Atkı Atma

Konu Anlatımı

Atkı Atma

Atkı Atma, İplik ve Dokuma Teknolojisi dersi kapsamındaki Dokuma Makineleri ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur.

Temel Bilgiler

• Mekiksiz dokuma daha hızlıdır.
• Atkı ipliği enine atılır.
• Tahrik sistemi makineyi çalıştırır.

Uygulama ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun seçilmeli ve yapılan işlemler standartlara göre kontrol edilmelidir. Öğrenilen bilgiler atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştirildiğinde kalıcılık artar.

1. Atkı Atma ve Sıklığın Oluşumu

Atkı atma, çözgü ipliklerinin arasına atkıyı geçirme ve sıkıştırma işlemidir. Kumaşın sıklığı, atkı kaçırma (shedding) ile açılan aralıkla ve atkı sıkma kuvvetiyle belirlenir. Atkı sıkma zayıf olursa kumaş gevşek, fazla olursa iplik aşınır ve makine yüklenir.

Çözgü kaçırma düzeni kumaşın örgü tipini belirler: düz (keçe) dokumada her atkıdan sonra ayrı bir atkı motifi, ribana benzeri yapılarda ise belirli sıra uygulanır. Kaçırma hareketi, heald (çözgü kaldırıcı) çerçevelerinin sırayla kalkmasıyla sağlanır.

2. Atkı Besleme ve Makara Sistemi

Atkı ipliği kirlenmeden mekik ya da besleyiciye taşınır; bu yol boyunca gerginlik sabit tutulur. Atkı makarası boşaldığında otomatik bağlantı ile yeni makara devreye girer. Bağlantı düğümü düzgün değilse atkı sırasında kumaşta iz bırakır ve kusur kaynağı olur.

• Atkı yolu üzerindeki tarakçık ve kılavuzlar ipliği çizmeden yönlendirir.
• Atkı kopması sensörü anında durdurarak kusurlu kumaş uzunluğunu azaltır.
• Makara değişiminde aynı iplik numarası ve büküm yönü korunur.

3. Kumaş Sıklığı ve Kontrol

Kumaş sıklığı, belirli bir uzunluktaki çözgü ve atkı sayılarak bulunur ve genellikle iplik/cm cinsinden yazılır. Sıklık hedefin altındaysa kumaş gevşek, üstündeyse sert ve maliyetli olur. Numune alımında hem en hem boy yönü ölçülür.

4. Sınav ve Atölye Odaklı Değerlendirme

Sınavda atkı atmanın görevi, sıklığı belirleyen etkenler ve heald hareketi sorulur. Sahada sıklık düzensizse ilk kontrol atkı sıkma kuvveti ve tahrik zamanlamasıdır; ayrıca makara bağlantı düğümü de kusur kaynağı olarak incelenir.

Uygulama Senaryosu: Atkı Üstüne Bırakma

Atkı atıldıktan sonra tarak ile sıkıştırılır ve çözgü iplikleri birbirine geçirilir. Sıkıştırma kuvveti arttıkça kumaş sıkılaşır, azaldıkça gevşer.

Karşılaştırma

Tarz dokumada sıkıştırma eşit ve yüksektir; fitil dokumada ise çözgü etkisi baskındır ve yüzey daha pürüzsüz görünür.

Sıkıştırma oranı, kumaşın gramajı ve sıklık değeriyle birlikte okunmalıdır; tek başına yeterli bir ölçü değildir.

Sık Durum

Sıkıştırma gereğinden az açılır; kumaşta gözle görülür boşluk ve sarkma meydana gelir.

