Dürüstlük ve Adalet

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• «Dürüstlük ve Adalet» konusuna ait kavramları çalışma kâğıdında uygular.
• «Dürüstlük ve Adalet» konusuyla ilgili bir problemi çözerek sonuca ulaşır.
• «Dürüstlük ve Adalet» konusunda yaptığı çalışmayı değerlendirir ve eksiklerini tamamlar.
• «Dürüstlük ve Adalet» konusundaki temel kavramları tanır ve açıklar.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Anlatım ve Üslup konusunu bilmen gerekir. Anlatım, bir düşüncenin ya da duygunun sözcükler aracılığıyla başka bir insana aktarılmasıdır ve temel ölçütü anlaşılırlıktır.

• Anlaşılır olma ve açıklık ölçütlerini açıklayabilme
• Anlatım bozukluğu türlerini tanıyıp düzeltebilme
• Bağlaçları anlam ilişkilerine göre doğru seçebilme

Dürüstlük, söylediğimiz sözün doğru olması ve yaptığımız işi olduğu gibi göstermektir. Adalet ise herkese hakkı ölçüsünde davranmak, kimseyi kayırmamak ve kimsenin de kayırılmamasıdır.

Konu Nedir?

«Dürüstlük ve Adalet» konusuna ait kavramları çalışma kâğıdında uygular. Dürüst olmak, söylediğimiz sözün doğru ve gerçek olmasıdır.

Hedefler

• «Dürüstlük ve Adalet» konusuna ait kavramları çalışma kâğıdında uygular.
• «Dürüstlük ve Adalet» konusuyla ilgili bir problemi çözerek sonuca ulaşır.
• «Dürüstlük ve Adalet» konusunda yaptığı çalışmayı değerlendirir ve eksiklerini tamamlar.
• «Dürüstlük ve Adalet» konusundaki temel kavramları tanır ve açıklar.

Önemli Noktalar

Dürüst olmak, söylediğimiz sözün doğru ve gerçek olmasıdır.

Doğruyu bildiğimiz hâlde yanlış söylemek dürüstlüğe aykırıdır.

Yalan söylemek, sonradan özür dilemekten daha ağırdır.

Gizlice bir hile yapmak da dürüst olmamaktır.

Adalet, herkesin hakkının eşit olarak gözetilmesidir.

Adaletli davranmak, kimseye özel ayrıcalık yapmamaktır.

Sınıfta herkesin söz hakkı ve sıra hakkı eşittir.

Bir arkadaşın haksız yaptığını görünce söylemek dürüstlüktür.

Kurallar ve Örüntüler

Örnekler

1. Örnek 1: Sınıfta iki arkadaş oyun yüzünden tartışmıştır. Hangi yol e… Sınıfta iki arkadaş oyun yüzünden tartışmıştır. Hangi yol en adaletlidir?

   Adım 1: Önce iki arkadaşın da sözü dinlenmelidir.

   Adım 2: Kural herkese aynı ölçüde uygulanmalıdır.

   Adım 3: Barışmaları istenmeli, ancak karar keyfî olmamalıdır.

   Sonuç: Herkesi dinleyip kuralı eşit uygulamak adaletlidir.

2. Örnek 2: Artan yemek ekmeğini çöpe atmak yerine nasıl kullanmalıyız? Artan yemek ekmeğini çöpe atmak yerine nasıl kullanmalıyız?

   Adım 1: Yemek israf edilmemelidir.

   Adım 2: Uygunsa evdeki birine birlikte verilebilir.

   Adım 3: Böylece hem israf önlenir hem de paylaşma alışkanlığı kazanılır.

   Sonuç: Aileyi bilgilendirip uygun biçimde paylaşmak gerekir.

3. Örnek 3: Arkadaşın kırılan kalemini saklamak doğru mudur? Arkadaşın kırılan kalemini saklamak doğru mudur?

   Adım 1: Saklamak, bir hatayı gizlemektir.

   Adım 2: Olayı hemen anlatmak gerekir.

   Adım 3: Özür dilemek ve yerine yenisini koymak dürüstlüktür.

   Sonuç: Doğru değildir; anlatıp özür dile melidir.

4. Örnek 4: Ödevi hazır cevap kitabından kopyalamak dürüstlük müdür? Ödevi hazır cevap kitabından kopyalamak dürüstlük müdür?

   Adım 1: Kopya, kendi emeğini göstermemektir.

   Adım 2: Kopya edilen ödev öğrenmeyi sağlamaz.

   Adım 3: Kendi çözümü denemek ve hatayı düzeltmek gerekir.

   Sonuç: Değildir; ödevi kendin yazmalısın.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Sınıfta iki arkadaş oyun yüzünden tartışmıştır. Hangi yol e…

Sınıfta iki arkadaş oyun yüzünden tartışmıştır. Hangi yol en adaletlidir?

1. Adım 1: Önce iki arkadaşın da sözü dinlenmelidir.
2. Adım 2: Kural herkese aynı ölçüde uygulanmalıdır.
3. Adım 3: Barışmaları istenmeli, ancak karar keyfî olmamalıdır.

Cevap: Herkesi dinleyip kuralı eşit uygulamak adaletlidir.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 4: Ödevi hazır cevap kitabından kopyalamak dürüstlük müdür?

Ödevi hazır cevap kitabından kopyalamak dürüstlük müdür?

1. Adım 1: Kopya, kenddev öğrenmeyi sağlamaz.
2. Adım 3: Kendi çözümü denemek ve hatayı düzeltmek gerekir.

Cevap: Değildir; ödevi kendin yazmalısın.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Artan yemek ekmeğini çöpe atmak yerine nasıl kullanmalıyız?

Artan yemek ekmeğini çöpe atmak yerine nasıl kullanmalıyız?

1. Adım 1: Yemek israf edilmemelidir.
2. Adım 2: Uygunsa evdeki birine birlikte verilebilir.
3. Adım 3: Böylece hem israf önlenir hem de paylaşma alışkanlığı kazanılır.

Cevap: Aileyi bilgilendirip uygun biçimde paylaşmak gerekir.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim

Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük hayattan bir durumla eşleştirerek pekiştirelim.

Sık Yapılan Hatalar

• Dürüstlüğü yalnız sözde bırakmak: Dürüst olmak, söylenen sözün yanında davranışın da tutarlı olmasıdır. Söz verdiği hâlde yaptırmayan kişi karşısındakini yanıltıyorsa dürüst değildir.
• Adaleti ceza vermek sanmak: Adalet, suç işleyeni cezalandırmak değildir. Adalet, herkesin hakkının eşit gözetilmesidir; kural kimseye göre değişmez.
• Küçük yalanı önemsiz saymak: Küçük yalanlar tekrarlanınca alışkanlık hâline gelir. Doğruyu söylemek zamanla kolaylaşır, yalan söylemek ise güveni yok eder.
• Arkadaşı korumak için sessiz kalmak: Bir haksızlık karşısında sessiz kalmak haksızlığı sürdürür. Doğruyu söylemek ve haksız olanı uyarmak gerekir.
• Adaletli olmayı yalnız yetişkinlerin işi saymak: Sıra beklemek, söz hakkını korumak ve oyunu paylaşmak da küçük yaşta adaletin parçasıdır.

İpuçları

• Sana söylemediğini bir başkasına söyleyebilir misin? Değilse dikkat et.
• Adalet sorusunda "herkes için aynı kural" diye düşün.
• Küçük sayılan yalanlar zamanla alışkanlığa dönüşür.
• Adaletsiz bir durum gördüğünde bir yetkiliye bildirmek doğrudur.

Özet

Dürüstlük ve Adalet konusunu özetleyelim. Bu konuda şunları öğreniriz: Dürüst olmak, söylediğimiz sözün doğru ve gerçek olmasıdır. Özür dilemek, yapılan yanlışı düzeltmenin dürüst yoludur. Söz vermek, verdiğimiz işi yapacağımızı söylemektir. Tutumak görevi, söz verdiğimiz gibi yapmaktır.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Dürüst olmak, söylediğimiz sözün doğru ve gerçek olmasıdır. — doğru mu?
2. Doğruyu bildiğimiz hâlde yanlış söylemek dürüstlüğe aykırıdır. — doğru mu?
3. Yalan söylemek, sonradan özür dilemekten daha ağırdır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. 2) Doğru. 3) Doğru.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Dostluk ve Duyarlılık Dostluk ve Duyarlılık konusunu özetleyelim.
• Anlatım ve Üslup Anlatım, bir düşüncenin ya da duygunun sözcükler aracılığıyla başka bir insana aktarılmasıdır ve temel ölçütü anlaşılırlıktır.
• Doğa Olayları ve Afetlere Hazırlık Doğa Olayları ve Afetlere Hazırlık konusunu özetleyelim.