Hukuk ve İnsan nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Hukukun niteliklerini ve yaptırım kavramını açıklar.
• Hukukun kaynaklarını ve normlar hiyerarşisini sıralar.
• Doğal hukuk ile pozitif hukuku farklı ölçütlerle karşılaştırır.
• Hukuk ile ahlak arasındaki bağı ve ayrımı yorumlar.
• Bir kuralın yürürlükte olup olmadığını ve meşru olup olmadığını ayırt eder.

Anahtar fikirler

• Hukuku diğer kurallardan ayıran temel nitelik, ihlaline resmî bir yaptırım bulunmasıdır.
• Doğal hukuk meşruiyeti akıl yasasına, pozitif hukuk ise yürürlüğe dayandırır.
• İçtihat, yargı organlarının verdikleri kararlardan doğan ilkelerdir.
• Örf ve adet, yazılı olmasa da uzun süre uygulanıp uyulduğu için bağlayıcı olabilir.
• Kant'a göre yasa kavramı öncelikle ahlak yasası anlamında kullanılır.
• Tüzük ve yönetmelik kanun çerçevesinde kalır, yasa koyma yetkisini aşamaz.

Konunun özeti

Doğal hukuk kuralın ahlak yasasına uygunluğunu, pozitif hukuk ise yürürlükte olmasını ölçüt alır. Hukuk ahlakın dışarıdan zorlanabilen kısmı olduğundan insanı hem korur hem sınırlar.

Sık yapılan hatalar

• Yazılı olmayan kuralın hukuk sayılmadığını düşünmek: Örf ve adet, toplumda uzun süre uygulanıp uyulduğu ölçüde bağlayıcı kural hâline gelebilir.
• Yürürlükte olmayı meşruiyet sanmak: Yürürlük, kuralın uygulanabilir olduğunu gösterir; meşruiyet ise ahlak ilkesine uygunluğu gerektirir.
• Tüzüğe yasak koyma yetkisi vermek: Tüzük kanunun çerçevesinde kalır, kendiliğinden yasak koyamaz.

İlgili konular

• Erdem etiği ve Erdem
• Özgürlük ve Ahlaki Sorumluluk
• Siyaset Felsefesi ve Devlet
• Toplum Felsefesi
• İlk Çağ ve Orta Çağ Felsefesi
• Rasyonalizm ve Empirizm