3. SınıfTürkçe
Türkçe · 3. Sınıf · BİLGİ HAZİNEMİZ
Bu derste şunları öğreneceksin:
Bu konuyu anlamak için önce Paragrafta Ana Düşünce konusunu bilmen gerekir. Paragraf, bir düşünce etrafında toplanmış birbirine bağlı cümleler bütünüdür.
Açıklama, örnek, karşılaştırma, neden-sonuç ve tanım yollarıyla düşünceyi zenginleştirip yazılı anlatım becerisi kazanma
Düşünceyi geliştirmenin ne anlama geldiğini açıklar. Her geliştirme cümlesi ana düşünceye hizmet etmeli, onunla ilgisi olmamalıdır.
Her geliştirme cümlesi ana düşünceye hizmet etmeli, onunla ilgisi olmamalıdır.
Açıklama anlaşılmayan noktaları açar, örnek verme düşünceyi somutlaştırır.
Karşılaştırma iki kavramın benzer ya da farklı yönlerini ortaya koyar.
Neden-sonuç ilişkisi bir görüşün gerekçesini okura gösterir.
Tanım, bir kavramın ne olduğunu belirleyerek sınırlarını çizer.
Benzetme, anlatımı canlandırır ve akılda kalıcı olmasını sağlar.
Geliştirme ile uzatma farklıdır; uzatma ana fikre hizmet etmez.
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Düşünceyi geliştirme | açıklama, örnek, karşılaştırma, neden-sonuç, tanım, benzetme, özet |
| Açıklama | çünkü, yani, açıkçası |
| Örnek verme | örneğin, mesela, şöyle ki |
| Karşılaştırma | gibi, kadar, ise, karşılaştırırsak |
| Neden-sonuç | çünkü, bu yüzden, o yüzden, onun için |
| Tanım | denir, demektir, yani |
| Geliştirme sırası | temel cümle, açıklama, örnek, bağlaçla bağlama |
Adım 1: Temel cümleyi yazarız: Ağaçlar havayı temizler.
Adım 2: Bu düşüncenin ne anlama geldiğini açıklarız.
Adım 3: Cümleyi birlikte okuyup anlaşılır olup olmadığını denetleriz.
Sonuç: Ağaçlar havayı temizler, yani yaprakları toz ve zararlı maddeleri tutarak solunumu kolaylaştırır.
Adım 1: Temel cümleyi belirleriz: Okuma alışkanlığı yararlıdır.
Adım 2: Somut bir örnek seçeriz, örneğin düzenli kitap okuyan bir çocuğu.
Adım 3: Örneği bağlaçla ana cümleye bağlarız.
Sonuç: Okuma alışkanlığı yararlıdır; örneğin düzenli kitap okuyan bir çocuk, düşüncelerini daha düzenli anlatır.
Adım 1: Karşılaştırılacak iki kavramı seçeriz: sesli okuma ile sessiz okuma.
Adım 2: Benzer ya da farklı yönlerini belirleriz.
Adım 3: Kıyaslama bağlacıyla cümleyi tamamlarız.
Sonuç: Sesli okuma, harfleri tanıtmada sessiz okumaktan daha etkilidir.
Adım 1: Önce nedeni yazarız: su tasarrufu için musluk kapatıldı.
Adım 2: Sonucu ekleriz: uzun vadede su kaybı azaldı.
Adım 3: Neden bağlacıyla iki bölümü birleştiririz.
Sonuç: Su tasarrufu için musluklar kapatıldı, bu yüzden uzun vadede su kaybı azaldı.
Adım 1: Kavramın ne olduğunu söylemeye karar veririz.
Adım 2: Kavramı tanımlayan ifadeyi kullanırız: denir, demektir.
Adım 3: Tanıma bir yararlanma bilgisi ekleyerek düşünceyi zenginleştiririz.
Sonuç: Kütüphane, kitapların toplandığı ve okunduğu yerdir; oradan kitap ödünç alınabilir.
Adım 1: Geliştirilmiş cümleyi düşünürüz: her cümle ana fikre hizmet eder.
Adım 2: Rastgele uzatılmış cümlede bazı cümleler konuyla ilgisizdir.
Adım 3: Sonuçta yalnızca geliştirme anlamı güçlendirir.
Sonuç: Geliştirmede her cümlenin bir işlevi vardır; uzatma ise anlamı zenginleştirmez.
Önce kolay bir örnekle başlayalım.
Örnek 1: Açıklama Yoluyla Geliştirme
Ağaçların havayı temizlediği düşüncesini açıklama yoluyla geliştirelim.
Cevap: Ağaçlar havayı temizler, yani yaprakları toz ve zararlı maddeleri tutarak solunumu kolaylaştırır.
Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.
Örnek 6: Geliştirme ile Uzatmayı Karşılaştırma
Geliştirme ile rastgele uzatma arasındaki farkı gösterelim.
Cevap: Geliştirmede her cümlenin bir işlevi vardır; uzatma ise anlamı zenginleştirmez.
İki örneği birlikte adım adım çözelim.
Örnek 2: Örnek Verme Yoluyla Geliştirme
Okuma alışkanlığının yararlarını örnek vererek anlatalım.
