Mesleki Etik ve İş Ahlakı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Mesleki etik kavramını açıklar, mesleki değer ve ilkeleri tanımlar.
• Teknik etik kurallarını ve iş etiği ile kişisel etik arasındaki farkı karşılaştırır.
• Dürüstlük, doğruluk, gizlilik ve mesleki yetkinlik konusundaki yükümlülükleri uygular.
• Çıkar çatışması, rekabet ve meslektaş ilişkilerinde etik davranışı belirler.
• Hatalı iş yapma ve etik ihlalde bildirme yükümlülüğünü uygular.

Anahtar fikirler

• Etik ile ahlak farkı: Ahlak iyi niyetin davranışa yansımasıdır; etik ise mesleğin yazılı ve ölçülebilir kurallarıdır. İyi niyet, kötü sonucu her zaman meşru kılmaz.
• İş etiği ile kişisel etik: Kişisel etik bireyin vicdanına, iş etiği kurum ve meslek kurallarına dayanır. Çeliştiklerinde iş etiği belirleyicidir, çelişki amire bildirilir.
• Doğruluk zorunluluğu: Keşif, ölçüm ve rapor sonuçları abartılamaz, eksik yazılamaz; olmayan kusur uydurulamaz ve var olan kusur gizlenemez.
• Ehliyet meselesi: Sertifika sahibi olmak, her işi yapabileceği anlamına gelmez. Branş dışı ve tehlikeli işler kapsam dışıdır.
• Gizlilik sınırı: Müşteri bilgisi yalnız işin gerektirdiği amaçla paylaşılabilir; kişisel veri üçüncü kişiye aktarılamaz.
• Çıkar çatışması: Kendi çıkarı ile müşteri çıkarı çatıştığında müşterinin yararı gözetilir; ikisinin birlikte korunamadığı durumda çekilme hakkı vardır.

Konunun özeti

Mesleki değerler olan dürüstlük, doğruluk, yetkinlik, güvenilirlik, sorumluluk, saygı ve gizlilik, ilkeler hâlinde günlük davranışa dönüşür. İş etiği yazılı ve ölçülebilir kurallardan oluşur, kişisel etik ise bireyin vicdanına dayanır; ikisi çeliştiğinde iş etiği geçerlidir. Keşif, ölçüm ve rapor sonuçlarının olduğu gibi bildirilmesi doğruluk ilkesinin özüdür. Ehliyetsiz işe girmek, gizliliği tehlike gerekçesiyle kullanmak, çıkar çatışmasını saklamak, meslektaşı küçümsemek, güvenliği ihmal etmek ve hatayı bildirmemek etik ihlaldir. Etik ihlalde inceleme tarafsız ve gizli yürür, savunma hakkı tanınır, yaptırım aşamalı ve gerekçeli uygulanır. Etik eğitimi ve etik kurul bu değerlerin kurum…

Sık yapılan hatalar

• Etik ile ahlakı aynı saymak: Etik mesleğin yazılı kuralları, ahlak ise iyi niyetin davranışa yansımasıdır. İkisi örtüşse de etik ölçülebilir ve yaptırım doğurabilir.
• Ehliyeti yeterli saymak: Belge sahibi olmak, her branşta ve her tehlikeli işte çalışmaya yeterli değildir. Yetkinlik bilgi, deneyim ve güncel mevzuat bilgisiyle birlikte değerlendirilir.
• Gizliliği yüzünden tehlikeyi saklamak: Gizlilik, kimsenin canının riske atılmasına izin verme gerekçesi oluşturmaz. Risk varsa gerekli minimum bilgi paylaşımı zorunludur.

İlgili konular

• Girişim Fikri ve İş Modeli
• Hukuki Sorumluluk ve Sözleşme Yönetimi
• Teknik Eğitim ve Usta Yetiştirme