Takılınca Ne Yaparız?

Konu Anlatımı

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Güvenli İnternet Kullanma Kuralları konusunu bilmen gerekir. Kişisel bilgi, yalnız bizi tanıtan ve başkasının bilmesi gerekmeyen bilgidir.

• Kişisel bilginin ne olduğunu kendi cümleleriyle açıklar.
• İnternette paylaşmaması gereken bilgileri sayar.
• Yabancı biri bilgi isteyince nasıl davranacağını anlatır.

Bu konuda ne öğreneceğiz? bilgisayar takılınca neler yaparız, neleri asla yapmayız ve kime anlatırız öğreneceğiz. Her bölüm, konunun bir parçasını açıklar; sonunda kısa bir özet ile sık yapılan hataları gösterir.

Takılma Nedir?

Bilgisayar takılması, bilgisayarın ya da programın verilen işleme yanıt vermemesi durumudur.

Bilgisayar bazen verdiğimiz işi yapmaz ve ekranda hiçbir değişiklik olmaz. Buna bilgisayarın ya da programın takılması denir. Takılma bir arıza değildir; çoğu zaman cihaz biraz zaman isteyip işini kendiliğinden bitirir. Takılan bilgisayarda fare hareket eder ama ekrandaki işaretçi durur, program açılmaz ya da çok geç açılır. Bazen kablonun çıkması ya da ekranın kararması da bize bu izlenimi verir. Takıldığını sandığımızda önce sakin olur ve basit adımları sırayla deneriz: biraz bekleriz, ekrana ve fareye bakarız, kablonun yerinde olup olmadığını gözleriz ve programı yeniden açmayı deneriz. Bu adımlar sorunu çözerse işimizi kaydedip kaldığımız yerden devam ederiz.

Takılınca Hangi Sırayı İzleriz?

Bazı adımlardan sonra sorun sürüyorsa programı ya da cihazı kapatıp yeniden açmak gerekebilir; fakat bu kararı kendi başımıza vermeyiz, yetkili birine danışırız. Hiçbir koşulda ekrana vurmaz, cihazı sarsmaz ve fişi kendi başımıza çekmeyiz; çünkü cihazın iç parçaları zarar görebilir. Yardım isterken ne yaptığımızı sırayla ve sakin bir dille anlatırız. Başkasına yardım ederken de sakin ve nazik oluruz; yüksek sesle yaptırmak, küçümsemek ya da acele ettirmek yanlıştır. Sorun çözüldükten sonra işimizi kaydeder, sonra tekrar deneriz. Böylece cihazı korur, sırayı bozmaz ve öğrendiğimiz doğru sırayı alışkanlık hâline getiririz.

• Önce sakin olmak: acele etmeden durumu gözlemeye başlarız.
• Kısa beklemek: cihaz bir süre sonra kendiliğinden yanıt verebilir.
• Basit adımlar: ekranı, fareyi ve kablonun yerini sırayla gözleriz.
• Yeniden denemek: açılmayan programı bir kez daha açmayı deneriz.
• Kaydetmek: işimizi kaydederek kaybolmasını önleriz.
• Anlatmak: sorunu öğretmenimize ya da büyüğümüze sakin bir dille anlatırız.

Günlük Hayattan Örnek

Kerem, sınıftaki bilgisayarda bir çizim yapıyordu. Program birden kapandı ve fare hareket etse de ekrandaki işaretçi durdu. Kerem hemen ekrana vurmak istedi, ama önce biraz bekledi. Yaklaşık bir dakika sonra program kendiliğinden açıldı. Kerem çizimini hemen kaydetti ve öğretmenine sordu neden olduğunu. Öğretmeni, kabloyu kontrol etmesini ve sonraki seferde yine bekleyip anlatmasını söyledi.

