4. SınıfTürkçe
Türkçe · 4. Sınıf · DOĞA VE İNSAN
Bu derste şunları öğreneceksin:
Bu konuyu anlamak için önce Okuma-Anlama konusunu bilmen gerekir. Okuma-anlamada konu, başlık, ana fikir ve yardımcı fikir birbirinden ayrılır.
Paragraf, aynı konuyu ya da aynı düşünceyi anlatan, birbiriyle bağlı cümlelerden oluşan yazı bölümüdür. Paragraflar bütünü içindeki sıralamayı kolaylaştırmak için paragraflara başlık verilir.
Bir paragrafta yalnızca bir ana düşünce bulunur. Bu ana düşünce, paragraftaki bütün cümlelerin neden yazıldığını açıklar. Diğer cümleler ana düşünceyi destekleyen yardımcı yargılardır.
Paragrafta asıl anlatılmak istenen, okuru en çok ilgilendiren temel yargıya ana düşünce denir. Ana düşünce, paragrafın konusu değildir; konuyla ilgili söylenen en önemli yargıdır. Bir paragrafta birden fazla ana düşünce bulunmaz.
Ana düşünce bazı zamanlar giriş bölümünde, bazı zamanlar gelişme bölümünde, bazı zamanlar da sonuç bölümünde verilir. Nerede olursa olsun paragrafın bütünü onu destekler.
Paragraf üç bölümden oluşur. Bu bölümlerin görevlerini bilmek, ana düşünceyi doğru yerde aramayı kolaylaştırır.
| Bölüm | Ne Zaman Kullanılır? | Görevi |
|---|---|---|
| Giriş bölümü | Paragrafın başında | Konuyu tanıtır ve ana düşünceye geçiş hazırlar. |
| Gelişme bölümü | Paragrafın ortasında | Ana düşünceyi örneklerle destekler ve açıklar. |
| Sonuç bölümü | Paragrafın sonunda | Ana düşünceyi pekiştirir ve düşünceyi özetler. |
| Paragrafın bütünü | Ana düşünceyi ararken | Düşüncenin hangi yargıda toplandığını gösterir. |
Aşağıdaki paragrafta ana düşüncenin hangi cümlede toplandığı araştırılmış, sonra düşünce tek cümlede özetlenmiştir.
Önce kolay bir örnekle başlayalım.
Örnek 1: Tanım Yapan Cümlede Ana Düşünce
Deniz seviyesine göre bir yerin yüksekliğine rakım denir cümlesini inceleyiniz.
Cevap: Ana düşünce: Rakım, bir yerin deniz seviyesine göre olan yüksekliğidir.
Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.
Örnek 5: Yan Düşünceleri Ayırma
Başarı, çalışmanın yanında düzenli plan yapmayı da gerektirir. Plansız çalışılan saatler boşa gider paragrafindaki düşünceleri ayırınız.
Cevap: Ana düşünce: Başarılı olmak için çalışmanın yanında düzenli plan da gerekir.
İki örneği birlikte adım adım çözelim.
Örnek 2: Sonuç Cümlesini Ana Düşünce Olarak Bulma
Hava durumu haberleri bazen yanıltır. Bu yüzden yolculuk öncesi haberler birkaç kez kontrol edilmelidir paragrafini inceleyiniz.
Cevap: Ana düşünce: Yola çıkmadan önce hava durumu haberleri birkaç kez kontrol edilmelidir.
Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.
| Kavram | Ne ifade eder | Ayrımı |
|---|---|---|
| Ana düşünce | paragrafın konusudur; yan düşünceler onu açıklar ve destekler. | Paragrafta birden fazla ana düşünce bulunmaz; bulunan düşüncelerden biri seçilir. |
| Ana düşünce | paragraftaki bütün cümleleri kapsayan en genel yargıdır. | Paragrafta birden fazla ana düşünce bulunmaz; bulunan düşüncelerden biri seçilir. |
| Paragrafın konusu | ana düşüncenin sorusunu doğurur. | Ana düşünce, paragrafın tamamını kapsayan yargı olduğu için daha genel yazılır. |
| Neden ve sonuç bağlaçları | ana düşüncenin yönünü belirginleştirir. | Paragrafta neden ve sonuç bağlaçlarını arayın; bu bağlaçlar ana düşünceyi işaret eder. |
Konuda akılda kalması gereken bilgileri kısa notlarla toparlayalım.
