Sözlü ve Yazılı İletişim

Konu Anlatımı

Bu konuda ne öğreneceğiz?

Bu konuda iletişim türlerini tanıyacaksın. Sözlü, yazılı ve sözsüz iletişimin hangi örnekleri kapsadığını göreceksin. Etkili iletişim kurallarını öğreneceksin: iletişimde alıcının önemli olduğunu, dinlemenin konuşmak kadar önemli olduğunu, kendi görüşünü kanıtlarla desteklemenin ve öfkeyle değil gerekçeyle konuşmanın iletişimi güçlendirdiğini göreceksin. Başvuru yazısı ile dilekçenin biçimini inceleyeceksin: sağ üst köşeye tarih ve makam adresi, hitapla başlayan ve Arz ederim. ile biten bölümler, giriş paragrafı ve Verdiğiniz bilgiye teşekkür ederim. kapanışı, sol altta ad, soyad, adres ve imza. Son olarak mektubun bölümlerini ve e-postada konu satırının zorunlu olduğunu öğreneceksin.

İletişim Türleri

Sözlü iletişim konuşma, telefonla görüşme, söyleşi, münazara, sunum, tanıtma, tekerleme ve atasözü gibi örnekleri kapsar. Yazılı iletişim mektup, dilekçe, başvuru ya da özelge yazısı, davetiye, ilan, afiş, bildiri, rapor, tutanak, özgeçmiş ve e-postadır. Sözsüz iletişim ise beden dili, mimik, jest, el hareketleri, bakış, ses tonu ve giyimle gerçekleşir. Sözsüz iletişim sözlü iletişimi destekler ya da ona ters düşebilir.

Etkili İletişim Kuralları

İletişimde alıcı önemlidir ve anlaşılabilir bir dil kullanılır. Dinlemek konuşmak kadar önemlidir. Kendi görüşünü kanıtlarla desteklemek, öfkeyle değil gerekçeyle konuşmak iletişimi güçlendirir. Bu üç ilke, yazılı iletişimde de geçerlidir: anlaşılmayan bir dile özen göstermek yazılı iletişimin temel ölçüsüdür.

Başvuru ve Dilekçe Yazısı

Dilekçe ve özelge yazısının biçimi bellidir: sağ üst köşeye tarih ve makam adresi (alıcı) yazılır. Hitap Sayın ile başlar ve metin Arz ederim. ile biter. Giriş paragrafının ardından talep bölümü gelir ve metin Verdiğiniz bilgiye teşekkür ederim. kapanışıyla sona erer. Sol altta ad, soyad, adres ve imza bulunur. Bu bölümlerin sırası ve adlandırılması değiştirilemez; başvuru yazısının geçerli sayılması bu biçime uygunluğuna bağlıdır.

Mektup ve E-posta

Mektupta hitap, selamlama, giriş, gelişme, kapanış ve imza bölümleri vardır. E-postada ise konu satırı zorunludur ve dil kısa, açık, nazik olmalıdır. E-posta hızlı bir iletişim aracı olduğu için uzun cümlelerden kaçınılır; ancak nazik olma gerekliliği gözden kaçırılmamalıdır.

Basit Örnek

Bir okuldan ders değişikliği isteyen öğrenci dilekçe yazar. Dilekçenin sağ üst köşesine tarih ve okul müdürlüğünün adresi yazılır. Hitap Sayın ile başlar, giriş paragrafının ardından talep bölümü gelir ve metin Arz ederim. ile biter.

İleri Örnek

Bir e-postada konu satırı boş bırakılırsa alıcı mesajın ne hakkında olduğunu anlayamaz. Bu yüzden konu satırı zorunludur. Ayrıca dil kısa, açık ve nazik olmalıdır; gereksiz uzatmalardan kaçınılır ancak saygı ifadesi korunur. Yazılı iletişimde de alıcı önemlidir ve anlaşılabilir bir dil kullanılır.

Özgün örnek paragraf: Kütüphaneye yeni kitap alınması için bir özelge yazısı hazırlandı. Yazının sağ üst köşesine tarih ve müdürlük adresi yazıldı. Hitap Sayın ile başladı, giriş paragrafında okuma ihtiyacının neden arttığı açıklandı ve talep bölümü eklendi. Metin Arz ederim. ile kapandı; sol altta ad, soyad, adres ve imza yer aldı.

Özgün örnek dize: Bir mektupta sıralar durur sade, / Hitap, selam, giriş, gelişme; / Kapanır cümle bir tatlı sesle, / İmza ile tamamlanır her iş.