Atkı Atma İşlemi ve Kullanım Alanları

Atkı atma işlemi, dokuma makinesiyle kumaş üretiminde çözgü ipliklerinin arasına atkıyı geçirerek sıklık oluşturmak için kullanılan temel tekniktir. Bu işlem, kumaşın dayanıklılığını ve kalitesini etkileyen kritik bir adımdır. Atkı atma sırasında, makinenin tahrik sistemi ile çözgü ipliklerinin hareketi sağlanır ve atkı ipliği enine atılır. Bu adımda, kumaşın sıklığı ve dayanıklılığı üzerinde önemli etki yaratır. Atkı atma işlemi, özellikle dokuma makinesi kullanılarak üretilen kumaşların üretiminde yaygın olarak uygulanan bir yöntemdir. Bu işlem, dokuma makinesi ile üretilen kumaşların kalitesini ve dayanıklılığını korumada temel bir rol oynar. Atkı atma işlemi, dokuma makinesi ile üretilen kumaşların üretiminde en önemli adımlardan biridir.

Atkı atma işlemi, tekstil endüstrisinde yaygın olarak kullanılan bir tekniktir ve özellikle kumaş üretiminde kritik öneme sahiptir. Bu işlem, kumaşın dayanıklılığını ve kalitesini sağlamak için gerekli olan en temel adımlardan biridir. Atkı atma işlemi, kumaşın dayanıklılığını ve kalitesini sağlamak için gerekli olan en temel adımlardan biridir.

Ne Öğreneceğiz

İplik ve Dokuma Teknolojisi dersi kapsamında Atkı Atma konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Atkı Atma ile ilgili temel kavramları açıklar.
• Atkı Atma konusunun İplik ve Dokuma Teknolojisi dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
• Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
• Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Mekiksiz dokuma daha hızlıdır.
• Atkı ipliği enine atılır.
• Tahrik sistemi makineyi çalıştırır.
• Atkı atma, kumaşın sıklığını ve örgü yapısını kuran işlemdir.
• Makara bağlantı düğümü düzgün değilse kumaşta kalıcı iz ve kusur oluşur.
• Sıklık ölçümünde hem en hem boy yönü ayrı ayrı alınır; tek yön yeterli değildir.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Mekiksiz dokuma daha hızlıdır.

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Sonuç/cevap: Doğru uygulama sonucunda konuyla ilgili kazanım elde edilir.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Atkı yolu boyunca gerginlik neden sabit tutulmalıdır ve gerginlik düşerse kumaşta ne görülür?

1. Adım 1: Atkı ipliği besleyiciden mekik ya da tutağa kadar sabit gerginlikle taşınmalıdır.
2. Adım 2: Gerginlik düşerse iplik gevşer ve kumaşta dalgalanma ile sıklık düşüşü oluşur.
3. Adım 3: Gerginlik fazlalaşırsa iplik aşınır ve kopma riski artar; ayar kılavuz ve makara freni ile düzenlenir.

Sonuç/cevap: Cevap: Gerginlik sabit tutulmazsa kumaşta sıklık düzensizliği ve dalgalanma oluşur, aşırı gerginlikte ise iplik kopar.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Atkı Atma - Örnek 1 konusunun adımları:

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Karşılaştırma Tablosu

Özet

Atkı Atma, İplik ve Dokuma Teknolojisi dersi kapsamında ele alınan temel konulardan biridir. Mekiksiz dokuma daha hızlıdır. Atkı ipliği enine atılır. Tahrik sistemi makineyi çalıştırır. Bu bilgiler uygulama ve iş güvenliği kurallarıyla birlikte pekiştirilmelidir.

Kendini Dene

Soru: Atkı sıkma kuvveti, kaçırma hareketi ve sıklık ölçümü üzerinden atkı atma işleminin kumaşa etkisini adım adım açıkla.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: atkı atmanın kumaşın sıklığını ve örgü yapısını kurduğunun 3 puan; sıkma kuvvetinin sıklık ve gevşekliği belirlediğinin, fazlasının ipliği aşındırdığının 3 puan; kaçırma hareketinin heald çerçevelerinin sırayla kalkmasıyla oluştuğunun 3 puan; sıklığın hem en hem boy ayrı ölçüldüğünün 3 puan; birimin iplik/cm olduğunun 2 puan; anlatımın düzeni 1 puan.