Sözlü ve Yazılı İletişim

Konu Anlatımı

Bu konuda ne öğreneceğiz?

Bu konuda iletişimin sözlü, yazılı ve sözsüz türlerini tanıyacak, etkili iletişim kurallarını öğreneceksiniz. Dilekçe ile özelge yazısının bölümlerini doğru yere yerleştirmeyi, mektup ve e-posta yazarken nelere dikkat etmeyi uygulamalı olarak öğreneceksiniz.

İletişim Türleri

Sözlü iletişim türleri şunlardır: konuşma, telefonla görüşme, söyleşi, münazara, sunum, tanıtma, tekerleme ve atasözü. Yazılı iletişim türleri arasında ise mektup, dilekçe, başvuru (özelge yazısı), davetiye, ilan, afiş, bildiri, rapor, tutanak, özgeçmiş ve e-posta sayılır.

Sözsüz iletişim ise beden dili, mimik, jest, el hareketleri, bakış, ses tonu ve giyim aracılığıyla gerçekleşir. Sözlü iletişim, sözsüz iletişimden ayrı düşünülür; çünkü ses tonu da bir sözsüz iletişim aracıdır.

Etkili İletişim Kuralları

İletişimde alıcı önemlidir. Bu nedenle anlaşılabilir bir dil kullanılır. Dinlemek, konuşmak kadar önemlidir. Kendi görüşünü kanıtlarla desteklemek ve öfkeyle değil gerekçeyle konuşmak iletişimi güçlendirir.

Bu dört ölçüt, hem sözlü hem yazılı iletişimde geçerlidir. Yazılı iletişimde alıcı bize karşılık veremediği için özellikle dilin açık olması gerekir.

Başvuru (Özelge) ve Dilekçe Yazısı

Bu yazılarda sağ üst köşeye tarih ve makam adresi (alıcı) yazılır. Hitap Sayın … ile başlar ve yazı Arz ederim. ile biter. Yazının gövdesinde giriş paragrafı ve talep bölümü bulunur. Yazının kapanışında Verdiğiniz bilgiye teşekkür ederim. cümlesi yer alır. Sol altta ad, soyad, adres ve imza bulunur.

Mektup ve E-posta

Mektupta hitap, selamlama, giriş, gelişme, kapanış ve imza bölümleri bulunur. E-postada ise konu satırı zorunludur ve dil kısa, açık ve nazik olmalıdır.

• Mektup: Hitap, selamlama, giriş, gelişme, kapanış ve imza bölümlerinden oluşur.
• E-posta: Konu satırı zorunludur; dil kısa, açık ve nazik olmalıdır.
• Dilekçe: Sağ üstte tarih ve makam adresi, sol altta ad, soyad, adres ve imza bulunur.
• Hitap: Sayın ile başlar ve yazı Arz ederim. ile biter.

Özgün örnek paragraf: Sabah postaneye giderken aklıma bir dilekçe yazma fikri geldi. Kütüphaneye başvurdum; memur beni nazikçe karşıladı, defterimi açtı ve nereye yazacağımı gösterdi. Eve dönerken yazdığım kâğıdı bir kez daha okudum.

Özgün örnek paragraf: Masaya oturup e-postayı yazmaya başladım; konu satırına iki kelime yazdım, ardından mesajı kısa tutarak gönderdim.

Özgün örnek dize:

Özgün örnek dize: Yazılır bir kâğıda / Sözün kalır izi / Okuyan yüreğinde.

Sık Yapılan Hatalar

Yanlış: Dilekçede tarihi sol üst köşeye yazmak.
Doğru: Tarih ve makam adresi sağ üst köşeye yazılır; sol altta ad, soyad, adres ve imza bulunur.

Yanlış: Hitabı nokta ile bitirmek.
Doğru: Hitap Sayın … ile başlar ve yazının talep bölümü Arz ederim. ile biter.

Yanlış: E-postada konu satırını boş bırakmak.
Doğru: E-postada konu satırı zorunludur ve dil kısa, açık ve nazik olmalıdır.

Yanlış: Sözsüz iletişimi yok saymak.
Doğru: Sözsüz iletişim; beden dili, mimik, jest, el hareketleri, bakış, ses tonu ve giyimle gerçekleşir.

Yanlış: İletişimde yalnızca kendi söylemek istediğini anlatmak.
Doğru: Dinlemek konuşmak kadar önemlidir; görüş kanıtlarla desteklenmeli, gerekçeyle konuşulmalıdır.

