Space Explorations

Konu Anlatımı

1. Uzay Araştırmalarının Amacı

Uzay araştırmalarının başlıca amacı, Dünya dışını gözlemlemek ve evreni anlamaktır. Bilim insanları to observe, to collect data, to study gibi amaç fiilleriyle bu etkinliği anlatır. Temel bilim dalları bu çalışmalarla doğrudan ilişkilidir: astronomy (gök bilimi), physics (fizik), chemistry (kimya), biology (biyoloji) ve tıp araştırmaları. Uzayda yer çekiminin çok düşük olması, maddelerin birbirine karışmadan davranmasını sağlar; bu durum microgravity (mikro yer çekimi) olarak adlandırılır ve hücre çalışmaları için değerlidir. Zamanla bu araştırmalar günlük hayata da yansımıştır.

2. Yapay Uydular

An artificial satellite (yapay uydu), roketle yörüngeye gönderilen ve Dünya'nın çevresinde dönen insan yapımı cihazdır. Her uydu tek bir görev için tasarlanır. Aşağıdaki tablo, göreve göre ayrımı göstermektedir.

3. Uzay İstasyonları, Uzay Araçları ve Teleskoplar

A space station (uzay istasyonu), yörüngede kalıcı olarak yaşam ve çalışma için kullanılan yapıdır. The International Space Station (Uluslararası Uzay İstasyonu) birçok ülkenin ortak projesidir ve 2000 yılından bu yana kesintisiz olarak insan bulunmaktadır. A spacecraft (uzay aracı) ise belirli bir görev için fırlatılan taşıyıcıdır. A probe (sonda) insan taşımaz; uzaktan veri toplar. A telescope (teleskop) gözlem aracıdır. Örneğin the Hubble Space Telescope 1990 yılında fırlatıldı ve Dünya atmosferinin üzerine yerleştirildiği için görüntüsü bozulmadan çalışır. Uzay tarihinin bilinen bir olayı da, Neil Armstrong'un 1969 yılında Apollo 11 göreviyle Ay'a çıkıp yürüyen ilk insan olmasıdır.

4. Uzayda Yaşam ve Ağırlıksızlık

Uzay istasyonunda yemek, su ve hava düzenli olarak gönderilir. Astronotlar günlük işlerini to work, to sleep, to exercise fiilleriyle anlatır. Yer çekiminin bulunmadığı sanılan bir ortamda aslında gravity vardır; ancak uzay aracı ve içindeki her şey birlikte Dünya'ya doğru düşmektedir. Bu nedenle astronotlar to float (yüzmek, süzülmek) biçiminde hareket eder ve nesneleri bağlayıcıyla tutmaları gerekir. Sleeping bags duvara sabitlenir, çünkü gevşek nesneler kayar. Kasların korunması için düzenli egzersiz yapılır.

5. Uzay Araştırmalarının Yararları

Uzay teknolojisi günlük hayatı doğrudan etkiler. Uydu haberleşmesi, weather forecasting (hava tahmini), GPS ile konum belirleme, tıbbi görüntüleme ve su arıtma teknolojileri bu araştırmalardan yararlanır. Ayrıca Dünya'nın çevresinden gözlem, orman yangınlarının ve kuraklığın izlenmesini sağlar. Uzayda yapılan deneyler, materials (malzemeler) ve medical techniques (tıbbi teknikler) alanında yeni sonuçlar üretmiştir. Bu yüzden uzay araştırmaları yalnızca bilim insanlarını değil, bütün toplumu ilgilendirir.

6. Kültürde ve Edebiyatta Uzay

Uzay, edebiyat ve sinemada sık işlenen bir temadır. 2001: A Space Odyssey adlı roman Arthur C. Clarke tarafından yazılmıştır ve yapay zekânın geleceğe dair sorular sorar. The Martian ise Andy Weir'in kaleme aldığı bir romandır; bir astronotun Mars'ta hayatta kalma mücadelesini anlatır. Bu tür fiction metinler gerçek bilimsel bulguları da kullanır, böylece okuyucu hem eğlenir hem de bilimsel düşünme pratiği yapar. Film ve diziler de aynı kaynaktan beslenir.

7. Gerçekleşmemiş Durumları Anlatmak

Uzay araştırmalarıyla ilgili konuşmalarda hem gelecek hem de gerçekleşmemiş geçmiş anlatılır. will not + V1 (kısaca won't) gelecekte olmayacak bir eylemi bildirir: Robots will not land on Mars next year. İkinci koşul cümlesinde would kullanılır: If there were more funding, robots would travel further. Üçüncü koşulda ise had + past participle ve would have + V1 birlikte görülür: If astronauts had not trained harder, they would not have reached the Moon. Would aynı zamından aktarılan konuşmada da korunur: He said that he would work on the space station.

İleri örnek — 8. Örnek Çözüm

Soru: Aşağıdaki cümleyi gerçekleşmemiş bir geçmiş durum olarak yeniden yazınız: 'Astronauts didn't have navigation satellites, so they couldn't find their position at sea.'

• Olay gerçekleşmemiştir, bu yüzden past simple yerine had + past participle kullanılır.
• Sonuçta could not yerine would not have + V3 gelir.
• so bağlacı korunabilir ya da cümle ikiye ayrılabilir.
• Yazım ve zaman uyumu kontrol edilir.

