Güvenli İnternet Kullanma Kuralları

Konu Anlatımı

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce İnternette Neler Yaparız? konusunu bilmen gerekir. İnternet, dünya çapında bilgisayar cihazlarını birbirine bağlayan ağdır.

• İnternetin ne olduğunu kendi cümleleriyle açıklar.
• İnternette yapılabilecek işleri sayar ve örnek verir.
• Arama motorunun ne işe yaradığını anlatır.

Bu konuda ne öğreneceğiz? internette bilgilerimizi nasıl koruruz, tehlikeli bir durumda ne yaparız öğreneceğiz. Her bölüm, konunun bir parçasını açıklar; sonunda kısa bir özet ile sık yapılan hataları gösterir.

Kişisel Bilgilerimizi Korumak

Kişisel bilgi, yalnız bizi tanıtan, başkasının bilmesi gerekmeyen bilgimizdir (ad, adres, telefon, okul).

İnternette paylaştığımız her bilgi önemlidir. Yalnız bizi tanıtan ve başkasının bilmesi gerekmeyen bilgilere kişisel bilgi denir. Adımız, soyadımız, ev adresimiz, telefon numaramız, okulumuzun adı ve doğum günümüz bu bilgilere girer. Bu bilgileri tanımadığımız birinin sitesine yazmak bizi tehlikeye sokabilir; çünkü o bilgilerle bizi rahatsız eden kişiler bize ulaşabilir. Bu yüzden internette bir forma bilgilerimizi yazmadan önce büyüğümüze danışırız. Aynı şekilde şifremizi, hesap bilgilerimizi ve bulunduğumuz yeri kimseyle paylaşmayız. Şifre yalnız bize aittir; arkadaşımızın şifresiyle oyun oynamak da yanlıştır. Güvenli internet kullanmak, bizim bilgilerimizi korumakla başlar.

Tehlikeli Durumda Ne Yaparız?

Bazen internette bizi rahatsız eden ya da korkutan bir içerikle karşılaşabiliriz. Böyle bir içerik gördüğümüzde ilk yapmamız gereken sayfadan çıkmak, sonra da büyüğümüze ya da öğretmenimize anlatmaktır. Yabancı biri bize adresimizi, okulumuzu ya da telefon numaramızı soruyorsa bilgilerimizi paylaşmayız ve durumu büyüğümüze söyleriz. Kişisel bilgimizi isteyen oyun sayfaları ya da ödül vaatleri karşısında hiçbir bilgimizi yazmaz, durumu bildiririz. Bir ikinci konu da süredir: internette geçirilen süreyi sınırlarız, ara verir ve gözlerimizi dinlendiririz. Son olarak şunu unutmayız; internetteki her bilgi doğru değildir. Şüpheli bulduğumuz her bilgiyi büyüğümüze sorup doğrulatırız. Bu kurallar bizi hem internette hem de gerçek hayatta korur.

• Bilgi paylaşmama: ad, adres, telefon ve okul bilgilerimizi yabancılara yazmayız.
• Şifre saklama: şifremizi yalnız kendimiz biliriz, kimseyle paylaşmayız.
• Büyüğe danışma: yabancının istediği bilgiyi kendimiz karar vermeyip büyüğümüze söyleriz.
• Süreyi sınırlama: belli bir süre sonra ara verip gözlerimizi dinlendiririz.
• Tehlikeden uzak durma: korkutucu içerikten çıkıp öğretmenimize bildiririz.
• Bilgiyi doğrulama: şüpheli bilgiyi büyüğümüze sorarak kontrol ederiz.

Günlük Hayattan Örnek

Mert, internette bir oyun gördü ve oynamak istedi. Oyunu açabilmek için adını, soyadını ve doğum gününü yazmasını istedi. Mert hemen yazmak yerine telefonu annesine gösterdi. Annesi, bu bilgilerin oyunu açmak için gerekmediğini ve siteye güvenilmediğini söyledi. Mert oyunu oynamayı bırakıp annesine birlikte başka bir oyun aradı. Böylece Mert bilgilerini korudu ve güvenli bir oyun buldu.

Sınıftan bir çocuk, tanımadığı birinden gelen mesajı gösterdi. Mesajda kendisine ödül kazanması için okulunun adını yazması isteniyordu. Çocuk mesajı cevaplamadan öğretmenine gösterdi. Öğretmen, bu tür mesajlara cevap verilmemesi gerektiğini ve durumu büyüklere bildirmenin doğru olduğunu açıkladı. Sınıf birlikte internette güvenli davranmanın kurallarını tekrar etti.

Basit Örnek

Önce basit bir örneğe bakalım.

Örnek 1: Kişisel Bilgi

Hangi bilgiler internette paylaşılmamalıdır?

1. Adres ve okul bilgisi sayılır.
2. Telefon numarası sayılır.
3. Bir hayvanın türü zararsızdır.

Cevap: Ad, soyad, adres, telefon, okul ve doğum günü kişisel bilgidir; bu bilgiler internette paylaşılmamalıdır.

İleri Örnek

Şimdi biraz daha zor bir örneği çözelim.

Örnek 4: Süre Kuralı

İnternette geçirilen süre nasıl sınırlanır?

1. Öğretmenin belirlediği süreye uyulur.
2. Süre bitince ara verilir.
3. Gözler dinlendirilir ve ödev yapılır.

Cevap: İnternette geçirilen süre öğretmenin belirlediği ölçüyle sınırlanır, süre bitince ara verilir ve gözler dinlendirilir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

Bu örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Yabancı ve Bilgi

Yabancı biri okulunun adını sorarsa ne yapmalı?

1. Bilgiyi paylaşmam.
2. Büyüğüme durumu anlatırım.
3. Gerekirse cihazı kapatırım.

Cevap: Yabancı birinin istediği bilgiyi paylaşmaz, durumu büyüğümüze anlatır ve gerektiğinde cihazı kapatırız.

Öğrendiklerimizi Yaşamda Uygulayalım

Öğrendiklerimizi günlük yaşamda nasıl kullanacağımızı birlikte görelim.

Özet

• Kişisel bilgi, yalnız bizi tanıtan ve başkasının bilmesi gerekmeyen bilgidir.
• Ad, adres, telefon, okul ve doğum günü kişisel bilgilerimizdir.
• Şifremizi yalnız biz biliriz, kimseyle paylaşmayız.
• Yabancının istediği bilgiyi büyüğümüze danışarak karar veririz.
• Tehlikeli içerikten çıkıp öğretmene ya da büyüğe anlatırız.
• İnternette her bilgi doğru değildir; şüpheli bilgiyi doğrulatırız.

Sık Yapılan Hatalar

• Her sitede kendimizi tanıtan bilgilerimizi yazmak Yanlış, çünkü bu bilgiler yalnız bizi tanıtır ve gereksiz yere paylaşmak bizi tehlikeye sokabilir.
• Arkadaşımıza şifremizi ya da hesap bilgilerimizi vermek Yanlış, çünkü şifresi bilinen kişi hesabımıza girebilir; şifremiz gizli kalmalıdır.
• Tehlikeli görünen bir mesajı cevaplayarak devam etmek Yanlış, çünkü korkutucu bir mesajla karşılaşıldığında cevap vermek sorunu büyütür; kapatıp bildirmek gerekir.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümle doğru mu, yanlış mı? Önce sen karar ver.

1. Ad, adres, telefon, okul ve doğum günü kişisel bilgimizdir. — doğru mu?
2. Bu bilgileri tanımadığımız sitelere yazmayız; önce büyüğümüze danışırız. — doğru mu?
3. Şifremizi yalnız biz biliriz; arkadaşımızla bile paylaşmayız. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Kişisel bilgi = bizi tanıtan, başkasına verilmeyen bilgi 2) Doğru. Şifre kuralı = yalnız bize ait kalır 3) Doğru. Şüpheli durum = dur, kapat, büyüğe anlat

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha iyi öğrenmek için şu konulara da bakabilirsin:

• Takılınca Ne Yaparız? Bilgisayarın ya da programın verilen işe yanıt vermemesine takılma denir.
• İnternette Neler Yaparız? İnternet, dünya çapında bilgisayar cihazlarını birbirine bağlayan ağdır.