Sızdırmazlık Testi ve Kabul

Konu Anlatımı

Devreye Alma ve Kabul

Devreye alma, montajı biten tesisatın gerçekten çalıştığını kanıtlamak için yapılan deneme ve düzenleme sürecidir. Amaç yalnızca sistemi açmak değil; su kaçağı, gaz kaçağı, eksik yalıtım, hatalı bağlantı ve yetersiz akış gibi sorunları ortaya çıkarıp gidermektir. Devreye alma sonunda düzenlenen kabul tutanağı, sistemin işletmeye devredildiğinin yazılı kanıtıdır.

Devreye Alma Aşamaları

• Görsel kontrol: boruların askıları, destekleri, yalıtımı ve etiketleri denetlenir.
• Basınç ve sızdırmazlık testi: hatlar belirlenen süre basınç altında tutulur, düşüş ölçülür.
• İşletme denemesi: cihazlar çalıştırılır, akış, sıcaklık ve basınç değerleri gözlenir.
• Ayar ve tamamlama: tespit edilen eksikler giderilir, testler tekrarlanır.

Basınç Düşüşünün Yorumlanması

Test basıncı ile ölçülen basınç arasındaki fark, sistemde sızıntı olup olmadığının göstergesidir. Basınç düşüşü, test süresi boyunca kabul edilebilir sınırın altındaysa sızdırmazlık sağlanmış demektir. Düşüş sınırın üzerindeyse bağlantı noktaları ve fittingler tek tek kontrol edilir, kaçak giderildikten sonra test yeniden uygulanır. Sıcaklık değişimi basıncı etkilediği için ölçüm, sıcaklık sabitlenmiş ortamda yapılmalıdır.

Kabul ve Garanti

Geçici kabulde sistem çalışır durumda teslim alınır, kusur listesi yazılır; kusurlar giderildikten sonra kesin kabul yapılır. Kesin kabul, işin sözleşmeye uygun tamamlandığının ve teminatın serbest bırakılacağının belgesidir. Garanti süresince cihaz ve tesisatın periyodik bakımı sözleşmeye bağlı olarak yapılır; kullanıcı eğitimi devreye alma kapsamında verilir.

Ölçüm Cihazları ve Kayıt Düzeni

Devreye almada kullanılan manometre, termometre, debimetre ve akım ölçer gibi cihazların ölçüm aralığı ve kalibrasyon durumu kontrol edilir. Ölçüm değeri tarih, saat, nokta ve cihaz bilgisiyle birlikte kayıt altına alınır. Kayıt tutulmadan sözlü olarak bildirilen değerler kabul aşamasında kanıt değeri taşımaz.

Test Öncesi Hazırlık ve Basınç Kademeleri

Sızdırmazlık testi, tesisatın kendi çalışma basıncını aşmayan kontrollü bir basınçla doldurulup sızıntının olup olmadığının gözlendiği işlemdir. Test öncesi sistem tamamen boşaltılır, tüm kolonlar kapatılır ve hava tamamen boşaltılır. Hava kalan bölgeler testin sonucunu yanıltır.

Test kademeli yapılır: sistem düşük basınçta doldurulur, kaçak varsa tespit edilir; kaçak giderilip bağlantılar tekrar sıkılır; sonra çalışma basıncının üzerinde kabul basıncı uygulanır. Test basıncı ve süresi yazılı olmadan test yapılmaz, çünkü sonradan hangi değerde denendiği kanıtlanamaz.

Günlük Hayattan Bir Örnek

Yeni yapılan bir dairede test yapıldı ve doğum noktası ile kat arasındaki hatta önceki yıl yapılmış sızdırmazlık bandının üzerinden su kaçağı görüldü. Asıl arıza yeni bağlantıda değil, sökülüp yeniden yapılan eski bağlantıdaydı; bu yüzden yalnızca yeni yapılan yeri sınamak eksik kalırdı.

Özet

• Test, kontrollü basınçla kaçak arama işlemidir.
• Test öncesi sistem boşaltılır ve havası alınır.
• Önce düşük basınç, sonra kabul basıncı uygulanır.
• Kaçak giderilmeden teste devam edilmez.
• Test basıncı, süresi ve sonucu yazılı tutanakla belgelenir.

Sık Yapılan Hatalar

1. Sıcak su hattı ile temiz su hattını birlikte test etmek: Farklı çalışma sıcaklıkları ve basınçları olan hatlar ayrı ayrı test edilmelidir; birlikte test edilirse hangi hattın sızdırdığı bulunamaz. Her hat kendi basıncıyla sınanır.
2. Basınç düşüşünü görmezden gelmek: Küçük bir düşüş bile uzun sürede ciddi kayba yol açar. Ölçüm değeri yazılmadan test kabul edilmez.
3. Tamirat yapmadan tekrar test etmemek: Kaçağı giderip aynı koşullarda yeniden ölçmek, onarımın gerçekten işe yaradığını gösteren tek yoldur.

Ne Öğreneceğiz

Tesisat sistemlerinde sızdırmazlık ve basınç testlerini, işletme denemesini, kabul türlerini ve garanti süreçlerini kapsar. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Devreye alma aşamalarını sırayla açıklar.
• Sızdırmazlık ve basınç testlerini uygular, sonucu yorumlar.
• Kabul türlerini ve aralarındaki farkı ayırt eder.
• Ölçüm kayıtlarını ve test raporlarını düzenler.
• Garanti süresince bakım sorumluluğunu açıklar.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Basınç testi, sıcaklık dengelendikten sonra yapılır ve süre kayıt altına alınır.
• Basınç düşüşü kabul sınırının üzerindeyse test başarısızdır ve tekrar edilmelidir.
• Görsel kontrol, basınç testi ve işletme denemesi birlikte değerlendirilir.
• Kabul tutanağında kabul edilen miktar, tarih ve varsa kusurlar yazılır.
• Kesin kabul, teminatın serbest bırakılmasının ön koşuludur.
• Devreye almada kullanıcı eğitimi verilir ve eğitim kaydı tutulur.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Devreye alma sonunda hangi belgeler hazırlanmalıdır?

1. Test raporlarını tarih ve değerleriyle derle.
2. Garanti belgeleri ve kullanım kılavuzlarını ekle.
3. Kabul tutanağını ve eğitim kaydını dosyayla birleştir.

Sonuç/cevap: Test raporları, garanti belgeleri, kabul tutanağı ve eğitim kaydı dosyada toplanır.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Basınç testi ve düşüş yorumu konusunun adımları:

1. Başlangıç basıncından bitiş basıncını çıkar.
2. Çıkan farkı başlangıç basıncına böl.
3. Sonucu yüzde olarak yaz ve sınırla karşılaştır.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Soru: Bir su tesisatının devreye alınmasında izleyeceğiniz aşamaları sırayla yazınız: görsel kontrol, sızdırmazlık testi, debi ölçümü, işletme denemesi ve kayıtların tutulması için ne yapılır?

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Boruların yalıtımı, askıları ve bağlantılarının gözle kontrolünün yazılması (4 puan); su temizlendikten sonra basınç testinin uygulanması ve düşüşün kaydedilmesi (5 puan); debi ölçümü ile tasarım değerinin karşılaştırılması (3 puan); cihazların çalıştırılıp basınç ve sıcaklık gözlenmesi (4 puan); test raporlarının, kabul tutanağının ve eğitim kaydının dosyalanması (4 puan).