Konuşma ve Sunum

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Konuşma kurallarına uygun biçimde söz alıp konuşabilme
• Hitap, ses tonu ve beden dilinin anlam üzerindeki etkisini açıklayabilme
• Hazırlıklı konuşmanın giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini kurabilme
• Konuşma sırasında görsel araçlardan yararlanabilme
• Grup çalışmasında sıralı konuşma kurallarına uyabilme

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Dinleme ve Not Alma konusunu bilmen gerekir. Dinleme, sözlü olarak aktarılan bir iletiyi anlamaya yönelik faaliyettir ve temel ölçütü iletilen anlamı almaktır.

• Dinleme öncesinde amaç belirleyip hazırlık yapabilme
• Amaçlı dinleme ile yüzeysel dinlemeyi ayırt edebilme
• Dinlenen metinden anahtar sözcükleri belirleyebilme

Konuşma kurallarını, söz dinlemeyi, hitabı, ses tonunu, beden dilini ve hazırlıklı konuşmanın giriş-gelişme-sonuç düzenini; görsel araç kullanımını ve grup çalışmasında sıralı konuşmayı örneklerle uygulamayı hedefler.

Konu Nedir?

Konuşma kurallarına uygun biçimde söz alıp konuşabilme Konuşma karşılıklı bir iletişim sürecidir; söz alma ve söz dinleme birlikte değerlendirilir.

Hedefler

• Konuşma kurallarına uygun biçimde söz alıp konuşabilme
• Hitap, ses tonu ve beden dilinin anlam üzerindeki etkisini açıklayabilme
• Hazırlıklı konuşmanın giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini kurabilme
• Konuşma sırasında görsel araçlardan yararlanabilme
• Grup çalışmasında sıralı konuşma kurallarına uyabilme

Önemli Noktalar

Konuşma karşılıklı bir iletişim sürecidir; söz alma ve söz dinleme birlikte değerlendirilir.

Konuşma kuralları söz alma, söz dinleme, sözü uzatmama ve saygılı olmayı kapsar.

Hitap dinleyicinin ilgisini yakalamak için kullanılır ve kısa olmalıdır.

Ses tonu cümlenin anlamını destekler; konuya uygun seçilmelidir.

Hazırlıklı konuşma giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.

Görsel araçlar konuşmayı destekler, ancak konuşmanın yerini alamaz.

Kurallar ve Örüntüler

Örnekler

1. Örnek 1: Konuşma Bölümlerini Belirleme Bir sunumun giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini ayırt ediniz.

   Adım 1: Konuşmanın başında dinleyiciyi hazırlayan cümleleri bulun.

   Adım 2: Ana noktaların sırayla anlatıldığı bölümü işaretleyin.

   Adım 3: Konuşmanın sonunda verilen sonucu belirleyin.

   Adım 4: Üç bölümü başlıklarıyla yazın.

   Sonuç: Dinleyiciyi hazırlayan hitap ve soru giriş bölümündedir. Ana noktaların anlatıldığı orta bölüm gelişmedir. Konuşmanın özetlendiği ve bir iz bıraktığı bölüm ise sonuçtur.

2. Örnek 2: Ses Tonunu Düzeltme Aynı cümlenin farklı ses tonlarıyla söylenmesinin etkisini açıklayınız.

   Adım 1: Cümlenin taşıdığı anlamı belirleyin.

   Adım 2: Cümleyi farklı üç ses tonuyla düşünün.

   Adım 3: Her tonun karşı tarafta uyandırdığı etkiyi yazın.

   Adım 4: Konuya uygun tonu belirleyin.

   Sonuç: Sakin bir ton güven verir, yüksek bir ton heyecan uyandırır, sert bir ton ise karşı tarafı kızdırabilir. Ses tonu, cümlenin anlamını destekleyecek biçimde seçilmelidir.

3. Örnek 3: Söz Alma ve Söz Verme Grup çalışmasında söz alma kurallarını uygulayan bir örnek gösteriniz.

   Adım 1: Konuşan kişinin sözünü yarıda kesmeyin.

   Adım 2: Sözün bitmesini bekleyin.

   Adım 3: Kendi katkınızı kısa bir girişle ifade edin.

   Adım 4: Sözün sırasını koruyun.

   Sonuç: Konuşan kişinin sözü kesilmez, sözünün bitmesi beklenir ve katkı daha sonra sırayla eklenir. Böylece her üyenin söz hakkı korunur.

4. Örnek 4: Görsel Araç Kullanımı Sunumda kullanılacak üç slaytın içeriğini belirleyiniz.

   Adım 1: Konuşmanın ana noktalarını listeleyin.

   Adım 2: Her ana nokta için bir başlık yazın.

   Adım 3: Slaytlarda kısa maddeler kullanın.

   Adım 4: Anlatımın ayrıntısını konuşmaya bırakın.

   Sonuç: Slaytlarda kısa başlıklar ve maddeler bulunur; ayrıntılı anlatım konuşmacıya bırakılır. Böylece görsel, konuşmanın yerine geçmez.

5. Örnek 5: Özgün Sunum Akışı Yazma İki dakikalık bir konuşma için giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini yazınız.

   Adım 1: Konuyu ve amacı belirleyin.

   Adım 2: Girişte bir soru ya da dikkat çekici bir bilgi kullanın.

   Adım 3: Gelişmede iki ana nokta ve birer örnek yazın.

   Adım 4: Sonuçta konuşmayı özetleyip bir iz bırakın.

