Öğrenme ve Koşullandırma Türleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Öğrenmenin tanımını ve temel türlerini açıklar.
• Klasik koşullandırmayı günlük örneklerle betimler.
• Uyarım genellemesi ile söndürmeyi ayırt eder.
• Pekiştirme ile ceza arasındaki farkı ve davranışa etkisini açıklar.
• Gözlemle dayalı öğrenmeyi model olan kişiyle ilişkilendirir.

Anahtar fikirler

• Öğrenme deneyim sonucu davranışta görülen görece kalıcı değişimdir.
• Klasik koşullandırmada etkin olduğu sırada davranıştan önce uyaran verilir.
• İşlemsel koşullandırmada davranışın sonuçları davranışın geleceğini etkiler.
• Pekiştirme davranışı artırır, ceza ise azaltmayı hedefler.
• Gözlemle dayalı öğrenme model olmadan sonuç almadan da gerçekleşebilir.

Konunun özeti

Klasik koşullandırma uyaranları birleştirerek yeni tepkiler oluştururken, işlemsel koşullandırma davranışın sonuçlarına odaklanır ve bu sonuç davranışın tekrarını artırıcı ya da azaltıcı olabilir. Uyarım genellemesi ile söndürme bu sürecin temel olaylarıdır. Gözlemle dayalı öğrenme ise modelin etkisiyle doğrudan deneyim olmadan ortaya çıkar. Bu bölümde koşullandırma türlerini pekiştirme ve ceza ayırtıyla birlikte günlük örneklerle ele alarak ayrımları pekiştirdik.

Sık yapılan hatalar

• Negatif pekiştirmeyi ceza sanmak: Negatif pekiştirme hoş olmayan şeyi kaldırarak davranışı artırır; ceza ise azaltmayı hedefler, bu yüzden birbirinden farklıdır.
• Zaman sırasını karıştırmak: Klasik koşullandırmada etkin uyaran davranıştan önce gelir, işlemsel koşullandırmada ise sonuç davranıştan sonra ortaya çıkar.
• Söndürmeyi unutma sanmak: Söndürme, pekiştirmenin sona ermesine bağlı bir öğrenme sürecidir ve basit bir unutma gibi değerlendirilemez.

İlgili konular

• Gelişimin Temelleri ve Dönemleri
• Bilişsel Gelişim ve Dil Kazanımı
• Ergenlik Dönemi ve Kimlik Gelişimi
• Bellek Süreçleri ve Hatırlama
• Dikkat, Problem Çözme ve Yaratıcılık
• Kişilik Kuramları ve Kişilik Nitelikleri