Dinleme Türleri ve Not Alma

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Dinleme çalışmalarını amacına göre ayırır.
• Serbest dinleme ile kontrollü dinlemeyi karşılaştırır.
• Dinlerken düzenli ve okunur not tutar.
• Not almak için kısaltma ve simgelerden yararlanır.
• Anlamadığı kelimeleri notlarda işaretleyip sonra öğrenir.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Dinleme ve Dinlediğini Anlama konusunu bilmen gerekir. Dinleme, karşımızdakinin sözünü duyup anlamaktır.

• Dinleme ile dinlediğini anlamanın farkını açıklar.
• Bir metni dinlerken ana konuyu ve ayrıntıları belirler.
• Dinlediği konuyu kendi cümleleriyle özetler.

Dinleme Türleri Nedir?

Her dinleme etkinliğinin bir amacı vardır. Amaç dinlenene göre değişince, yapılacak çalışma da değişir. Bu yüzden dinleme çalışmaları türlere ayrılır.

Dinleme çalışmasının amacını önceden bilmek, öğrenciye yol gösterir. Amaçsız başlanan bir çalışmada dikkat dağılır ve not tutulmaz.

Not Alma Neden Gerekir?

Her şeyi kafamızda tutmak zordur. Not almak, dinlenen bilgiyi kısa ve düzenli biçimde kaydetmenin adıdır. Aynı metni ikinci kez dinlediğimizde not bize yol gösterir.

İyi bir not, dinlenen şeyi değiştirmez; yalnızca hatırlamayı kolaylaştırır. Bu yüzden not hem eksiksiz hem de okunur olmalıdır.

Not Alırken Uyulacak Kurallar

Dinleme sırasında not tutmak zorlu bir iştir. Şu kurallar işi kolaylaştırır:

• Not tutmadan önce sayfanın başına konunun adı yazılır.
• Satırlar arasında boşluk bırakılır, böylece başlıklar karışmaz.
• Anlaşılmayan yere küçük bir işaret konur ve sonra sorulur.
• Her kelimeyi yazmak yerine anahtar kelimeler seçilir.

Not tutarken önemli olan, konuşmadan geride kalmamaktır. Bu yüzden yazı hızlı ama sade olmalıdır.

Not Alış Biçimleri

Örnek

Bir öğrenci, bahçede neler yetiştirilebileceğini anlatan bir metni dinledi. Şu adımları izledi.

1. Adım 1: Sayfanın başına metnin konusu yazıldı.
2. Adım 2: Sebze adları kısaltılarak liste hâlinde yazıldı.
3. Adım 3: Dikkat edilmesi gereken bilgi, çizgi çekilerek belirtildi.
4. Adım 4: Anlaşılmayan bir kelimenin yanına soru işareti kondu.

Çalışma bittiğinde öğrenci notlarını okuyup metnin önemli bölümlerini bulabildi.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Serbest dinleme çalışması

Sınıfta serbest dinleme yapılıyor. Öğrenci bu çalışmada ne yapar?

1. Adım 1: Dinlenen anlatının konusunu önceden tahmin etti.
2. Adım 2: Konuşanı dinlerken not tutmadı.
3. Adım 3: İlgisini çeken bilgiyi kafasında tuttu.
4. Adım 4: Dinleme bitince anlatının konusunu arkadaşına söyledi.
5. Adım 5: Anlaşmadığı bir noktayı sınıf öğretmenine sordu.

Cevap: Serbest dinlemede not tutulmaz; dinlenen anlatı yalnızca ilgiyle izlenir.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Sözlükte anlam arama

Dinleme notunda anlamı bilinmeyen bir kelime geçti. Öğrenci ne yapar?

1. Adım 1: Kelimenin geçtiği cümleyi notta bıraktı.
2. Adım 2: Kelimenin yanına soru işareti koydu.
3. Adım 3: Sözlükten kelimenin anlamını öğrendi.
4. Adım 4: Anlamı cümlenin kenarına küçük harfle yazdı.
5. Adım 5: Cümleyi yeniden okuyarak öğrendiği anlamı yerleştirdi.

Cevap: Anlamı bilinmeyen kelime işaretlenir, sonra öğrenilerek not tamamlanır.