Molekül Polarlığı ve Apolarlığı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Bağ polaritesini belirleyen elektronegatiflik farkını açıklar ve polar bağı tanımlar.
• Molekül polarlığının, bağların polaritesinden ve molekül geometrisinden birlikte doğduğunu gösterir.
• Lewis nokta yapısı çizerek bağ çiftleri ile yalnız çiftleri sayar ve kutuplanma yönünü belirler.
• Simetri kuralını uygulayarak CO₂, BF₃, CH₄ ve CCl₄ gibi moleküllerin neden apolar olduğunu açıklar.
• H₂O, NH₃ ve CH₃Cl gibi polar moleküllerde oluşan net dipol momentin neden oluştuğu sorularını çözer.

Anahtar fikirler

• Bağ polaritesi ile molekül polarlığı farklı kavramlardır; polar bağ bulunması molekülün polar olduğunu tek başına kanıtlamaz.
• Net dipol moment sıfır olan molekül apolar, sıfırdan farklı olan molekül polardır; bu değer doğrudan ölçümle belirlenir.
• Lewis yapısında merkez atomdaki yalnız çift sayısı, molekülün temel şeklini ve dolayısıyla polaritesini belirler.
• Doğrusal ve düzgün dörtyüzlü düzenler simetriktir ve bağ momentlerini götürür; bu yüzden CO₂, BeCl₂, CH₄ ve CCl₄ apolardır.
• Su polar, karbon dioksit apolar örneklerinin farkı yalnız çift sayısından doğar; ikisinde de iki bağ çifti vardır.
• NH₃'te azot üzerindeki tek yalnız çift düzeni üçgen piramidal yapar ve momentler toplanacağı için molekül polardır.

Konunun özeti

Lewis nokta yapısı çizildiğinde merkez atomdaki yalnız çift sayısı temel şekli belirler. Dört bağ ve yalnız çift olmaması düzgün dörtyüzlü, üç bağ ve yalnız çift olmaması üçgen düzlem düzeni kurar; bu iki düzen simetrik olduğundan molekül apolar olur. Dört bağ ve bir yalnız çift üçgen piramidal, iki bağ ve iki yalnız çift açılı düzen oluşturur ve momentler toplandığı için molekül polar olur. Bu yüzden karbondioksit, metan, bor triflorür ve karbon tetraklorür apolar; su, amonyak, klorometan ve kükürt dioksit polar moleküllerdir.

Sık yapılan hatalar

• Polar bağ gördüğünde molekülü polar saymak: CO₂ iki polar C-O bağı taşımasına rağmen doğrusal simetrisi nedeniyle apolardır; bağ polaritesi tek başına yeterli değildir.
• Amonyak molekülünü üç bağlı olduğu için apolar saymak: Azot üzerindeki tek yalnız çift düzeni üçgen piramidal yapar ve momentler toplanarak sıfırlanmaz; molekül polardır.
• Metan ve karbon tetraklorüdü polar kabul etmek: Dört eşit bağ düzgün dörtyüzlü düzende tamamen simetriktir ve dört moment birbirini götürür; her ikisi de apolardır.

İlgili konular

• Kimyasal Türler ve Güçlü Etkileşimler
• Zayıf Etkileşimler
• Lewis Nokta Yapısı ve Bileşiklerin Adlandırılması
• Moleküller Arası Etkileşimler, Amorf ve Kristal Katılar
• Sıvıların Özellikleri: Kaynama Sıcaklığı, Buhar Basıncı ve Viskozite
• Kohezyon Kuvvetleri ve Yüzey Gerilimi