Örnek dize: Söz yazdım, gönderdim, bir daha dönmedi; / Belki okuyan yoruldu, belki umduğunu bulamadı. / Şimdi kısa yazıyorum, açık ve nazik; / Belki bir kez daha bana döner.

Sık Yapılan Hatalar

• Yanlış: Dilekçede tarih ve alıcı adresi sol alt köşeye yazılır. Doğru: Tarih ve makam adresi sağ üst köşeye yazılır; ad, soyad, adres ve imza sol altta bulunur.
• Yanlış: Dilekçe Arz ederim. ile başlar. Doğru: Dilekçe Sayın ile başlayan bir hitapla açılır ve Arz ederim. ile biter.
• Yanlış: E-postada konu satırına gerek yoktur. Doğru: E-postada konu satırı zorunludur; alıcı mesajın konusunu bu satırdan öğrenir.
• Yanlış: İletişimde asıl önemli olan gönderenin duygu durumudur. Doğru: İletişimde alıcı önemlidir ve anlaşılabilir bir dil kullanılır.
• Yanlış: Görüşünü gerekçesiz söylemek iletişimi güçlendirir. Doğru: Kendi görüşünü kanıtlarla desteklemek ve öfkeyle değil gerekçeyle konuşmak iletişimi güçlendirir.

Özet

İletişim türleri sözlü, yazılı ve sözsüz olmak üzere üçe ayrılır. Sözlü iletişime konuşma, telefonla görüşme, söyleşi, münazara, sunum, tanıtma, tekerleme ve atasözü örnek olabilir. Yazılı iletişime mektup, dilekçe, başvuru ya da özelge yazısı, davetiye, ilan, afiş, bildiri, rapor, tutanak, özgeçmiş ve e-posta girer. Sözsüz iletişim beden dili, mimik, jest, el hareketleri, bakış, ses tonu ve giyimle gerçekleşir. Etkili iletişim kuralları; iletişimde alıcının önemli olması ve anlaşılabilir bir dil kullanılması, dinlemenin konuşmak kadar önemli olması, kendi görüşünü kanıtlarla destekleme ve öfkeyle değil gerekçeyle konuşmadır. Dilekçe ve özelge yazısında sağ üst köşeye tarih ve makam adresi yazılır; hitap Sayın ile başlar ve metin Arz ederim. ile biter; giriş paragrafı ve talep bölümünün ardından Verdiğiniz bilgiye teşekkür ederim. kapanışı gelir; sol altta ad, soyad, adres ve imza bulunur. Mektupta hitap, selamlama, giriş, gelişme, kapanış ve imza bölümleri vardır. E-postada konu satırı zorunludur ve dil kısa, açık, nazik olmalıdır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Sözsüz iletişim sözlü iletişimi destekleyebilir, ona ters düşebilir.
• Dinlemek, etkili iletişimde konuşmak kadar önemli bir davranıştır.
• Dilekçe ve özelge yazısının bölüm sırası ve adlandırılması değiştirilemez.
• Arz ederim. ifadesi hitaptan sonra gelen bölümü bitirir; kapanış cümlesi Verdiğiniz bilgiye teşekkür ederim. olur.
• Mektupta altı bölüm sıralanır: hitap, selamlama, giriş, gelişme, kapanış, imza.
• E-posta dilinin kısa ve açık olması gerekir; nazik olma gerekliliği ise gözden kaçırılmamalıdır.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Dilekçe Bölümlerini Sıralama konusunun adımları:

1. Adım 1: Sağ üst köşeye tarih ve makam adresi yazılır.
2. Adım 2: Sayın ile başlayan hitaptan sonra giriş paragrafı ve talep bölümü gelir.
3. Adım 3: Arz ederim. ile kapanış cümlesi, Verdiğiniz bilgiye teşekkür ederim. ve sol altta ad, soyad, adres, imza sıralanır.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Soru: Kurumunuza kitap alınması için bir özelge yazısı taslağı hazırlayınız; bölümleri sırayla belirtiniz.

Örnek cevap: Özgün bir taslak şöyle yazılabilir: Sağ üst köşeye tarih ve müdürlük adresi yazılır. Hitap Sayın ile başlar. Giriş paragrafında okuma ihtiyacının neden arttığı açıklanır. Talep bölümünde istenen kitap sayısı belirtilir. Metin Arz ederim. ile biter; ardından Verdiğiniz bilgiye teşekkür ederim. kapanışı gelir. Sol altta ad, soyad, adres ve imza yer alır. Puanlama anahtarı: altı bölümün sırayla belirtilmesi için 3'er puan toplam 18 puan; yazım ve noktalama düzgünlüğü 4 puan; hitap ve kapanış cümlelerinin doğru seçilmesi 3 puan olarak değerlendirilir.