkleştirme hatasını bulur.

Anahtar fikirler

• Denkleştirme, iki taraftaki atom sayılarını eşitleme işidir; katsayı tahmini değil hesabı yapılır.
• Denkleştirme tamamlandığında her elementin atom sayısı iki tarafta da eşittir.
• Atom sayısı korununca toplam kütle de korunur; iki ilke aynı sonucu verir.
• Parantez içindeki atomlar, parantezin dışındaki katsayıyla çarpılarak sayılır.
• Katsayılar mutlaka en küçük tam sayılara indirilir, kesirli katsayı yazılmaz.
• Denklem katsayıları mol oranını verir; gram değildir.

Konunun özeti

Denklem yazarken katsayılar önce yazılmaz, denkleştirme sırasında bulunur ve en küçük tam sayılara indirilir. Denkleştirmenin amacı iki tarafta da her elementin atom sayısının eşit olmasıdır; parantez içindeki atomlar dış çarpanla çarpılarak sayılır. Denetlenen denklemden katsayılar madde miktarı oranı olarak okunur. Hangi bileşenin önce tükendiğini bulmak için madde miktarları katsayılara bölünür; en küçük sonucu veren bileşen sınırlayıcı bileşendir ve o bitince tepkime durur. Toplam kütle korunduğundan denklem, tepkimeden beklenen ürün miktarını önceden hesaplamayı ve laboratuvar planlamasını sağlar.

Sık yapılan hatalar

• Hata: Denkleştirme yapılmadan katsayı yazmak: Tahmin edilen katsayılar denetlenmeden yazılırsa denklem yanlış kalır; doğrusu önce katsayısız denklemi yazmak, sonra katsayıları hesaplamaktır.
• Hata: Maddenin adını denkleme yazmak: Denklemde su yerine H₂O yazılmalıdır; ad yazılırsa denklem okunamaz ve denklem olarak kabul edilmez.
• Hata: Katsayıları küçük tam sayılara indirmemek: 2H₂ + 2O₂ → 2H₂O yazıldığında denklem yanlıştır; doğrusu bütün katsayıları en büyük ortak çarpana bölerek 2H₂ + O₂ → 2H₂O yapmaktır.

İlgili konular

• Su ve Hayat
• Nanoparçacıklar ve Ekolojik Sürdürülebilirlik
• Metal Nanoparçacıkların Çevresel Etkileri ve Yeşil Kimyanın Atık Önleme İlkesi
• Tepkimelerde Hız ve Hızı Etkileyen Faktörler
• Kimyasal Denge ve Dengenin Kayması
• Asitler, Bazlar ve pH Hesabı