Mektup, Afiş ve İlan Metni

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Mektup, afiş ve ilan metnini tanıyıp aralarındaki farkları açıklar.
• Mektubun bölümlerini sırasıyla adlandırır ve her bölümün görevini söyler.
• Bir konuyu duyurmak için uygun yazı türünü seçer ve gerekçelendirir.
• Yazdığı metni gözden geçirerek yazım ve noktalama hatalarını düzeltir.
• Örnek afiş ve ilan metni taslakları hazırlar.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Şiir ve Bilimsel Metin konusunu bilmen gerekir. Şiir, kısa dizelerle yazılan ve ahenk kuran sanatlı bir metindir.

• Tanımlayarak şiir ile bilimsel metnin temel özelliklerini sıralar.
• İnceleyerek dize, ölçü ve uyak kavramlarını açıklar.
• Karşılaştırarak iki metin türünün dil ve anlatım farklarını belirler.

Mektup, afiş ve ilan metni nedir?

Bir düşünceyi, bir haberi ya da bir isteği karşı tarafa yazıyla bildirmeye yazılı metinlere yazı denir. Günlük hayatta en çok kullanılan yazı türlerinden üçü mektup, afiş ve ilan metnidir. Üçünün amacı yakındır; hepsi bir bilgiyi ya da bir isteği başka bir kişiye ulaştırır. Ancak uzunlukları, düzenleri ve kullanıldıkları yerler farklıdır.

Mektup uzun ve düzenli bir yazıdır. İçinde başlık, hitap, gövde, kapanış ve imza bölümleri bulunur. Afiş kısa ve dikkat çekici bir yazıdır; başlığı iri yazılır, cümleleri kısadır. İlan metni ise bir malın, bir hizmetin ya da bir durumun duyurulmasıdır; kısa, anlaşılır ve düzenli yazılır.

Metin türlerini ayırt etme

Doğru metin türünü seçmek, yazının amacına uygun olmasını sağlar. Yazar, okuyucuyu tanıyorsa ve bir konuyu uzun anlatacaksa mektup yazar. Bir etkinliği herkese duyuracaksa afiş, bir malı tanıtmak istiyorsa ilan metni yazar. Seçilen tür, metnin uzunluğunu belirler.

Bir yazının türünü tanımak için şu sorular sorulabilir: Bu yazı kime yazılmış, ne amaçla yazılmış ve kimler tarafından okunacak?

Yazarken uyulması gereken kurallar

• Yazı anlaşılır bir Türkçeyle ve düzgün bir yazıyla hazırlanmalıdır.
• Mektupta hitap, gövde, kapanış ve imza bölümleri sırayla bulunmalıdır.
• Afişte başlık büyük yazılmalı, yer, gün ve saat bilgisi açıkça verilmelidir.
• İlanda ürünün adı, özelliği ve iletişim bilgisi eksiksiz yazılmalıdır.
• Cümleler kısa tutulmalı, gereksiz sözcükler kullanılmamalıdır.

Karşılaştırma tablosu

Aşağıdaki tablo üç yazı türünü amaç, uzunluk ve bölüm bakımından karşılaştırır.

Örnek

Okulun kütüphanesine yeni kitaplar alındığını duyurmak için bir afiş hazırlanır. Aşağıda bu afişin hazırlanma adımları verilmiştir.

1. Başlık yazılır: Kütüphanemize Yeni Kitaplar Geldi.
2. Yer, gün ve saat belirtilir: pazartesi, 10.00.
3. Kısa bir açıklama eklenir: kitaplar ödünç alınabilir.
4. İletişim bilgisi yazılır: kütüphane numarası.

Hazırlanan afiş okunur, anlaşılır ve eksiksizdir. Kitapların adı, gün ve saat yazıldıktan sonra metin bir kez daha okunur; yazım hatası varsa düzeltilir.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Bir okul gezisi mektubu

Sınıfınızın bahçe gezisinde gördüklerini arkadaşınıza anlatan bir mektup yazınız.

1. Adım 1: Mektuba başlık ve hitap yazılır: Sevgili Arkadaşım,
2. Adım 2: Gövdede gezinin yeri, tarihi ve en güzel görülen ayrıntı anlatılır.
3. Adım 3: Gövdeye bir soru eklenir; karşıdan yanıt istenir.
4. Adım 4: Kapanış yazılır: Görüşmek üzere hoşça kalın.
5. Adım 5: Ad, soyad ve imza mektubun sonuna eklenir.

Cevap: Hitap, gövde, kapanış ve imza bölümleri sırayla bulunan bir mektup hazırlanmış olur.