| Öğrendiğimiz bilgi | Günlük hayattan örneği |
|---|---|
| Paragraf, birbiriyle bağlı cümlelerden oluşan yazı bölümü olarak tanımlanır. | Deniz seviyesine göre bir yerin yüksekliğine rakım denir cümlesini inceleyiniz. |
| Paragrafta birden fazla ana düşünce bulunmaz; bulunan düşüncelerden biri seçilir. | Hava durumu haberleri bazen yanıltır. Bu yüzden yolculuk öncesi haberler birkaç kez kontrol edilmelidir paragrafini inceleyiniz. |
| Ana düşünce, paragrafın tamamını kapsayan yargı olduğu için daha genel yazılır. | Sınıfımızın bahçesine her sınıf birer ağaç dikti. Yıllar içinde ağaçlar büyüdü, bahçe gölgelendi paragrafini inceleyiniz. |
| Cümlelerde tekrar eden sözcükler, ana düşünceyi bulmak için güçlü bir ipucudur. | Bahçemizde on iki elma ağacı vardır. Bu ağaçların hepsi bu yıl bol meyve verdi paragrafindaki ana düşünceyi bulunuz. |
Paragraf, aynı düşünceyi anlatan bağlı cümlelerden oluşan yazı bölümüdür. Paragrafta asıl anlatılmak istenen yargıya ana düşünce denir. Ana düşünce, paragrafın konusudur; onu açıklayan ve destekleyen yargılara ise yan düşünce denir. Ana düşünce bulunurken yinelenen sözcüklere, cümleler arasındaki ilişkilere, paragrafın başlığına ve neden ile sonuç bağlaçlarına bakılır. Bulunan ana düşünce, paragrafın bütün cümlelerini kapsayacak genişlikte olmalıdır.
Ana düşünce yerine yalnızca paragrafın konusu ya da başlığı yazılır. Tek bir cümle, bütün cümleleri kapsamadığı hâlde ana düşünce sanılır.
Yan düşünce, anlatımı daha güçlü olduğu için yanlışlıkla ana düşünce seçilir. Ana düşünce bulunurken yalnızca ilk cümle okunur ve paragrafta birden çok ana düşünce olduğu sanılır.
Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.
Cevap anahtarı: 1) Doğru. Bir paragrafta bir ana düşünce bulunur. 2) Doğru. Ana düşünce, paragrafın konusudur; yan düşünceler onu açıklar ve destekler. 3) Doğru. Ana düşünce, paragraftaki bütün cümleleri kapsayan en genel yargıdır.
Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.
Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:
Paragraf, aynı konuyu ya da aynı düşünceyi anlatan, birbiriyle bağlı cümlelerden oluşan yazı bölümüdür. Paragraflar bütünü içindeki sıralamayı kolaylaştırmak için paragraflara başlık verilir.
Paragrafta asıl anlatılmak istenen, okuru en çok ilgilendiren temel yargıya ana düşünce denir. Ana düşünce, paragrafın konusu değildir; konuyla ilgili söylenen en önemli yargıdır. Bir paragrafta birden fazla ana düşünce bulunmaz.
Bu konuyu anlamak için önce Okuma-Anlama konusunu bilmen gerekir. Okuma-anlamada konu, başlık, ana fikir ve yardımcı fikir birbirinden ayrılır. Paragraf, aynı konuyu ya da aynı düşünceyi anlatan, birbiriyle bağlı cümlelerden oluşan yazı bölümüdür. Paragraflar bütünü içindeki sıralamayı kolaylaştırmak için paragraflara…
Paragraf, birbiriyle bağlı cümlelerden oluşan yazı bölümü olarak tanımlanır.
Aşağıdakilerden hangisi paragrafta ana düşünceyi bulmaya yardımcı olur?
Doğru cevap: B) Yinelenen sözcükler
Yinelenen sözcükler kavramı Paragrafta Ana Düşünce konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Okumak kişinin düşünme ve anlama gücünü geliştirir. Bu yüzden okuma alışkanlığı küçük yaşta kazanılmalıdır. Paragrada vurgulanan düşünce hangisidir?
Doğru cevap: D) Okuma alışkanlığı küçük yaşta kazanılmalıdır.
İlk cümle gerekçe, son cümle ise asıl öneridir. Bu yüzden ana düşünce okuma alışkanlığının küçük yaşta kazanılmasıdır.
Başarı çalışmanın yanında düzenli plan yapmayı da gerektirir. Plansız çalışılan saatler boşa gider. Paragrafta hangi yargı yan düşüncedir?
Doğru cevap: B) Plansız çalışılan saatler boşa gider.
Plansız çalışılan saatler kavramı Paragrafta Ana Düşünce konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Türkçe için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Paragrafta Ana Düşünce konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç