Ölçü Aleti Seçimi ve Kalibrasyon nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Ölçüm aralığı, doğruluk sınıfı ve çözünürlük arasındaki ilişkiyi açıklar.
• Ölçülecek büyüklüğe uygun ölçü aletini gerekçesiyle seçer.
• Gösterge hatası ile yüzde hata değerlerini hesaplar ve karşılaştırır.
• Kalibrasyon sonucunda düzeltme katsayısını hesaplayıp uygular.
• Ölçüm ve kalibrasyon kayıtlarını izlenebilir biçimde tutar.

Anahtar fikirler

• Doğruluk sınıfındaki yüzde, okunan değere değil ölçüm sınırına uygulanır.
• Ölçüm aralığı doğru seçilmezse aynı sınıftaki alet en iyi hassasiyetini göstermez.
• Çözünürlük, sonucun kaç basamaklı güvenilir olabileceğini belirler.
• Kalibrasyon, sapmanın giderilmesi ve kabul sınırının belgelenmesiyle tamamlanır.
• Düzeltme katsayısı okunan değere çarpılarak uygulanır ve düzeltilmiş değer rapora yazılır.
• Kayıt; alet künyesi, aralık, tarih, koşul, ham değer ve düzeltilmiş değeri içermelidir.

Konunun özeti

Doğruluk sınıfındaki yüzde okunan değere değil ölçüm sınırına uygulanır; 0-250 V aralığında 1,5 sınıf bir voltmetrenin hata sınırı 250 × 0,015 = 3,75 V olarak bulunur. Yüzde hata, sapmanın referans değere bölünmesiyle hesaplanır; 200,0 A referansında 202,0 A okunan bir alette sapma 2,0 A ve yüzde hata yüzde 1,0 olur. Düzeltme katsayısı referansın gösterilen değere bölünmesiyle bulunur; 99,0 referansında 100,0 gösteren bir aletin katsayısı 1,0101 olur ve 250,0 değerinin düzeltilmiş hâli 252,5 olarak hesaplanır. Topraklama direnci gerilim düşümünün test akımına bölünmesiyle bulunur; 0,4 V düşüm ve 10 A akımda direnç 0,04 Ω olarak elde edilir.

Sık yapılan hatalar

• Doğruluk yüzdesini okunan değere uygulamak: Sınıf yüzdesi ölçüm sınırına uygulanır; okunan değere uygulanırsa hata çok küçük hesaplanır ve yanlış güven duyulur.
• Ölçüm aralığını olduğundan büyük seçmek: Geniş aralık, değeri kadranın alt bölümüne düşürür ve aynı sınıfta olmasına rağmen okuma belirsizliğini artırır.
• Kalibrasyonu yalnızca kayıtla sınırlamak: Belge düzenlenmiş ama sapma giderilmemişse alet hizmete verilmemeli; kabul ve ret ölçütü uygulanmalıdır.

İlgili konular

• Elektrikte İSG
• Enerji Verimliliği Ölçümleri
• Yük ve Harmonik Analizi
• Devreye Alma ve Kabul
• Bakım Sözleşmeleri ve Hizmet Seviyeleri
• Topraklama ve Yıldırımdan Korunma