Örnek cümle: If astronauts had not had navigation satellites, they would not have been able to find their position at sea.

Özet

Uzay araştırmalarının amacı Dünya dışını gözlemlemek ve bilimsel veri toplamaktır; astronomi, fizik, kimya, biyoloji ve tıp bu alanda çalışır. Yapay uydular görevlerine göre ayrılır: meteoroloji, navigasyon, haberleşme ve bilimsel uydular. Uzay istasyonları yaşam ve çalışma için kullanılır, uzay araçları görev taşır, sondalar insan taşımaz, teleskoplar ise gözlem yapar. Astronotlar yörüngede ağırlıksızlık yaşar çünkü istasyonla birlikte sürekli düşerler. Uzay araştırmaları hava tahmini, GPS, haberleşme ve tıp alanında günlük hayata katkı sağlar. 2001: A Space Odyssey ve The Martian gibi kurgu eserleri bu temayı işler. Gerçekleşmemiş durumlar would ve had yapılarıyla anlatılır.

Sık Yapılan Hatalar

• would ile if karıştırmak: would if cümlesinin içine konmaz; koşulda past simple ya da had + past participle kullanılır.
• will not + V-ing yazmak: gelecekte olmayacak eylemde will not yalın fiille kullanılır.
• Ağırlıksızlığı tamamen yokluk sanmak: yörüngede yer çekimi vardır; ağırlıksızlık hissi, istasyonun ve içindekilerin birlikte düşmesinden kaynaklanır.
• Uydunun görevini karıştırmak: hava durumu uydusu, konum belirleyen navigasyon uydusu ve haberleşme uydusu birbirinden ayrılmalıdır.
• Uydurma görev adı yazmak: uzay tarihine ait olmayan görev ve araç adları kullanılmamalı, doğrulanabilir gerçeklerle çalışılmalıdır.

Ne Öğreneceğiz

In this lesson you will learn how space exploration works and what it has given us. You will study the vocabulary of missions — artificial satellite, space station, spacecraft, probe, telescope, rocket, launch, orbit, microgravity, weightlessness — and you will learn to tell the difference between them, because exam tasks often pair a satellite type with its job.

You will study the four satellite types and their uses: weather satellites, navigation satellites, communication satellites and scientific satellites, and you will connect them to everyday technology such as forecasts, GPS and internet calls.

You will also learn the language of unreal situations, because space history is full of what did not happen: If astronauts had not trained harder, they would not have reached the Moon. You will study the third conditional and reported speech with would.

Ön Bilgi

You need three things ready.

First, the present passive and the past passive, because almost every space sentence is impersonal: The telescope was launched in 1990, Data are collected by probes.

Second, the infinitive of purpose: to observe, to collect data, to study. When you explain why a mission happens, this is the structure to use.

Third, the third conditional. This topic asks you to imagine alternative history, and that needs If + had + past participle, would have + past participle. Without it you cannot talk about what did not happen.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Read this short text and notice the mixture of tenses.

The International Space Station has been occupied continuously since the year 2000. Astronauts work, sleep and exercise there, and they float because the station and everything inside it are falling towards the Earth together. Satellites are used for weather forecasts, for navigation and for communication. If the first satellites had not been launched, GPS would not exist today.

The text moves from a present perfect for a continuing situation, to a present simple for routine, to a passive for general facts, and finally to a third conditional for an imagined alternative.

Now write three sentences about space technology using one passive and one if sentence about the past.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Follow these steps to write about a space mission.

1. Step 1 — Name the vehicle or station. A probe is an unmanned spacecraft. Use the passive for definitions: Probes are used to collect data.
2. Step 2 — Say when it was launched. It was launched in 2018. Past passive, with in for the year.
3. Step 3 — Say what it does with the infinitive of purpose. It was sent to study the surface of the planet.
4. Step 4 — Say why it matters. It was designed to measure the temperature, because scientists need accurate data.
5. Step 5 — Add one imagined alternative. If the mission had failed, the next launch would have been delayed for years.

Karşılaştırma Tablosu

Space vehicles and instruments are easy to confuse.

Satellites by job: weather (clouds and storms), navigation (position), communication (signals), scientific (measurements).

Kendini Dene

Answer in full sentences and then check the key.

1. Complete: The telescope ____ (launch) in 1990.
2. Which sentence is correct? (a) If they had trained more, they would have succeeded. (b) If they would train more, they would have succeeded. (c) If they trained more, they would have succeeded.
3. Rewrite correctly: Robots will not landing on Mars next year.
4. Fill in: The probe was sent ____ (study) the surface of the planet.
5. Which satellite type tells you the position of your phone?
6. Write five sentences about a space mission you know. Use one past passive, one infinitive of purpose and one third conditional.

Answer key: 1) was launched — a past passive needs was / were plus the past participle. 2) (a) — the if clause of a third conditional takes had + past participle. 3) Robots will not land on Mars next year. — after will not the verb takes the base form. 4) to study — the infinitive of purpose follows was sent. 5) a navigation satellite. 6) Any correct text, e.g. A rover was sent to Mars to collect rock samples. It was designed to work for three months, but it continued for years. The data were sent back to the Earth by radio. If the rover had not landed safely, the mission would have been a complete failure. Today scientists still study the photographs it took.