Felsefe ve Bilim nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Felsefenin varlık, bilgi ve değer sorularını ve temel dallarını tanımlar.
• Bilimsel yöntemin gözlem, ölçüm, deney, hipotez ve kanıt basamaklarını sıralar.
• Doğrulanabilirlik ile yanlışlanabilirlik ilkelerini karşılaştırır.
• Bilim felsefesinin temel sorusunu ve bilimin sınırlarını belirtir.
• Bilimde alanlaşmanın getirdiği uzmanlaşma ve derinleşmeyi değerlendirir.

Anahtar fikirler

• Felsefe varlığın, bilginin ve değerlerin ne olduğunu soran alandır; soruları değişmez, yöntemi değişir.
• Bilimsel yöntem tesadüfe değil kontrollü gözleme, ölçüme ve deneye dayanır.
• Hipotez sınanabilir olmalıdır; sınanamayan bir önerme bilimsel bilgi sayılmaz.
• Yanlışlanabilirlik, bilimi doğrulamaktan daha güçlü bir güvence olarak savunulur.
• Bilim felsefesi bilimin kendisini sorgular; yöntemin sınırını da bu alan gösterir.
• Alanlaşma uzmanlaşmayı zorunlu kılar ama alanlar arası ilişkiyi ortadan kaldırmaz.

Konunun özeti

Bilim ise ölçülebilir ve doğrulanabilir bilgi üretmeyi amaçlayan etkinliktir. Bilimsel yöntem gözlem ve ölçümle başlar, hipotez kurar, deneyle sınar ve kanıtla desteklenen kuramlar ortaya çıkar. Doğrulanabilirlik iddia için doğrulayıcı kanıt aranmasıdır; yanlışlanabilirlik ise iddianın çürütülebileceği bir durumun bulunmasıdır ve bu ikinci ilke, bilimsel güvencenin temelidir. Bilim felsefesi bilimin kendi doğasını, yöntemini ve sınırlarını sorgular. Bilimde alanlaşma ise konu ve yöntemde daralma, uzmanlaşma ve derinleşme anlamına gelir; alanlar arası bağın tamamen ortadan kalkması sonucu doğurmaz.

Sık yapılan hatalar

• Hata: Felsefeyi yalnızca düşünce üretme işi saymak. Felsefe kavramsal çerçeve kurar, kavramları inceler ve argümanları denetler.
• Hata: Gözlem ile deneyi aynı yöntem sanmak. Gözlem doğal koşullarda, deney ise araştırmacının bilinçli biçimde düzenlediği koşullarda yapılır.
• Hata: Sınanamayan bir önermeyi bilimsel saymak. Bilimsel bilgi, kendisine karşı bir itiraz üretilebilen ve ölçülebilir biçimde sınanan bilgidir.

İlgili konular

• İrade ve Sorumluluk Sahibi Bir Varlık Olarak İnsan
• Akıl
• Din ve İnsan
• Din ve Sanat
• Medeniyetin Oluşumu
• İslam Medeniyetinin İzleri