Dokumada Gerilim Ayarı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Çözgü ve atkı geriliminin dokuma üzerindeki etkisini açıklar
• Çekme, gevşeklik ve düzensiz atkı atımının nedenlerini ayırt eder
• Gerginlik ölçüm araçlarını doğru kullanır ve okunan değerleri yorumlar
• Kumaş oluşumundaki sapmaları gerginlik ayarıyla ilişkilendirir
• Ayar sonrası deneme kumaşuyla doğrulama yapar ve kayıt tutar

Anahtar fikirler

• Çözgü gerilimi fazla yüksek olduğunda kumaşın boyu kısalır ve çekme belirgin biçimde artar
• Çözgü gerilimi düşük kaldığında atkı boşlukları büyür ve kumaş boyu uzun çıkar
• Atkı geriliminin artması dokunun görünürlüğünü belirgin biçimde artırır
• Gerilim ölçümü makine boştayken ve sarma hareketi durmuşken yapılmalıdır
• Dinamometre ölçümü çerçevenin farklı noktalarında tekrarlanarak dağılım denetlenmelidir
• Ayar tek bir noktada değil, bütün çerçeve ve mekik ayarı birlikte değerlendirilmelidir

Konunun özeti

Çözgü gerginliği fazla yüksek olduğunda kumaşın boyu kısalır ve çekme artar; düşük olduğunda atkı boşlukları büyür ve kumaş uzar. Atkı geriliminin artması dokunun görünürlüğünü belirgin biçimde artırır, azalması kabartma etkisi doğurur. Çözgü gerginliği dinamometre adı verilen ölçüm aracıyla çerçevenin farklı noktalarından ölçülür; sapma yüzdesi hesaplanarak gerginlik dağılımı değerlendirilir. Ayar işlemi makine boştayken yapılır, çerçeve ve mekik ayarları birlikte ele alınır. Kılavuz hizası gibi mekanik sorunlar gerilim ayarıyla giderilemeyebilir. Her değişiklikten sonra kısa bir deneme kumaşı üretilir, boy ve atkı düzenliliği karşılaştırılır ve ayar kaydı tutularak izlenebilirlik sağlanır.

Sık yapılan hatalar

• Hata: Gerilim ayarını kumaş sarma hareketi sürerken yapmak. Ayar, makine tamamen boştayken yapılmalıdır; hareket sırasında verilen değer kendiliğinden değişir ve kumaş boyunca düzensizlik oluşur.
• Hata: Yalnızca çözgü tarafını ayarlayıp atkı tarafını gözden geçirmek. Kumaş dengesinin kurulması iki iplik grubunun birlikte değerlendirilmesiyle mümkündür.
• Hata: Ölçümü çerçevenin tek noktasından almak. Tek nokta iplikler arasındaki gerginlik farkını göstermez, ölçüm farklı noktalarda tekrarlanmalıdır.

İlgili konular

• Mekikli ve Mekiksiz
• Atkı Atma
• Dokuma Makinesi Bakımı
• Sıklık
• Gramaj
• Kumaş Büküm Açısı Sayımı