Güç Kaynakları ve Doğrultucular nedir?
Elektrik-Elektronik Teknolojisi · 11. Sınıf · Konu 10
Tahmini okuma süresi: 6 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Doğrultucu, filtre ve regülatör aşamalarını açıklayarak güç kaynağı tasarlar.
- Yarım dalga, tam dalga ve köprülü doğrultucuları karşılaştırır ve ortalama çıkış gerilimini hesaplar.
- Ripple gerilimini hesaplayarak uygun kondansatör değerini seçer ve gerekçelendirir.
- Lineer regülatörde oluşan güç kaybını hesaplayarak soğutma gereksinimini belirler.
- Güç kaynağını yük altında ölçer, eleman sınırlarını kontrol ederek güvenli devreye alır.
Anahtar fikirler
- Kondansatörlü filtrede yük akımı arttıkça ripple gerilimi büyür, küçülmez.
- Köprülü doğrulturucuda akım her anda iki diyottan geçer, bu yüzden kayıp iki kat artar.
- Lineer regülatörde giriş ile çıkış arasındaki gerilim farkı yük akımıyla çarpılır ve ısı olur.
- Güç kaynağının anma akımı, yüklerin toplam akımının üzerinde seçilmelidir.
- Ripple ölçümü osiloskopla ve yük bağlıyken yapılır; yüksüz çıkış yanıltıcı sonuç verir.
- Tam dalga doğrulturucuda ripple frekansı 50 Hz şebekede 100 Hz olur.
Konunun özeti
Yarım dalga doğrulturucuda ortalama çıkış U_ort = 0,45 × U_2 ile, tam dalga doğrulturucuda U_ort = 0,90 × U_2 ile bulunur; köprülü devrede ripple frekansı 2 × 50 = 100 Hz olur. Kondansatörlü filtrede ripple yaklaşık U_r = I ÷ (f × C) bağıntısıyla azaltılır, tepe-tepe ripple değerinin doğru gerilime oranı yüzde ripple olarak verilir. Lineer regülatörde kayıp P = (U_gir − U_çık) × I ile hesaplanır; 12 V girişli, 5 V çıkışlı ve 0,4 A yüklü bir regülatörde kayıp 2,8 W olur. Güç kaynağı kapasitesi toplam yük akımının 1,5 katından küçük seçilmemeli, tüm ölçümler yük bağlıyken yapılmalıdır.
Çözümlü mini örnek 1
Yarım dalga doğrulturucuda transformatör sekonderi 12 V AC'dir. Çıkış ortalama gerilimi yaklaşık kaç V olur?
Adım 3: 0,45 × 12 = 5,4 V bulunur.
Çözümlü mini örnek 2
Tam dalga doğrulturucuda sekonder 12 V AC'dir. Çıkış ortalama gerilimi ve ripple frekansı nedir?
Adım 3: Ripple frekansı şebeke frekansının iki katıdır: 2 × 50 = 100 Hz.
Sık yapılan hatalar
- Doğrultucu ile regülatörü aynı eleman sanmak: Doğrultucu alternatifi doğru akıma çevirir, regülatör ise doğru akım gerilimini sabit tutar; görevleri ayrı aşamalardır.
- Ripple ölçümünü yüksüz yapmak: Yük bağlanmadan alınan ripple değeri gerçek çalışma değerini yansıtmaz, kondansatör seçimi hatalı yapılır.
- Regülatör kaybını hesaba katmamak: Giriş ile çıkış arasındaki gerilim farkı yük akımıyla çarpılır ve ısı olarak atılır; soğutma olmadan sıcaklık yükselir.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Elektrik-Elektronik Teknolojisi · 11. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.