   Sonuç: Örnek akış: Giriş: Arkadaşlar, bir kitap okurken neden bazı sayfaları atladığımızı hiç düşündünüz mü? Gelişme: İlk sayfalarda merak uyandıran bir soru, okuma hızını artırır. Ayrıca not tutmak, ileride hatırlamayı kolaylaştırır. Ben de ödev konularını renkli kalemle işaretliyorum. Sonuç: Bu küçük alışkanlıklar, kitap okumanın daha verimli olmasını sağlıyor.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Konuşma Bölümlerini Belirleme

Bir sunumunCevap anahtarı: 1) Doğru. Hazırlıklı konuşma düzeni: Giriş → Gelişme → Sonuç 2) Doğru. Giriş amacı: Dinleyiciyi konuya hazırlamak 3) Doğru. Gelişme amacı: Ana noktaları sırayla anlatmak

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Şiir Metni Şiir, düşünce ve duygunun ölçü ve uyak gibi ses düzenleriyle yoğrularak dizeler hâlinde anlatıldığı söz sanatıdır.
• Dinleme ve Not Alma Dinleme, sözlü olarak aktarılan bir iletiyi anlamaya yönelik faaliyettir ve temel ölçütü iletilen anlamı almaktır.
• Bilimsel Metin ve Deneme Bilimsel metin, gözlem, araştırma ve sonuç bölümlerinden oluşan, olgulara dayanan ve nesnel bir dille yazılan metin türüdür.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Özgün Sunum Akışı Yazma

İki dakikalık bir konuşma için giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini yazınız.

1. Adım 1: Konuyu ve amacı belirleyin.
2. Adım 2: Girişte bir soru ya da dikkat çekici bir bilgi kullanın.
3. Adım 3: Gelişmede iki ana nokta ve birer örnek yazın.
4. Adım 4: Sonuçta konuşmayı özetleyip bir iz bırakın.

Cevap: Örnek akış: Giriş: Arkadaşlar, bir kitap okurken neden bazı sayfaları atladığımızı hiç düşündünüz mü? Gelişme: İlk sayfalarda merak uyandıran bir soru, okuma hızını artırır. Ayrıca not tutmak, ileride hatırlamayı kolaylaştırır. Ben de ödev konularını renkli kalemle işaretliyorum. Sonuç: Bu küçük alışkanlıklar, kitap okumanın daha verimli olmasını sağlıyor.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 1: Konuşma Bölümlerini Belirleme

Bir sunumun giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini ayırt ediniz.

1. Adım 1: Konuşmanın başında dinleyiciyi hazırlayan cümleleri bulun.
2. Adım 2: Ana noktaların sırayla anlatıldığı bölümü işaretleyin.
3. Adım 3: Konuşmanın sonunda verilen sonucu belirleyin.
4. Adım 4: Üç bölümü başlıklarıyla yazın.

Cevap: Dinleyiciyi hazırlayan hitap ve soru giriş bölümündedir. Ana noktaların anlatıldığı orta bölüm gelişmedir. Konuşmanın özetlendiği ve bir iz bıraktığı bölüm ise sonuçtur.

Örnek 2: Ses Tonunu Düzeltme

Aynı cümlenin farklı ses tonlarıyla söylenmesinin etkisini açıklayınız.

1. Adım 1: Cümlenin taşıdığı anlamı belirleyin.
2. Adım 2: Cümleyi farklı üç ses tonuyla düşünün.
3. Adım 3: Her tonun karşı tarafta uyandırdığı etkiyi yazın.
4. Adım 4: Konuya uygun tonu belirleyin.

Cevap: Sakin bir ton güven verir, yüksek bir ton heyecan uyandırır, sert bir ton ise karşı tarafı kızdırabilir. Ses tonu, cümlenin anlamını destekleyecek biçimde seçilmelidir.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Anahtar Bilgileri Not Edelim

Konuda akılda kalması gereken bilgileri kısa notlarla toparlayalım.

Özet

• Konuşma, düşüncelerin ve duyguların sesli yolla başka bir insana aktarılmasıdır ve karşılıklı bir iletişim sürecidir.
• Konuşma kuralları; söz alma, söz dinleme, sözü uzatmama, saygılı olma ve beden dili ölçütlerini kapsar.
• Hitap dinleyicinin ilgisini yakalamak için kullanılır ve kısa olmalıdır.
• Ses tonu cümlenin anlamını destekleyen bir araçtır; aynı cümle farklı ses tonlarıyla söylendiğinde farklı anlam kazanabilir.
• Beden dili ise yüz, el ve duruş hareketleriyle anlatımı güçlendirir veya zayıflatır.

Sık Yapılan Hatalar

Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.

• Hata — neden yanlış: Konuşma sırasında ses tonunu yükseltmek. Neden yanlıştır: yükselen ses tonu anlaşılmayı kolaylaştırmaz; karşı tarafı rahatsız eder ve anlaşmazlığı derinleştirir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Hata — neden yanlış: Hazırlıksız bir sunumda görsel aracı okuyup anlatmak. Neden yanlıştır: görseller konuşmayı destekler, onun yerini alamaz; konuşmacı kendi cümleleriyle anlatmalıdır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Hata — neden yanlış: Söz alma sırasını atlayıp konuşmaya başlamak. Neden yanlıştır: söz alma sırası baştan belirlenmelidir; sıra atlandığında dinleyen kişinin hakkı ihlal edilmiş olur. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Hata — neden yanlış: Giriş bölümünü atlayıp doğrudan konuya girmek. Neden yanlıştır: giriş dinleyiciyi konuya hazırlar; atlandığında konuşmanın etkisi azalır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Konuşma karşılıklı bir iletişim sürecidir; söz alma ve söz dinleme birlikte değerlendirilir. — doğru mu?
2. Konuşma kuralları söz alma, söz dinleme, sözü uzatmama ve saygılı olmayı kapsar. — doğru ılır ve kısa olmalıdır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru.