Life in the Universe

Konu Anlatımı

1. Evren Nedir?

The universe (evren) uzay, zaman ve içinde bulunan her şeyin bütünüdür. Evrenin yaşı yaklaşık 13.8 billion years olarak tahmin edilir; sayı kesin bir ölçüm değil, bilimsel modellerden çıkan bir yaklaşımdır. Evren, galaxies (galaksiler) denen çok büyük yıldız, gaz ve toz kümelerinden oluşur ve galaksilerin sayısı milyarlarla ifade edilir. The Milky Way (Samanyolu), Güneş'in bulunduğu galaksidir. The Solar System (Güneş Sistemi) ise bir galaksi değildir; Güneş ve onun yörüngesindeki sekiz gezegenden oluşan bir sistemdir. Aşağıdaki hiyerarşi konuyu anlamanın temelidir: universe → galaxy → solar system → planet → moon.

2. Yıldızlar, Gezegenler ve Gök Cisimleri

A star (yıldız), uzayda hidrojen füzyonuyla ışık ve enerji üreten kütleli bir cisimdir. Güneş, bizim için en parlak yıldızdır ama evrendeki yıldızların çok küçük bir bölümüdür. Gezegenler yıldızların çevresinde döner; Güneş Sistemi'ndeki sekiz gezegen sırasıyla Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Saturn, Uranüs ve Neptün'dür. An asteroid (gök taşı) kaya yapılıdır ve çoğunlukla Mars ile Jüpiter arasındaki kuşakta bulunur. A comet (kuyruklu yıldız) buz ve tozdan oluşur; Güneş'e yaklaştığında ısınır ve parlak bir kuyruk oluşturur. A meteor ise küçük bir taşın atmosfere girip yanarken görülen ışıktır.

3. Yaşamın Var Olma Koşulları

Bilim insanları yaşamın ortaya çıkması için birkaç koşulun birlikte bulunması gerektiğini düşünür. Birincisi liquid water (sıvı su), çünkü hücresel süreçler suyun içinde gerçekleşir. İkincisi bir enerji kaynağıdır; Güneş'e yakın gezegenler bunu doğrudan, ışıktan uzak gezegenler ise volkanik faaliyetlerle sağlayabilir. Üçüncüsü kararlı bir atmosphere (atmosfer) ve sıcaklık bakımından kararlı bir ortamdır. Yıldızın çevresinde suyun sıvı kalabildiği bölgeye the habitable zone (yaşanabilir bölge) denir. Güneş Sistemi içinde bugün bildiğimiz kadarıyla yaşamı destekleyen tek gezegen Dünya'dır.

4. Dünya Dışı Yaşam Arayışı

Astronomlar exoplanets ( Güneş dışı gezegenler) üzerinde çalışır ve bunların çoğunluğunun uzaklığı nedeniyle yüzeylerini doğrudan göremezler. Bu yüzden transit yöntemi kullanılır: gezegen yıldızının önünden geçtiğinde yıldızın ışığı azalır ve bu değişim ölçülür. Radio telescopes (radyo teleskopları) ise uzaktan gelen radyo sinyallerini dinleyerek yapay kaynaklı olmayan sinyaller arar. Bilim insanları kesin konuşmaz; may, might ve it is thought that... gibi olasılık ifadeleri kullanır. Bu yüzden doğrulanmamış iddialar bilimsel metinlerde yer almaz.

5. Uzay Kelime Dağarcığı

6. Bilim Kurgu ve Bilimsel Metin

Uzay konulu metinler ikiye ayrılır. Non-fiction (kurgu olmayan) metinler gerçek bilimsel bulguları aktarır; gözlem, deney, teleskop verisi ve uzman görüşü içerir, bu yüzden doğrulanabilir bilgiler verir. Fiction (kurgu) metinler ise hayal gücüne dayanır; uzayda geçen maceralar kurgusal karakterlerle anlatılır. Öğrenci bir metnin hangi türe ait olduğunu anlamak için şu soruları sorabilir: gerçek bir kuruluş ya da gözlemden söz ediliyor mu, sayılar ve tarihler veriliyor mu, yoksa olaylar mı kuruluyor? İki türün karşılaştırmalı okunması hem kelime hem de eleştirel düşünme becerisi geliştirir.

İleri örnek — 7. Örnek Çözüm

Soru: Aşağıdaki metinden hareketle yaşamın bulunabileceği bir gezegen için gereken üç koşulu bulunuz: 'Scientists believe that a planet must have liquid water, a source of energy and a stable atmosphere. Mars has a thin atmosphere, so researchers keep studying its polar ice.'

• Metinde koşullar açıkça sıralanmıştır: liquid water, a source of energy ve a stable atmosphere.
• must have yapısı zorunluluk bildirir; bu nedenle bu üçü olmadan yaşam beklenmez.
• Mars için verilen bilgi, üçüncü koşulun tam sağlanmadığını gösterir: atmosferi incedir.
• Sonuç: Mars'ta yaşam kesin olarak yoktur denemez; araştırmalar sürdürülmektedir.

Örnek cümle: A planet that can support life must have liquid water, a source of energy and a stable atmosphere, and Mars does not meet all of these conditions.

