Madde ve Değişim nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Maddenin ortak özelliklerini (kütle, hacim) açıklar.
• Katı, sıvı ve gazların özelliklerini karşılaştırır.
• Isı etkisiyle gerçekleşen hâl değişimlerini adlandırır.
• Erime, kaynama, donma ve yoğuşma olaylarını günlük hayatta örnekler.
• Madde hâl değişimlerinde ısı alımını ve ısı verimini ayırt eder.

Anahtar fikirler

• Hava da maddedir; kütle ve hacmi olduğu için tartılabilir.
• Katının şekli sabittir, sıvının şekli kabına göre değişir, gaz her kapıyı doldurur.
• Erime ve buharlaşma ısı alırken donma ve yoğuşma ısı verir.
• Kaynama, sıvının hızlı buharlaşmasıdır ve sıcaklık sabit kalır.
• Su donarken genişler; kabını çatlatmasının nedeni budur.
• Her maddenin kütle ve hacmi vardır — Madde ve Değişim konusunda önemli bir kavramdır.

Konunun özeti

Isı eklenince erime ve buharlaşma, ısı çekilince donma ve yoğuşma gerçekleşir. Su 0 °C'de donar, 100 °C'de kaynar ve donarken genişleyerek kabını çatlatabilir.

Sık yapılan hatalar

• Buharlaşma ile yoğuşmayı karıştırmak: Buharlaşma sıvının gaza, yoğuşma ise buharın sıvıya dönüşmesidir; bardaktaki damlalar yoğuşmadır, buharlaşma değil.
• Erme ile donmayı tersine düşünmek: Katının sıvıya dönüşmesi erimedir; buzun suya dönüşmesi değil, suyun buza dönüşmesi donmadır.
• Isı veren olayları ısı alan sanmak: Donma ve yoğuşma ısı verir; madde çevresinden ısı almadığı için çevresi daha soğuk olur.

İlgili konular

• Dünya’nın Şekli
• Dünya’nın Yapısı
• Dünya’nın Hareketleri
• Madde ve Değişim – Uygulama ve Değerlendirme
• Maddenin Hâl Değişimleri
• Maddelerin Isı Etkisiyle Değişimi