Mantık · 12. Sınıf · 16 soru
Çözümlü Sorular
Soru 1
Bir olumlu önermeyi iki kez olumsuzladığımızda ne olur?
- A) Çelişki doğar
- B) Önerme kendine döner
- C) Yapı geçersizleşir
- D) Bağlaç silinir
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Önerme kendine döner
Önerme kendine döner; çift olumsuzlama ilkesine göre iki kez reddedilen bir yargı yeniden ilk değerini alır.
Soru 2
De Morgan kuralları özellikle hangi bağlaçları birbirine dönüştürür?
- A) Yalnız değil bağlacını
- B) Yalnız nokta bağlacını
- C) Ve ile veya bağlacını
- D) Yalnız oysa bağlacını
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ve ile veya bağlacını
Ve ile veya yanıtı doğrudur. De Morgan kuralı ve ile veya bağlacını birbirine çevirir; birleşim reddedilirken kesişim, kesişim reddedilirken birleşim kullanılır.
Soru 3
İki önermenin hiçbir durumda birlikte doğru olamamasına ne denir?
- A) Birlikte doğruluk
- B) Örtük eşdeğerlik
- C) Kısmi tutarlılık
- D) Çelişik olma
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Çelişik olma
Çelişik olma söz konusudur; iki önerme aynı anda gerçekleşemeyeceğinden hiçbir satırda birlikte doğru değer almaz.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi bir De Morgan dönüşümüdür?
- A) Birleşimin olumsuzu, olumsuzların kesişimidir
- B) Bütün önermeler doğrudur
- C) Her argüman geçerlidir
- D) Soru cümlesi önermedir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Birleşimin olumsuzu, olumsuzların kesişimidir
Birleşimin olumsuzu, olumsuzların kesişimidir; bu kural iki yargının birlikte reddedilmesini payların ayrı ayrı reddine çevirir.
Soru 5
Doğruluk tablosu her durumda doğru çıkan yapıya ne denir?
- A) Çelişik
- B) Özcefalık
- C) Tutarsız
- D) Şartlı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Özcefalık
Özcefalık denen bu yapı, hangi değerler verilirse verilsin doğru çıkar; doğruluk sütununun tamamı doğrudur.
Soru 6
Dağılma kuralına göre p ve (q veya r) ifadesi neye eşdeğerdir?
- A) (p veya q) ve r
- B) (p ve q) veya (p ve r)
- C) (p ve r) veya q
- D) p veya q ve r
Cevabı göster
Doğru cevap: B) (p ve q) veya (p ve r)
(p ve q) veya (p ve r) yapısına eşdeğerdir; dağılma kuralı mantıksal çarpımı toplama dağıtır.
Soru 7
Karşıtlama kuralı bir koşullu önermeyi neye dönüştürür?
- A) Aynı önermeye
- B) Olumsuzuna
- C) Karşıt önermesine
- D) Yargı içermeyene
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Karşıt önermesine
Karşıt önermesine dönüştürür; koşullu yapı ile karşıtı aynı doğruluk değerini taşıdığı için eşdeğer kabul edilir.
Soru 8
Eşdeğer iki önermeyi ayırt etmek için en güvenli yöntem hangisidir?
- A) Uzunluklarını ölçmek
- B) Cümleleri sesli okumak
- C) Sözlükte anlamına bakmak
- D) Doğruluk tablosu kurmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Doğruluk tablosu kurmak
Doğruluk tablosu kurmak en güvenli yöntemdir; iki tarafın sütunları satır satır karşılaştırılarak sonuca varılır.
Soru 9
İki önerme her durumda farklı doğruluk değeri alıyorsa ne söylenebilir?
- A) Eşdeğer değildir
- B) Karşılıklı çelişkidir
- C) Özcefalıktır
- D) Birlikte tutarlıdır
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Eşdeğer değildir
Eşdeğer değildir yorumu yapılır; en az bir satırda değerler ayrıldığında eşdeğerlik kurulamaz.
Soru 10
Aşağıdaki çiftlerden hangisi De Morgan kurallarıyla ilişkilidir?
- A) p ve p değil
- B) p veya q ile q veya p
- C) Birleşim ile kesişim
- D) Yağmur ile kar
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Birleşim ile kesişim
Birleşim ile kesişim çifti ilişkilidir; De Morgan kuralları birleşimin ve kesişimin olumsuzunu birbirine bağlar.
Soru 11
Eşdeğerlik ile çıkarım arasındaki ilişki hangisidir?
- A) Tamamen ilgisizdir
- B) Eşdeğerlik çifte koşulluyla sınanır
- C) Eşdeğerlik tek yönlüdür
- D) Çıkarım eşdeğerliği bozar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Eşdeğerlik çifte koşulluyla sınanır
Eşdeğerlik çifte koşulluyla sınanır; iki taraf birbirini gerektiriyorsa aynı değeri taşıdıkları söylenebilir.
Soru 12
Üç basit önermenin bütün durumlarını göstermek için kaç satır gerekir?
- A) Dört
- B) Altı
- C) Sekiz
- D) On iki
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sekiz
Sekiz satır gerekir; her yeni basit önerme eklendiğinde satır sayısı ikiye katlanır.
Soru 13
De Morgan kuralları hangi durumlarda en çok işe yarar?
- A) Yalnız sayısal
- B) Yalnız tarihsel
- C) Yalnız edebî
- D) Gündelik ve biçimsel
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Gündelik ve biçimsel
Gündelik ve biçimsel düşüncede işe yarar; hem sözlü çıkarımları denetlemede hem de simge denetiminde kullanılır.
Soru 14
İki önermenin tutarlı olması neyi gerektirir?
- A) Aynı anda doğru oldukları bir durum
- B) Aynı anda yanlış oldukları bir durum
- C) Aynı sayıda harf
- D) Aynı uzunlukta cümle
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Aynı anda doğru oldukları bir durum
Aynı anda doğru oldukları bir durum gerekir; doğruluk tablosunda birlikte doğru çıkan satır bulunuyorsa tutarlıdır.
Soru 15
Mantıksal eşdeğerliğin en pratik yararı hangisidir?
- A) Cümleleri uzatmak
- B) Sesi yükseltmek
- C) Dili karıştırmak
- D) Deyimi sadeleştirmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Deyimi sadeleştirmek
Deyimi sadeleştirmek en pratik yarardır; eşdeğer dönüşümler anlamı koruyarak daha kısa yazım sağlar.
Soru 16
Kısa bir durum betimlemesi verildiğinde Mantıksal Eşdeğerlik ve De Morgan Kuralları konusunda en akılcı yargı hangisidir (12. sınıf, soru 4)?
- A) Açıkça desteklenen yargı geçerli sayılır
- B) Doğrudan gözlenmeyen iddia olgu kabul edilir
- C) Çelişen kanıtlar tek kanıt sayılır
- D) Öznel impression nesnel hüküm yerine geçer
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Açıkça desteklenen yargı geçerli sayılır
Açıkça desteklenen yargı seçeneği ileri düzeyde en uygun ve tutarlı sonucu verir; diğer seçenekler kapsam ya da gereksiz ek içerir.