Maddelerin Isı Etkisiyle Değişimi nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Isı ile sıcaklık arasındaki temel farkı açıklar.
• Isı alan maddenin genleştiğini, ısı veren maddenin küçüldüğünü söyler.
• Katı, sıvı ve gaz hâllerindeki genleşme örneklerini karşılaştırır.
• Sıcaklığı ölçen araçları tanır ve ölçüm sonucunu derece cinsinden yazar.
• Demir rayı, köprü ve termometre gibi günlük örnekleri açıklar.

Anahtar fikirler

• Isı bir enerjidir, sıcaklık ise ölçüm sonucu olarak derece ile verilir.
• Isı alan maddelerin hacmi artar, ısı veren maddelerin hacmi azalır.
• Genleşme ve küçülme kütleyi etkilemez, madde miktarı aynı kalır.
• Aynı sıcaklık artışında gaz hâli en çok, katı hâli en az genleşir.
• Sıcaklık ölçümü termometre ile yapılır ve sonuç derece cinsinden yazılır.
• Kapalı kaba sıkıca konan su genişeyerek kabı içten baskı yapar.

Konunun özeti

Isı alan maddelerin tanecikleri uzaklaşır ve madde genleşir; ısı veren maddelerde tanecikler yaklaşır ve madde küçülür. Bu kural katı, sıvı ve gaz hâlleri için geçerlidir, gaz hâli en çok genleşendir. Demir rayı, demir köprü, termometre ve dolu şişe örnekleri günlük hayattaki sonuçları gösterir.

Sık yapılan hatalar

• Isıyı bir ölçüm değeri saymak: Isı aktarılan enerjidir ve değişebilir; sıcaklık ise termometreyle ölçülen ve derece cinsinden yazılan bir değerdir.
• Isı alan maddenin küçüldüğünü düşünmek: Isı alan maddede tanecikler birbirinden uzaklaşır ve hacim artar; küçülme yalnızca ısı veren maddede görülür.
• Isıtmayı hâl değişimi sanmak: Isıtma ve soğutma yalnızca sıcaklık değişimi ve genleşme yapar; suyun buharlaşması ise gerçek bir hâl değişimidir.

İlgili konular

• Madde ve Değişim
• Madde ve Değişim – Uygulama ve Değerlendirme
• Maddenin Hâl Değişimleri
• Mıknatısın Kutupları, Etkileşimleri ve Kullanım Alanları
• Mıknatısın Kutupları ve Etkileşimleri
• Mıknatısın Etki Ettiği Maddeler