Mantık · 12. Sınıf · 16 soru
Çözümlü Sorular
Soru 1
Eleştirel düşünme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Her şeyi reddetmek
- B) Kanıta dayalı değerlendirme
- C) Duyguyla sonuca varmak
- D) İlk fikri savunmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kanıta dayalı değerlendirme
Kanıta dayalı değerlendirme eleştirel düşünmedir; bütün iddiaları sorgular ama körü körüne reddetmez.
Soru 2
Yaratıcı düşünmenin temel işlevi nedir?
- A) Kanıtları çürütmek
- B) Kuralları ezberlemek
- C) Yeni ve özgün öneri üretmek
- D) Sayıları sıralamak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yeni ve özgün öneri üretmek
Yeni ve özgün öneri üretmek yaratıcı düşüncenin işlevidir; eleştirel düşünme ise bu öneriyi sınar.
Soru 3
Bir iddiayı değerlendirmede en güvenilir dayanak hangisidir?
- A) Yaygın dedikodu
- B) Güçlü kişisel önyargı
- C) Çok beğenilmiş bir paylaşım
- D) Sınanabilir ve güvenilir kanıt
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sınanabilir ve güvenilir kanıt
Sınanabilir ve güvenilir kanıt en güvenilir dayanaktır; dedikodu ve önyargı değerlendirmeyi çarpıtır.
Soru 4
Önyargı akıl yürütmeyi nasıl etkiler?
- A) Kanıtı yanlı yönlendirir
- B) Her zaman hızlandırır
- C) Hiçbir etkisi olmaz
- D) Yalnız olumlu sonuç verir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kanıtı yanlı yönlendirir
Kanıtı yanlı yönlendirir; önyargı nesnel değerlendirmeyi engelleyerek sonucu çarpıtabilir.
Soru 5
Tutarlılıktan ne kastedilir?
- A) Cümlelerin güzel yazılması
- B) Uzun uzun anlatılması
- C) İddiaların birbiriyle çelişmemesi
- D) Yüksek sesle söylenmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İddiaların birbiriyle çelişmemesi
İddiaların birbiriyle çelişmemesi kastedilir; tutarlılık düşüncenin temel koşuludur.
Soru 6
Bir iddianın gücünü artıran temel etken nedir?
- A) Gürültülü savunma
- B) Sık tekrar edilmesi
- C) Ünlü birinin söylemesi
- D) Yeterli ve güvenilir kanıt
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yeterli ve güvenilir kanıt
Yeterli ve güvenilir kanıt iddianın gücünü artırır; dayanak güçlü olursa sonuç inandırıcı olur.
Soru 7
Duygusal tepki değerlendirmeyi nasıl etkiler?
- A) Nesnel değerlendirmeyi zayıflatabilir
- B) Kanıtı her zaman güçlendirir
- C) Hiçbir zaman etki etmez
- D) Yalnız olumlu sonuç üretir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Nesnel değerlendirmeyi zayıflatabilir
Nesnel değerlendirmeyi zayıflatabilir; duygusal tepki kanıtı doğru tartmayı engelleyebilir.
Soru 8
Alternatifleri incelemek kararı nasıl etkiler?
- A) Gereksiz bir iş yapar
- B) Daha sağlam temele oturtur
- C) Tek taraflı kılar
- D) Yalnız geciktirir
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Daha sağlam temele oturtur
Daha sağlam temele oturtur; alternatifleri görmek kararın gerekçesini güçlendirir.
Soru 9
Kanıtı çeşitlendirmek neden önemlidir?
- A) Sonucu uzatmak için
- B) Gürültüyü artırmak için
- C) Tek kaynağa bağlı kalmamak için
- D) Cümleyi şişirmek için
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tek kaynağa bağlı kalmamak için
Tek kaynağa bağlı kalmamak için; kanıt çeşitlendirildiğinde sonuç daha güvenilir olur.
Soru 10
Patlak veren bir haberde aynı bilgi tekrarlandıkça doğru sayılır mı?
- A) Hayır tekrar doğruluğu kanıtlamaz
- B) Evet tekrar kanıt sayılır
- C) Evet çok tekrar doğruluğu garanti eder
- D) Yalnız ünlüler tekrarsa doğrudur
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hayır tekrar doğruluğu kanıtlamaz
Hayır tekrar doğruluğu kanıtlamaz; bir bilginin sık duyulması onun doğru olduğunu göstermez.
Soru 11
Güçlü bir argümanda dayanağın temel özelliği nedir?
- A) Duygusal olması
- B) İlgili yeterli ve güvenilir olması
- C) Uzun olması
- D) Sayıca çok ama tutarsız olması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İlgili yeterli ve güvenilir olması
İlgili yeterli ve güvenilir olması gerekir; dayanak sonucu gerçekten desteklemelidir.
Soru 12
Eleştirel düşünme aşağıdaki alanlardan hangisinde işe yarar?
- A) Yalnız sanat alanında
- B) Yalnız fiziksel sporda
- C) Karar ve kanıt gerektiren her alanda
- D) Hiç beklenen alanda değil
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Karar ve kanıt gerektiren her alanda
Karar ve kanıt gerektiren her alanda işe yarar; eleştirel düşünme günlük ve bilimsel yaşamda geçerlidir.
Soru 13
Bir iddianın dayanağının yetersiz olması neyi gösterir?
- A) Sonucun uzunluğunu
- B) Cümlenin rengini
- C) Konunun kapsamını
- D) Sonucu destekleyen gerekçenin zayıflığını
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sonucu destekleyen gerekçenin zayıflığını
Sonucu destekleyen gerekçenin zayıflığını gösterir; dayanak yetersizse argüman savruk kalır.
Soru 14
Önyargıya kapılmadan düşünmek için en uygun tutum nedir?
- A) Karşıt kanıtları da değerlendirmek
- B) Hızla karar vermek
- C) İlk izlenimi korumak
- D) Kalabalığa uymak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Karşıt kanıtları da değerlendirmek
Karşıt kanıtları da değerlendirmek gerekir; tek taraflı değerlendirme önyargıyı pekiştirir.
Soru 15
İleri seviyede şu konuda en temiz kavramsal ifade hangisidir: Doğru Düşünce ve Eleştirel Düşünme (öğretim düzeyi 12, soru 1)?
- A) Tanımı örnekten bağımsız ve tikel düzeyde bırakır
- B) Kavramı koşullarıyla ve sınırlarıyla doğru tanımlar
- C) Konuya özgü koşulu görmezden gelir
- D) Sonucu dayanaktan kopuk biçimde sunar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kavramı koşullarıyla ve sınırlarıyla doğru tanımlar
Kavramı koşullarıyla ve seçeneği ileri düzeyde en uygun ve tutarlı sonucu verir; diğer seçenekler kapsam ya da gereksiz ek içerir.
Soru 16
Kısa bir durum betimlemesi verildiğinde Doğru Düşünce ve Eleştirel Düşünme konusunda en akılcı yargı hangisidir (12. sınıf, soru 4)?
- A) Açıkça desteklenen yargı geçerli sayılır
- B) Doğrudan gözlenmeyen iddia olgu kabul edilir
- C) Çelişen kanıtlar tek kanıt sayılır
- D) Öznel impression nesnel hüküm yerine geçer
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Açıkça desteklenen yargı geçerli sayılır
Açıkça desteklenen yargı seçeneği ileri düzeyde en uygun ve tutarlı sonucu verir; diğer seçenekler kapsam ya da gereksiz ek içerir.