Haloalkanlar nedir?
Kimya · 12. Sınıf · Konu 24
Tahmini okuma süresi: 5 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Haloalkanları halojen atomunun hidrojen atomu yerine geçtiği alkil türevleri olarak tanır.
- Haloalkanları sistematik adlandırma kurallarına göre adlandırır.
- C–X bağının polaritesini ve kuvvetini elementin cinsine göre karşılaştırır.
- Nükleofilik yer değiştirme tepkimelerini ve hız sıralamasını açıklar.
- Haloalkanların elde ediliş yollarını karşılaştırır.
Anahtar fikirler
- Haloalkanlar, alkanlardaki hidrojenlerin halojenlerle yer değiştirmesiyle oluşur.
- Adlandırmada halojen, karbon adının önüne ön ek olarak eklenir.
- C–X bağı polar olduğu için karbon elektrofil karakter taşır.
- Bağ kuvveti sıralaması flor bağından iyot bağına doğru azalır.
- Nükleofilik yer değiştirme hızı, karbonunun primerliğine göre değişir.
- Haloalkanlar, alkanların halogenlerle ışık altında yer değiştirmesiyle elde edilir.
Konunun özeti
En yaygın hâlinde alkil grubuna klor, brom, iyot veya flor bağlanır. Sistemde adlandırmada halojen, karbon adının önüne ön ek olarak eklenir ve bağlandığı karbon en düşük numarayı alacak biçimde numaralandırma yapılır. C–X bağı, karbon-halojen arasındaki elektronegatiflik farkı nedeniyle polar bir bağdır; bu yüzden bu bileşiklerde karbon kısmı elektrofil nitelik taşır. Bağ kuvveti halojenin aşırı büyüklüğü arttıkça azalır; flor bağı en güçlü, iyot bağı en zayıftır. Haloalkanlarda en önemli tepkime, bir nükleofilin halojeni yerinden çıkararak yerine geçmesidir. Bu tepkime alkil halojenürün primerliğine göre hızlanır. Haloalkanlar alkanların ışık altında halogenlerle yer değiştirmesiyle veya…
Çözümlü mini örnek 1
CH₃CHClCH₃ bileşiğinin adı nedir?
Ön ek ile halojen adı yazılır.
Çözümlü mini örnek 2
C–F ile C–I bağları arasında hangisi daha güçlüdür?
Sıralama bu ilkeye göre yapılır.
Sık yapılan hatalar
- Haloalkanları alkollerle karıştırmak: Alkollere hidroksil, haloalkanlara ise halojen bağlıdır; yaptıkları tepkimeler ve bağ kuvvetleri farklıdır.
- C–X bağının polar olmadığını düşünmek: Karbon ve halojen arasındaki elektronegatiflik farkı bağı kutuplu kılar ve karbonu elektrofil yapar.
- Yer değiştirme hızının karbon sayısıyla arttığını sanmak: Tıkanıklık nedeniyle birincil haloalkanlar ikincil ve üçül olanlardan daha hızlı tepkime verir.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Kimya · 12. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.