Dinleme ve Not Alma

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Dinleme öncesinde amaç belirleyip hazırlık yapabilme
• Amaçlı dinleme ile yüzeysel dinlemeyi ayırt edebilme
• Dinlenen metinden anahtar sözcükleri belirleyebilme
• Not alırken kısaltma ve işaretlemeden yararlanabilme
• Dinlenen metinden kısa bir özet çıkarabilme

Dinleme öncesi hazırlığı, amaçlı dinlemeyi, anahtar sözcüklerle not almayı, özet çıkarmayı ve dinlenen metinde doğru bilgiyi diğerlerinden ayırmayı örneklerle uygulamayı hedefler.

Konu Nedir?

Dinleme öncesinde amaç belirleyip hazırlık yapabilme Dinleme, sözlü iletiyi anlamaya yönelik faaliyettir; duymakla yetinilmez.

Hedefler

• Dinleme öncesinde amaç belirleyip hazırlık yapabilme
• Amaçlı dinleme ile yüzeysel dinlemeyi ayırt edebilme
• Dinlenen metinden anahtar sözcükleri belirleyebilme
• Not alırken kısaltma ve işaretlemeden yararlanabilme
• Dinlenen metinden kısa bir özet çıkarabilme

Önemli Noktalar

Dinleme, sözlü iletiyi anlamaya yönelik faaliyettir; duymakla yetinilmez.

Söz uçup gittiği için dinlenen bilgiler hemen notlaştırılmalıdır.

Dinleme öncesi amaç belirlenmeli ve ön bilgi edinilmelidir.

Amaçlı dinlemede dinlenen şeyle amaç arasında bilinçli bir bağ kurulur.

Not alırken anahtar sözcük, kısaltma ve işaretleme tekniklerinden yararlanılır.

Özet, metnin ana düşüncesi kendi cümlelerle yeniden kurularak elde edilir.

Kurallar ve Örüntüler

Örnekler

1. Örnek 1: Dinleme Amacı Belirleme Bir sunumdan önce dinleme amacını tek cümleyle yazınız.

   Adım 1: Sunumun konusunu öğrenin ya da tahmin edin.

   Adım 2: Sunumdan sonra ne yapacağınızı düşünün.

   Adım 3: Öğrenmek istediğiniz şeyi tek cümleye dönüştürün.

   Adım 4: Cümleye öğrenmek için dinliyorum ifadesiyle bitirin.

   Sonuç: Örnek amaç: Sunumun ana noktalarını ve kendi işime nasıl uygulayacağını öğrenmek için dinliyorum. Bu cümle, dinleme boyunca dikkatin nereye yöneleceğini gösterir.

2. Örnek 2: Anahtar Sözcükleri Belirleme Dinlenen bir metinden anahtar sözcükleri ayıklayınız.

   Adım 1: Metnin her paragrafının ilk cümlesini okuyun.

   Adım 2: Konunun çekirdeğini anlatan sözcükleri işaretleyin.

   Adım 3: İşaretlediğiniz sözcükleri bir liste hâline getirin.

   Adım 4: Listeyi okuyarak metnin fikrini hatırlayıp hatırlamadığınızı denetleyin.

   Sonuç: Anahtar sözcükler, konunun çekirdeğini taşıyan ve metnin fikrini hatırlatmaya yeterli olan sözcüklerdir. Bu liste, uzun bir metni kısa bir kümeye indirger.

3. Örnek 3: Özet Çıkarma Dinlenen bir metinden dört cümlelik özet yazınız.

   Adım 1: Metnin konusunu bir cümleyle belirleyin.

   Adım 2: Ana noktaları madde olarak sıralayın.

   Adım 3: Sonucu bir cümleyle yazın.

   Adım 4: Madde sırasını izleyerek kendi cümlelerinizle özeti kurun.

   Sonuç: Özet, konu, ana noktalar ve sonuçtan oluşur. Ayrıntıların tamamı atılır; yalnızca metnin yönünü koruyan bilgiler bırakılır.

4. Örnek 4: Doğru Bilgiyi Ayırma Bir konuşmada verilen iki çelişkili bilgiyi tespit ediniz.

   Adım 1: Konuşmadaki sayı ve tarih bilgilerini not edin.

   Adım 2: Aynı konuyla ilgili önceki bilginizi hatırlayın.

   Adım 3: Çelişen noktaları işaretleyin.

   Adım 4: Doğru kabul ettiğiniz bilgiyi gerekçesiyle birlikte yazın.

   Sonuç: Çelişen iki bilgi karşılaştırıldığında hangisinin doğru olduğu gerekçesiyle belirlenir. Denetlenmeyen bilgi, sonraki metinlerde hatırlanan bir yanlışa dönüşebilir.

5. Örnek 5: Not Alma Çalışması Üç dakikalık bir anlatımı dinleyip not defterine özgün notlarınızı yazınız.

   Adım 1: Dinlemeden önce kâğıda amacınızı yazın.

   Adım 2: Dinlerken yalnızca anahtar sözcük ve işaretleme kullanın.

   Adım 3: Rakamları, adları ve tarihleri ayrıca not edin.

   Adım 4: Dinleme bittiğinde notlarınızdan kısa bir özet oluşturun.

   Sonuç: Notlar; anahtar sözcükler, yapıyı gösteren işaretler ve doğrulanması gereken sayı ve adlardan oluşur. Özet, bu notların anlamını birkaç cümleye indirger.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Dinleme Amacı Belirleme

Bir sunumdan önce dinleme amacını tek cümleyle yazınız.

