Ölçüm Hatası ve Kalibrasyon nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Rastgele ve sistemli ölçüm hatalarını ayırt eder ve her birine uygun çözüm yolunu uygular.
• Doğruluk sınıfı ile ölçüm sınırı bilgisinden en büyük hata payını hesaplar.
• Ölçüm aracının kalibrasyonunu referans değere göre planlar ve izler.
• Sıfır ayarı kaymasının bütün ölçümleri nasıl etkilediğini analiz eder.
• Kalibrasyon kaydında bulunması gereken bilgileri belirler.

Anahtar fikirler

• Ölçüm hatası, aletin gösterdiği değer ile gerçek değer arasındaki farktır ve her ölçümde vardır.
• Rastgele hata yön değiştirir, sistemli hata ise her ölçümde aynı yönde sabit kalır.
• Hata payı ölçülen değere göre değil, daima aletin ölçüm sınırına göre hesaplanır.
• Doğruluk sınıfı küçüldükçe aletin kabul edilen hata payı azalır.
• Kalibrasyon, aletin sonucunu bilinen bir referans değere göre düzeltme işlemidir.
• Sıfır ayarı kayması bütün ölçümleri aynı yönde hatalı hâle getirir, ortalama ile giderilemez.

Konunun özeti

Rastgele hata her ölçümde yön değiştirdiğinden tekrarların ortalamasıyla azaltılabilir. Sistemli hata ise sıfır kayması gibi nedenlerle hep aynı yönde oluşur ve yalnızca kalibrasyonla giderilir. Doğruluk sınıfı ile ölçüm sınırı, en büyük hata payını belirler.

Sık yapılan hatalar

• Hata payını ölçülen değere göre hesaplamak: 4 A ölçümünde 4 A üzerinden bölünen pay, aletin 10 A ölçüm sınırından gelen gerçek sınırı göstermez ve sonuç iyimser çıkar.
• Ortalama alarak sistemli hatayı gidermeye çalışmak: sıfır noktası kaymış bir alette tekrarlanan okumalar hep aynı yönde kayar, ortalama bu kaymayı yok etmez.
• Kademe seçiminde ölçüm sınırını görmezden gelmek: değere çok yakın bir kademe, göstergenin son hanelerinin güvenilmez okunmasına yol açar.

İlgili konular

• Doğru Akım ve Alternatif Akım
• Multimetre Kullanımı
• Osiloskop ve Ölçüm
• Direnç, Kondansatör, Bobin
• Diyot ve Transistör
• Buton ve Anahtar Bağlantıları