Cevap: Okuma alışkanlığı yararlıdır; örneğin düzenli kitap okuyan bir çocuk, düşüncelerini daha düzenli anlatır.
Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.
| Kavram | Ne ifade eder | Ayrımı |
|---|---|---|
| Düşünceyi geliştirme | açıklama, örnek, karşılaştırma, neden-sonuç, tanım, benzetme, özet | Her geliştirme cümlesi ana düşünceye hizmet etmeli, onunla ilgisi olmamalıdır. |
| Açıklama | çünkü, yani, açıkçası | Açıklama anlaşılmayan noktaları açar, örnek verme düşünceyi somutlaştırır. |
| Örnek verme | örneğin, mesela, şöyle ki | Açıklama anlaşılmayan noktaları açar, örnek verme düşünceyi somutlaştırır. |
| Karşılaştırma | gibi, kadar, ise, karşılaştırırsak | Karşılaştırma iki kavramın benzer ya da farklı yönlerini ortaya koyar. |
| Neden-sonuç | çünkü, bu yüzden, o yüzden, onun için | Neden-sonuç ilişkisi bir görüşün gerekçesini okura gösterir. |
| Tanım | denir, demektir, yani | Tanım, bir kavramın ne olduğunu belirleyerek sınırlarını çizer. |
Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük hayattan bir durumla eşleştirerek pekiştirelim.
| Öğrendiğimiz bilgi | Günlük hayattan örneği |
|---|---|
| Her geliştirme cümlesi ana düşünceye hizmet etmeli, onunla ilgisi olmamalıdır. | Ağaçların havayı temizlediği düşüncesini açıklama yoluyla geliştirelim. |
| Açıklama anlaşılmayan noktaları açar, örnek verme düşünceyi somutlaştırır. | Okuma alışkanlığının yararlarını örnek vererek anlatalım. |
| Karşılaştırma iki kavramın benzer ya da farklı yönlerini ortaya koyar. | İki okuma biçimini karşılaştırarak geliştirelim. |
| Neden-sonuç ilişkisi bir görüşün gerekçesini okura gösterir. | Bir davranışın nedenini ve sonucunu birlikte anlatalım. |
Düşünceyi geliştirmek, kısa bir fikri açıklama, örnek, karşılaştırma, neden-sonuç, tanım, benzetme ya da özet yoluyla zenginleştirmektir. Her yeni cümle ana fikre hizmet etmelidir, rastgele eklenmemelidir. Geliştirme yollarını seçerken okurun neyi merak ettiği düşünülür. Geliştirme ile uzatma farklıdır; uzatma ana düşünceyi dağıtırken geliştirme onu inandırıcı kılar.
Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.
Cevap anahtarı: 1) Doğru. Düşünceyi geliştirme = açıklama, örnek, karşılaştırma, neden-sonuç, tanım, benzetme, özet 2) Doğru. Açıklama: çünkü, yani, açıkçası 3) Doğru. Örnek verme: örneğin, mesela, şöyle ki
Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.
Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:
Düşünceyi geliştirmenin ne anlama geldiğini açıklar. Her geliştirme cümlesi ana düşünceye hizmet etmeli, onunla ilgisi olmamalıdır.
Bu konuyu anlamak için önce Paragrafta Ana Düşünce konusunu bilmen gerekir. Paragraf, bir düşünce etrafında toplanmış birbirine bağlı cümleler bütünüdür. Açıklama, örnek, karşılaştırma, neden-sonuç ve tanım yollarıyla düşünceyi zenginleştirip yazılı anlatım becerisi kazanma
Her geliştirme cümlesi ana düşünceye hizmet etmeli, onunla ilgisi olmamalıdır.
Geliştirme yaparken ana fikirden uzaklaşmak: Kitap okumanın yararları anlatılırken kıyafetlerden söz etmek düşünceyi dağıtır. Her cümle ana fikre hizmet etmelidir. Örnek vermeyi tamamen atlamak: Soyut kalan bir düşünce okuru etkilemez. Düşünceyi örnek ve benzetmeyle desteklemek gerekir.
Düşünceyi geliştirme = açıklama, örnek, karşılaştırma, neden-sonuç, tanım, benzetme, özet · Açıklama: çünkü, yani, açıkçası · Örnek verme: örneğin, mesela, şöyle ki · Karşılaştırma: gibi, kadar, ise, karşılaştırırsak
Bir kavramın ne olduğunu açıklayan geliştirme yolu hangisidir?
Doğru cevap: C) Tanım
Tanım kavramı Düşünceyi Geliştirme Yolları konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi tanım yöntemiyle ilgilidir?
Doğru cevap: B) Kavramın denir ya da demektir biçiminde açıklanması
Tanımda kavramın ne olduğu denir ya da demektir biçiminde söylenir. Kıyaslama ve benzetme ise başka yollardır.
Kısa bir düşünceyi açıklama, örnek verme ya da karşılaştırma yoluyla genişletmeye ne denir?
Doğru cevap: C) Düşünceyi geliştirme
Kısa bir fikri çeşitli yollarla zenginleştirmeye düşünceyi geliştirme denir. Kısaltma ve yazım denetimi anlamı zenginleştirmez.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Türkçe için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Düşünceyi Geliştirme Yolları konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç