Metni Biçimlendirmek

Konu Anlatımı

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Yazı Programında İlk Çalışma konusunu bilmen gerekir. Yazı programında ödev, mektup, hikâye ve liste yazılır.

• Yazı programının ne işe yaradığını söyler.
• Belge ile yazı alanını birbirinden ayırt eder.
• İmlecin görevini ve yanıp sönme nedenini açıklar.

Bu konuda ne öğreneceğiz? yazıyı biçimlendirmenin ne demek olduğunu, hangi biçim seçeneklerinin bulunduğunu ve biçimlendirmeyi geri almayı öğreneceğiz. Her bölüm, konunun bir parçasını açıklar; sonunda kısa bir özet ile sık yapılan hataları gösterir.

Biçimlendirme Nedir?

Biçimlendirme, yazının görünüşünü, okunurluğunu ve düzenini değiştirmek için yapılan işlemdir.

Bir yazı programında yazdığımız yazılar aynı görünmez; onları istediğimiz gibi düzenleyebiliriz. Bu düzenleme işine biçimlendirme denir. Biçimlendirmede harflerin görünüşü, yazının boyutu, rengi, satırların hizası ve satırlar arasındaki aralık değiştirilebilir. Örneğin bir başlığı kalın yapmak, onu sayfanın geri kalanından ayırmak için kullanılır. Eğik yazı, altı çizili yazı, punto denilen yazı boyutu ve renk seçenekleri de birer biçimlendirme aracıdır. Bu araçların çoğu araç çubuğunda toplanır; renk ve hizalama gibi seçenekler ise menü çubuğunun biçim bölümünde bulunur. Bütün seçenekleri tanımak, yazıyı daha düzenli hâle getirmenin ilk adımıdır.

Biçim Araçları ve Geri Alma

Biçimlendirme yapmak için önce biçimlendirmek istediğimiz yazıyı seçeriz. Seçim, fareyle metnin başlangıcından sonuna kadar sürükleyerek yapılır; bütün belgeyi biçimlendirmek istiyorsak belgenin tamamını seçeriz. Seçim yapıldıktan sonra düğmeye basılır ve değişiklik yalnız seçilen bölüme uygulanır. Yanlış bir biçimlendirme yapıldığında geri alma işlemi kullanılır. Biçimlendirme okunurluğu artırır ama her yazıyı biçimlendirmek gerekmez; sade bir liste olduğu gibi bırakıldığında da düzgün görünür. Bu yüzden ölçülü biçimlendirmek, yani yalnız ihtiyaç duyulan yerde biçim değiştirmek en doğru davranıştır.

• Biçimlendirme: yazının görünüşünü ve düzenini değiştirmektir.
• Kalın yazı: harflerin daha kalın görünmesidir; başlıklarda kullanılır.
• Eğik yazı: harflerin yana yatırılarak yazılmasıdır.
• Altı çizili yazı: yazının altına çizgi çizilmesidir.
• Hizalama: satırların sola, sağa ya da ortaya dayatılmasıdır.
• Satır aralığı: satırlar arasındaki boşluğun ayarlanmasıdır.

Günlük Hayattan Örnek

Elif, yazı programında sınıf projesinin raporunu hazırlıyordu. Önce başlığı seçip kalın ve ortaya hizaladı. Altındaki açıklama satırlarını seçip punto olarak büyüttü ve satır aralığını açtı. Bir bölümün altını çizerek önemli olduğunu belirtti. Yanlışlıkla tüm yazıyı kırmızıya boyadığında geri alma tuşuna basıp rengi düzeltti.

Berk, bir hikâye yazmıştı. Ders ödevi olduğu için yazının son sayfasına kaynak bilgisini eğik yazıyla yazdı. Başka bir çocuk, yazıda hiçbir satırın biçimlendirilmediğini görünce «bu benim işim değil» dedi. Berk, yazının tamamını turuncu renge boyadı. Öğretmeni ona, sadece başlığın kalın yapılmasının yeterli olacağını ve her şeyi süslemenin okunurluğu bozduğunu anlattı.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Biçimlendirme Nedir?

Yazının görünüşünü değiştirmeye ne denir?

1. Yazının harfleri seçilir.
2. Kalın ya da eğik hâle getirilir.
3. Görünüş değişir, anlam değişmez.

Cevap: Yazının görünüşünü ve düzenini değiştiren işleme biçimlendirme denir; yazının içeriği ve anlamı korunur.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 4: Geri Alma

Yanlış biçimlendirme nasıl düzeltilir?

1. Yanlış biçimlendirme fark edilir.
2. Geri alma düğmesi kullanılır.
3. Yazı önceki görünümüne döner.

Cevap: Geri alma işlemi, son yapılan biçimlendirmeyi kaldırarak yazıyı bir önceki hâline getirir ve hata düzeltilir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 1: Biçimlendirme Nedir?

1. Yazının harfleri seçilir.
2. Kalın ya da eğik hâle getirilir.
3. Görünüş değişir, anlam değişmez.

Cevap: Yazının görünüşünü ve düzenini değiştiren işleme biçimlendirme denir; yazının içeriği ve anlamı korunur.

Örnek 2: Seçerek Biçimlendirme

Yalnız bir cümleyi kalınlaştırmak için ne yapılır?

1. Yalnız o cümle seçilir.
2. Kalın yazı düğmesine basılır.
3. Diğer cümleler değişmeden kalır.

Cevap: Yalnız değiştirilmek istenen bölüm seçilip düğmeye basılır; biçimlendirme seçili bölümle sınırlı kalır.

Öğrendiklerimizi Yaşamla Bağlayalım

Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük yaşamdan bir durumla eşleştirelim.

Özet

• Biçimlendirme yazının görünüşünü ve düzenini değiştirir.
• Kalın, eğik ve altı çizili yazı temel biçimlerdir.
• Punto, yazının harf büyüklüğünü belirtir.
• Hizalama satırları sola, sağa ya da ortaya dayatır.
• Yanlış biçimlendirme geri alınabilir; her yazı biçimlendirilmez.

Sık Yapılan Hatalar

• Her yazıyı farklı renklere boyamak Yanlış, çünkü renk çeşitliliği gözün odağını dağıtır ve okunurluğu düşürür.
• Seçmeden tüm belgeye birden biçimlendirmek Yanlış, çünkü biçimlendirme seçili bölüme uygulanır; seçim yapılmadan yapılırsa yazı gereksiz yere değişir.
• Yazının tamamını altı çizili yapmak Yanlış, çünkü çok fazla çizgi metni kalabalıklaştırır ve okunmasını zorlaştırır.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Biçimlendirme yalnız görünüşü değiştirir, anlamı değil. — doğru mu?
2. Biçimlendirmeden önce yazı seçilir. — doğru mu?
3. Punto, yazının harf büyüklüğünü belirtir. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Biçimlendirme = görünüşü ve düzeni değiştirme 2) Doğru. Seç, sonra biçimlendir 3) Doğru. Kalın = başlık, eğik = özel ad

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Metni Kaydetmek ve Dosyayı Düzenlemek Kaydetmek, yazıyı kalıcı bir dosyaya yazmaktır.
• Yazı Programında İlk Çalışma Yazı programında ödev, mektup, hikâye ve liste yazılır.
• Algoritma Nedir? Algoritma, bir işi doğru sonuçlanana kadar izlenen adımlar bütünüdür.