Kimyasal Tepkime Türleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Tepkimeleri ürün çeşidine göre sınıflandırıp her türü örnek denklemle tanımak
• Tekli ve çiftli yer değiştirme tepkimelerini ayırt edebilmek
• Nötrleşme ve çökelme tepkimelerinde oluşan ürünleri belirleyebilmek
• İyonik, kovalent ve metalik bağ türlerini örneklerle ayırt etmek
• Oksidasyon ve basitlenme süreçlerini oksijen sayısı üzerinden açıklamak

Anahtar fikirler

• Tepkime türü, ürün çeşidine göre belirlenir; ürün sayısı tek olan tepkime birleşmedir.
• Ayrışma tepkimelerinde tek bileşik birden fazla maddeye bölünür ve enerji harcanır.
• Tekli yer değiştirmede yerine geçen element tek başına çıkarken çiftli yer değiştirmede iki element birlikte çıkar.
• Nötrleşmede oluşan iki ürün tuz ve sudur; asidin bazı metal oksit olması durumu da buna girer.
• Çökelme tepkimesinde suda çözünmeyen katı bir tuz oluşur ve bu katı madde çökelti adı verilir.
• İyonik bağ metal ile ametal arasında, kovalent bağ iki ametal arasında, metalik bağ metal atomleri arasında kurulur.

Konunun özeti

Birleşme tepkimesinde birden fazla madde tek yeni bileşik oluşturur, ayrışma tepkimesinde ise tek bileşik ısıtma ya da elektrik enerjisi yardımıyla birden çok maddeye bölünür. Yer değiştirme tepkimeleri, yerine geçen elementin tek başına çıkıp çıkmadığına göre tekli ve çiftli olarak ikiye ayrılır. Nötrleşme tepkimesinde asit ve baz tuz ve su verir; asidin bazı metal oksit olması hâlinde de sonuç değişmez. Çökelme tepkimesinde ise suda çözünmeyen katı bir tuz oluşur. Ürünlerin yapısı bağ türlerini belirler: metal ile ametal arasında iyonik, iki ametal arasında kovalent, metal atomleri arasında metalik bağ kurulur. Bir atomun oksijen sayısı artarsa oksitlenir, azalırsa basitlenir; bu kural…

Sık yapılan hatalar

• Ürün sayısını saymadan tür belirlemek: Birleşme ile ayrışmayı ayırt etmenin ölçütü ürün çeşididir. Tek ürün varsa birleşme, birden çok ürün varsa ayrışma söz konusudur; ayrışma enerji gerektirdiği için endotermdir.
• Tekli ile çiftli yer değiştirmeyi karıştırmak: Tekli yer değiştirmede yerine geçen element tek başına madde olarak açığa çıkar. Çiftli yer değiştirmede ise bileşikten iki element birlikte çıkar, böylece iki ürün oluşur.
• Nötrleşmeyi yalnızca asit baz tepkimesine indirgemek: Bazik bir metal oksitle asidin tepkimesinde de tuz ve su oluşur. Bu tepkimeler de nötrleşme sayılır, kavram baz tanımıyla sınırlı değildir.

İlgili konular

• Gazların Özellikleri ve Kinetik Moleküler Teori
• Gaz Yasaları ve İdeal Gaz Yasası
• Kimyasal Tepkimelerin Oluşumu
• Kimyasal Tepkime Denklemlerinin Denkleştirilmesi
• Graham Difüzyon ve Efüzyon Yasası
• Homojen ve Heterojen Karışımlar