Özet

Evren yaklaşık 13.8 milyar yıl yaşındadır ve milyarlarca galaksiden oluşur. Samanyolu, Güneş'in bulunduğu galaksidir; Güneş Sistemi ise bir yıldız ve onun yörüngesindeki sekiz gezegenden oluşur. Gök taşları kaya, kuyruklu yıldızlar buz ve toz yapılıdır; meteor ise atmosfere giren taşın yanarken görülen ışıktır. Yaşam için sıvı su, enerji kaynağı ve kararlı atmosfer gerekir. Dünya dışı yaşam arayışında geçiş ve radyo teleskop yöntemleri kullanılır ve olasılık ifadeleri kullanılır. Uzay metinleri kurgu (fiction) ve kurgu olmayan (non-fiction) metin olarak ayrılır.

Sık Yapılan Hatalar

• Galaksi ile yıldız sistemini karıştırmak: Güneş Sistemi bir galaksi değildir; galaksi içinde yer alan yıldız ve gezegenleri kapsar.
• Gök taşı, kuyruklu yıldız ve meteor ayrımını yapmamak: bunlar farklı cisimlerdir ve tanımları karıştırılmamalıdır.
• Kesin sayı verme hatası: evrenin yaşı bir tahmindir; is estimated to be ifadesi kullanılmalıdır.
• Olasılık ifadesini kesinlik sanmak: bilimsel metinlerde may ve might kesin olmayan anlam taşır.
• Bilim kurgu ile bilimsel metni karıştırmak: kurgusal bir metinde verilen bilgi gerçek bir bulgu değildir.

Ne Öğreneceğiz

In this lesson you will learn the vocabulary of space and the language of scientific possibility. You will study the words that build the hierarchy of the universe — universe, galaxy, solar system, planet, moon, star, constellation, orbit, light-year, gravity, vacuum — and you will learn which of them are countable and which are not.

You will learn the names and features of the objects that surround us: asteroid, comet, meteor, atmosphere, habitable zone, exoplanet, and you will learn the difference between them, because they are constantly confused.

You will also learn how scientists write and speak: with may, might, it is thought that, is estimated to and believe. Scientific texts avoid certainty, and using the right hedge is a skill this lesson measures directly.

Ön Bilgi

You need three things ready.

First, the present passive, because scientific statements are usually impersonal: The age of the universe is estimated to be about 13.8 billion years, the planet is called Mars. If you write these sentences with a personal subject, they sound odd.

Second, comparatives and superlatives, because almost every space fact is a comparison: Jupiter is the biggest planet, Mercury is closer to the Sun than Venus.

Third, the difference between countable and uncountable nouns in this topic: space, gravity, water, life are uncountable, while planet, galaxy, moon, star, telescope are countable.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Read this short scientific text and notice the hedged language.

Scientists believe that the universe is about 13.8 billion years old. It contains billions of galaxies, and our own galaxy is called the Milky Way. The Sun is an ordinary star, and it is one of hundreds of billions in this galaxy. Astronomers think that many stars have planets, and some of those planets may have liquid water.

Three signals of careful scientific writing appear: Scientists believe that, is about and may have. None of them states a bare fact, and that is deliberate.

Now write four sentences about Mars using at least two hedging expressions.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Follow these steps to write a correct sentence about space.

1. Step 1 — Choose the subject and use the passive if it is a fact about a thing. The telescope was launched in 1990.
2. Step 2 — Choose the verb. For size and position use is plus a comparative or superlative: Jupiter is the biggest planet.
3. Step 3 — Add a hedge if the information is an estimate. The age of the universe is estimated to be 13.8 billion years. / It is thought that many galaxies exist.
4. Step 4 — For possibility use may or might plus the base form. There may be water under the ice. Never may to be.
5. Step 5 — Check the uncountable nouns. Space is cold, Gravity is weaker on the Moon — no plural -s.

Karşılaştırma Tablosu

Space objects are often confused. This table separates them.

Careful: a galaxy contains many star systems; our solar system is not a galaxy.

Kendini Dene

Answer in full sentences and then check the key.

1. Complete: There ____ (may / may to) be water under the ice.
2. Which sentence is correct? (a) Gravities are weaker on the Moon. (b) Gravity is weaker on the Moon. (c) Gravity are weaker on the Moon.
3. Rewrite correctly: The solar system is a galaxy.
4. Fill in: The age of the universe is ____ (estimate) to be about 13.8 billion years.
5. Which object is ice and dust and grows a bright tail?
6. Write a five-sentence paragraph about the search for life on Mars. Use two hedging expressions, one comparative and one uncountable noun.

Answer key: 1) may — a modal is followed by the base form. 2) (b) — gravity is uncountable and takes a singular verb. 3) The solar system is part of a galaxy. 4) estimated — the pattern is is estimated to be. 5) a comet. 6) Any correct text, e.g. Mars is smaller than the Earth, and its atmosphere is much thinner. It is thought that water ice exists below the surface at the poles. There may have been rivers on the planet millions of years ago. Scientists believe that any life would have been very simple. No evidence of life has been found yet, so research continues.