Kohezyon Kuvvetleri ve Yüzey Gerilimi nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Kohezyon kuvvetini, aynı maddenin tanecikleri arasındaki çekim olarak tanımlar ve açıklar.
• Yüzey gerilimini, sıvının yüzey alanını en küçük değere indirme eğilimi olarak açıklar.
• Yüzeydeki taneciklerin sıvı içindeki taneciklerden farklı durumunu mikroskobik düzeyde açıklar.
• Yüzey gerilimini etkileyen sıvı cinsi, sıcaklık ve eklenen madde gibi etkenleri belirler.
• Yüzey geriliminin birimini ve ölçüm ilkesini tanır.

Anahtar fikirler

• Kohezyon kuvveti aynı maddenin tanecikleri arasındaki çekimdir; maddeyi bir arada tutan temel etkendir.
• Sıvının yüzeyindeki taneciklerin üst tarafında tanecik bulunmaz, bu nedenle net kuvvet içe yönlüdür.
• Yüzey gerilimi, sıvının yüzey alanını en küçük değere indirme eğilimidir ve birimi newton bölü metredir.
• Suyun yüzey gerilimi yüksektir; bunun nedeni su molekülleri arasında kurulan güçlü hidrojen bağlarıdır.
• Sıcaklık yükseldikçe tanecikler arası çekim zayıflar ve yüzey gerilimi azalır.
• Deterjan ve sabun yüzey etkin maddelerdir; yüzey gerilimini düşürerek sıvının ıslatıcılığını artırır.

Konunun özeti

Sıvının yüzeyindeki tanecikler alt taraflarında komşu bulamadıkları için içe doğru çekilirken sıvının iç kısmındaki tanecikler dengeli çekim altındadır. Sıvının yüzey alanını en küçük değere indirme eğilimine yüzey gerilimi denir ve birimi newton bölü metredir. Bu eğilim damlaların küresel olmasını, iki damlanın birleşmesini ve su üzerinde ağırlığına rağmen batmayan cisimlerin kalmasını sağlar. Yüzey gerilimi tanecikler arası çekim güçlü sıvılarda yüksektir; suyun değeri hidrojen bağları nedeniyle belirgin biçimde yüksektir, cıvanınki ise güçlü metalik çekimden kaynaklanır. Sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi azalır. Deterjan ve sabun gibi yüzey etkin maddeler yüzey gerilimini düşürerek…

Sık yapılan hatalar

• Yüzey gerilimini sıvının iç kısmındaki taneciklerde aramak: Sıvının içindeki tanecikler dengeli çekim altındadır; asıl etkili olan, yüzeydeki taneciklerin alt tarafta komşu bulamaması nedeniyle içe yönlü çekilmesidir.
• Yüzey geriliminin sıcaklıkla arttığını düşünmek: Sıcaklık yükseldikçe tanecikler arası çekim zayıflar, yüzey moleküllerini içe çeken kuvvet azalır ve yüzey gerilimi düşer.
• Suyun yüzey geriliminin düşük olduğunu sanmak: Su molekülleri arasında güçlü hidrojen bağları kurulduğu için suyun yüzey gerilimi pek çok sıvıdan daha yüksektir.

İlgili konular

• Molekül Polarlığı ve Apolarlığı
• Moleküller Arası Etkileşimler, Amorf ve Kristal Katılar
• Sıvıların Özellikleri: Kaynama Sıcaklığı, Buhar Basıncı ve Viskozite
• Kohezyon Kuvvetleri ve Yüzey Gerilimi ile Adezyon
• Maddenin Hâlleri ve Hâl Değişimleri
• Gazlar ve Plazma