Özet

Sözlü iletişim türleri; konuşma, telefonla görüşme, söyleşi, münazara, sunum, tanıtma, tekerleme ve atasözüdür. Yazılı iletişim türleri; mektup, dilekçe, başvuru (özelge yazısı), davetiye, ilan, afiş, bildiri, rapor, tutanak, özgeçmiş ve e-postadır. Sözsüz iletişim; beden dili, mimik, jest, el hareketleri, bakış, ses tonu ve giyimle gerçekleşir. Etkili iletişim kuralları; alıcının önemli olması, anlaşılabilir bir dil kullanılması, dinlemenin konuşmak kadar önemli olması, görüşün kanıtlarla desteklenmesi ve öfkeyle değil gerekçeyle konuşulmasıdır. Başvuru ve dilekçe yazılarında sağ üst köşeye tarih ve makam adresi yazılır; hitap Sayın ile başlar, yazı Arz ederim. ile biter, giriş paragrafı ve talep bölümü bulunur, kapanışta Verdiğiniz bilgiye teşekkür ederim. denir, sol altta ad, soyad, adres ve imza yer alır. Mektupta hitap, selamlama, giriş, gelişme, kapanış ve imza bölümleri vardır. E-postada konu satırı zorunludur ve dil kısa, açık ve nazik olmalıdır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Sözlü, yazılı ve sözsüz iletişim türleri birbirinden ayrılır.
• Ses tonu, giyim ve bakış sözsüz iletişim araçlarıdır.
• İletişimde alıcı önemlidir ve anlaşılabilir bir dil kullanılır.
• Dinlemek konuşmak kadar önemlidir.
• Görüşün kanıtlarla desteklenmesi ve gerekçeyle konuşulması iletişimi güçlendirir.
• Dilekçede tarih ve makam adresi sağ üst köşeye, ad-soyad-adres-imza sol alta yazılır.
• Dilekçe hitapla başlar, Arz ederim. ile biter ve teşekkür cümlesiyle kapanır.
• E-postada konu satırı zorunludur; mektupta altı bölüm bulunur.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Bir dilekçenin bölümlerini doğru yerleştiriniz.

1. Adım 1: Sağ üst köşeye tarih ve makam adresi yazılır.
2. Adım 2: Hitap Sayın ile başlar.
3. Adım 3: Giriş paragrafının ardından talep bölümü gelir.
4. Adım 4: Talep bölümü Arz ederim. ile biter; kapanışta teşekkür cümlesi, sol altta ise ad, soyad, adres ve imza yer alır.

Sonuç/cevap: Dilekçede tarih ile makam adresi sağ üstte, hitap üstte, talep bölümü gövdede, teşekkür cümlesi kapanışta, ad-soyad-adres-imza ise sol alttadır.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Bir başvuru yazısının bölümlerini sırayla yazınız.

1. Adım 1: Sağ üst köşeye tarih ve makam adresi yazılır.
2. Adım 2: Hitap Sayın ile başlar.
3. Adım 3: Giriş paragrafı ve talep bölümü yazılır, talep Arz ederim. ile biter.
4. Adım 4: Kapanışta teşekkür cümlesi, sol altta ad, soyad, adres ve imza yer alır.

Sonuç/cevap: Başvuru; tarih, makam adresi, hitap, giriş, talep, kapanış ve imza bölümlerinden oluşur.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Dilekçenin Yerleşimi konusunun adımları:

1. Adım 1: Sağ üst köşeye tarih ve makam adresi yazılır.
2. Adım 2: Hitap Sayın ile başlar.
3. Adım 3: Giriş paragrafının ardından talep bölümü gelir.
4. Adım 4: Talep bölümü Arz ederim. ile biter; kapanışta teşekkür cümlesi, sol altta ise ad, soyad, adres ve imza yer alır.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Soru: Bir dilekçe örneği yazınız; tarih, makam adresi, hitap, talep bölümü ve imza bölümünü doğru yerleştiriniz.

Örnek cevap: Önce sağ üst köşeye tarih ile makam adresi yazarım. Altına Sayın ile başlayan hitabı eklerim. Giriş paragrafında durumu kısaca belirtirim. Talep bölümünde istenen şeyi açıkça yazar ve Arz ederim. ile bitiririm. Kapanışta Verdiğiniz bilgiye teşekkür ederim. cümlesini kullanır, sol altta ad, soyad, adres ve imza yerine geçerim. Puanlama anahtarı: beş bölümün de doğru yerde bulunmasıyla tam puan.