1. Adım 1: Sunumun konusunu öğrenin ya da tahmin edin.
2. Adım 2: Sunumdan sonra ne yapacağınızı düşünün.
3. Adım 3: Öğrenmek istediğiniz şeyi tek cümleye dönüştürün.
4. Adım 4: Cümleye öğrenmek için dinliyorum ifadesiyle bitirin.

Cevap: Örnek amaç: Sunumun ana noktalarını ve kendi işime nasıl uygulayacağını öğrenmek için dinliyorum. Bu cümle, dinleme boyunca dikkatin nereye yöneleceğini gösterir.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Not Alma Çalışması

Üç dakikalık bir anlatımı dinleyip not defterine özgün notlarınızı yazınız.

1. Adım 1: Dinlemeden önce kâğıda amacınızı yazın.
2. Adım 2: Dinlerken yalnızca anahtar sözcük ve işaretleme kullanın.
3. Adım 3: Rakamları, adları ve tarihleri ayrıca not edin.
4. Adım 4: Dinleme bittiğinde notlarınızdan kısa bir özet oluşturun.

Cevap: Notlar; anahtar sözcükler, yapıyı gösteren işaretler ve doğrulanması gereken sayı ve adlardan oluşur. Özet, bu notların anlamını birkaç cümleye indirger.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Anahtar Sözcükleri Belirleme

Dinlenen bir metinden anahtar sözcükleri ayıklayınız.

1. Adım 1: Metnin her paragrafının ilk cümlesini okuyun.
2. Adım 2: Konunun çekirdeğini anlatan sözcükleri işaretleyin.
3. Adım 3: İşaretlediğiniz sözcükleri bir liste hâline getirin.
4. Adım 4: Listeyi okuyarak metnin fikrini hatırlayıp hatırlamadığınızı denetleyin.

Cevap: Anahtar sözcükler, konunun çekirdeğini taşıyan ve metnin fikrini hatırlatmaya yeterli olan sözcüklerdir. Bu liste, uzun bir metni kısa bir kümeye indirger.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim

Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük hayattan bir durumla eşleştirerek pekiştirelim.

Sık Yapılan Hatalar

• Hata: Dinlemeden önce amaç belirlememek. Neden yanlıştır: amaç belirlenmeden yapılan dinlemede önemli bilgilerin çoğu akılda kalmaz ve dinleme bir seyirden ibaret kalır.
• Hata: Konuşmada geçen her sözcüğü yazmaya çalışmak. Neden yanlıştır: söz uçup gittiği için bunu başarmak mümkün değildir; yalnızca anahtar bilgiler yazılmalıdır.
• Hata: Özette metnin kendi cümlelerini kopyalamak. Neden yanlıştır: özet, dinleyenin kendi sözleriyle yeniden kurduğu kısa bir metindir; kopyalamak özet değildir.
• Hata: Konuşmada verilen sayı ve tarih bilgilerini denetlemeden kabul etmek. Neden yanlıştır: bu bilgiler yanlış iletildiğinde metnin anlamı tamamen değişebilir.

İpuçları

• Dinlemeden önce kâğıdın köşesine tek cümlelik amaç yazın; dinleme boyunca bu cümleye göz atın.
• Konuşmanın başında geçen sözcükler genellikle konuyu özetler; bu bölüm özellikle not edilmelidir.
• Notlarınızı asla cümle cümle yazmayın; anahtar sözcük ve işaretler yeterlidir.
• Dinleme bittikten sonra özeti kendi sözcüklerinizle yazın; yazarken anlamadığınız yerleri fark edersiniz.

Özet

Dinleme, sözlü olarak aktarılan bir iletiyi anlamaya yönelik faaliyettir ve temel ölçütü iletilen anlamı almaktır. Sesli bir faaliyet olduğu için dinlenen bilgiler hemen notlaştırılmalıdır. Dinleme öncesi hazırlık, dinlemenin kalitesini belirler; bu aşamada amaç belirlenir, ön bilgi edinilir ve şüpheli noktalar işaretlenir. Amaçlı dinleme ile yüzeysel dinleme arasındaki fark, dinlenen şeyle amaç arasında bilinçli bir bağ kurulup kurulmamasıdır. Not alırken anahtar sözcük yazma, kısaltma, işaretleme ve noktalama gibi teknikler kullanılır; her sözcüğü yazmaya çalışmak başarısızdır. Özet çıkarma, metnin ana düşüncesini dinleyenin kendi cümleleriyle yeniden kurmasıdır; ayrıntının tamamı değil, konu, ana noktalar ve sonuç yer alır. Konuşmada verilen sayı, tarih ve ad bilgileri mutlaka denetlenmelidir.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Dinleme, sözlü iletiyi anlamaya yönelik faaliyettir; duymakla yetinilmez. — doğru mu?
2. Söz uçup gittiği için dinlenen bilgiler hemen notlaştırılmalıdır. — doğru mu?
3. Dinleme öncesi amaç belirlenmeli ve ön bilgi edinilmelidir. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Dinleme hazırlığı: Amaç belirleme → Ön bilgi → Şüpheli noktalar 2) Doğru. Amaç cümlesi kalıbı: Bu konuşmayı … öğrenmek için dinliyorum. 3) Doğru. Not alma teknikleri: Anahtar sözcük, kısaltma, işaretleme, noktalama

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Konuşma ve Sunum Konuşma, düşüncelerin ve duyguların sesli yolla başka bir insana aktarılmasıdır ve karşılıklı bir iletişim sürecidir.
• Tarihî Eserler ve Sürdürülebilirlik Tarihî Eserler ve Sürdürülebilirlik konusunu özetleyelim.
• Şiir Metni Şiir, düşünce ve duygunun ölçü ve uyak gibi ses düzenleriyle yoğrularak dizeler hâlinde anlatıldığı söz sanatıdır.