Sınıfta ortak bilgisayar takıldığında çocuklar sırayı bekledi. Biri fareyi hareket ettirmeyi denedi, bir diğeri kablonun yerinde olup olmadığını büyüğüne sordu. Kimse ekrana vurmadı. Öğretmen kablonun çıkmış olduğunu fark etti ve cihazı düzgünce kapattı. Çalışma başka bir bilgisayarda sürdü. Çocuklar sıralarını bekleyip sorunu büyüklerine anlattıkları için kısa sürede çözüm buldular.

Basit Örnek

Önce basit bir örneğe bakalım.

Örnek 1: Takılma Belirtileri

Bilgisayarın takıldığını nasıl anlarız?

1. Ekranda hiçbir değişiklik olmaz.
2. Fare hareket eder ama işaretçi durur.
3. Program açılmaz ya da geç açılır.

Cevap: Ekranda değişiklik olmaması, işaretçinin durması ve programın açılmaması bilgisayarın takıldığını gösterir.

İleri Örnek

Şimdi biraz daha zor bir örneği çözelim.

Örnek 4: Yardım İsteme

Basit adımlar yetmezse ne yapar ve nasıl anlatırız?

1. Yetkili birine başvururuz.
2. Ne yaptığımızı sırayla anlatırız.
3. İşimizi kaydedip tekrar deneriz.

Cevap: Basit adımlar işe yaramazsa yetkili birine başvurur, ne yaptığımızı sırayla anlatır ve sonra işimizi kaydedip tekrar deneriz.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

Bu örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Basit Adımlar

Takılan bir bilgisayarda hangi sırayı izleriz?

1. Önce sakin olup bekleriz.
2. Ekrana, fareye ve kablonun yerine bakarız.
3. Programı yeniden açmayı deneriz.

Cevap: Takılan bir bilgisayarda sakin olup beklemek, ekranı ve kablonu gözlemek ve programı yeniden açmayı denmek doğru sıradır.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim

Öğrendiğimiz her bilgiyi bir durumla ilişkilendirerek pekiştirelim.

Özet

• Bilgisayarın ya da programın verilen işe yanıt vermemesine takılma denir.
• Takılmada önce sakin olur ve basit adımları sırayla deneriz.
• Ekrana vurmak, cihazı sarsmak ve fişe dokunmak yanlıştır.
• Sorun sürerse öğretmimize ya da büyüğümüze sakin bir dille anlatırız.
• Sorun çözülünce işimizi kaydeder ve kaldığımız yerden devam ederiz.

Sık Yapılan Hatalar

• Takılınca ekrana vurmak Yanlış, çünkü vurmak cihazın ekranını ve iç parçalarını bozabilir; sorunu çözmez. Beklemek ve anlatmak gerekir.
• Fişi kendi başımıza çekmek Yanlış, çünkü elektrik düzenini bozabilir ve cihaza zarar verebilir; bu işi yetkili bir kişi yapmalıdır.
• Anlatmadan kendi başımıza cihazı onarmaya çalışmak Yanlış, çünkü iç parçaları oynatmak kalıcı arıza oluşturabilir; yetkili kişiye bildirmek daha doğrudur.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümle doğru mu, yanlış mı? Önce sen karar ver.

1. Takılma çoğu zaman bir arıza değil, geçici bir durumdur. — doğru mu?
2. Önce bekleriz; cihaz kendiliğinden açılabilir. — doğru mu?
3. Ekrana vurmak ve cihazı sarsmak cihazı bozabilir. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Takılma = verilen işe yanıt yok 2) Doğru. Doğru sıra = sakin ol, bekle, dene, anlat 3) Doğru. Yasak davranış = ekrana vurma, sarsma, fiş çekme

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu öğrenirken şu başlıkları da aklında tut. Sorulara geçerken bunlara bakman işine yarar.

• Bilgisayar takılmasının ne olduğunu açıklar.
• Takılmanın belirtilerini sırayla sayar.
• Takıldığında uygulanacak basit adımları sırayla yapar.