10. SınıfBilgisayarla Devre Dizaynı
Bilgisayarla Devre Dizaynı · 10. Sınıf · Bilgisayarla Baskı Devre Çizimi
Bu bölümde tamamlanan şemadan baskı devre düzenine nasıl geçileceğini, elemanların nereye yerleştirileceğini ve bağlantı izlerinin hangi kurallarla çizileceğini öğreneceksiniz. Amaç, şema bilgisini kayıpsız karta taşıyıp yönlendirme sonrası kural denetimlerinden geçirebilmektir.
Şema üzerindeki her bağlantının bir elektriksel eşdeğer (ağ) oluşturduğunu bilmek yeterlidir. Ayrıca eleman yerleşiminin iz uzunluğunu ve okunabilirliği doğrudan etkilediğini kavramak konuyu kolaylaştırır.
Ağ listesi; şemadan üretilen ve hangi noktaların birbiriyle bağlı olduğunu gösteren listedir. Yerleşim; elemanların kart üzerindeki konumlarına karar verilen aşamadır. Yönlendirme; ağ listesindeki bağlantılara karşılık gelen izleri çizen aşamadır. Otomatik yönlendirme; programın kurallar çerçevesinde izleri kendisi çizmesidir. Elle yönlendirme; kullanıcının kritik hatları kendisinin çizmesidir. Kural denetimi; iz aralığı, genişlik ve delik kurallarını kontrol eden sınamadır. Halat sayısı; iki katman arası geçiş için gereken bağlantı adedidir.
Üç elemanın sıralı bağlandığı basit bir şemayı düşünelim. Şema aktarıldığında program üç elemanı ve aralarındaki iki bağlantıyı kart üzerine taşır. Elemanlar yerleştirilir, ardından iki bağlantı için izler otomatik yönlendirme ile çizilir. İzlerin genişliği ve aralığı kural denetimiyle sınanır.
Şemadan karta geçiş adımları şunlardir. Birincisi, şema kaydedilir ve kural denetimi geçirilir. İkincisi, ağ listesi üretilir ve baskı düzenine aktarılır. Üçüncüsü, elemanlar kart üzerine yerleştirilir; bağlantı sayısı fazla olan elemanlar ortada tutulur. Dördüncüsü, kritik hatlar elle yönlendirilir. Beşincisi, kalan hatlar otomatik yönlendirme ile çizilir. Altıncısı, kural denetimi koşulup ihlaller düzeltilir.
Bir güç beslemesi katalığını ele alalım. Yüksek akım taşıyan hatların izleri elle çizilir ve geniş tutulur; sinyal hatları ise otomatik yönlendirmeye bırakılır. Yönlendirme sırasında bazı hatlar halat kullanarak karşı yüzeye geçer. Elle çizilen hatlar programın otomatik çiziminden daha kısa ve düz olduğundan hem gerilim düşümü azalır hem de gürültü duyarlılığı düşer.
| Aşama | Yapılan iş | Sonucu belirleyen kural |
|---|---|---|
| Ağ listesi aktarımı | Şema bilgisini karta taşır | Eksik ağ bağlantısı olmamalı |
| Yerleşim | Elemanların yerini belirler | Kısa iz ve çakışmayan düzen |
| Elle yönlendirme | Kritik hatları çizer | Genişlik ve yön kuralları |
| Otomatik yönlendirme | Kalan hatları çizer | İz aralığı ve halat kuralları |
| Kural denetimi | Üretim kurallarını sınar | İzin en küçük genişliği |
| Halat yerleşimi | Yüzey değişimini sağlar | Halat çapı ve payı |
| Son kontrol | Bütün ağların çizildiğini doğrular | Yönlendirilmemiş hat kalmaması |
Şema kaydedilmeden düzene geçmek; kaydedilmemiş şemadan üretilen ağ listesi eksik olabilir ve eksik bağlantı ancak kart üretildikten sonra fark edilir. Yüksek akım hatlarını otomatik yönlendirmeye bırakmak; iz gereğinden dar çıkabilir ve hat ısınarak bozulabilir. Kural denetimini çalıştırmadan dosya çıkarmak; ihlaller üretime taşınır ve kart hurdaya çıkar. Yerleşimi rastgele yapmak; izler uzar, halat sayısı artar ve yerleşim montaja elverişsiz hâle gelir.
Şemadan baskı devreye geçiş, ağ listesinin aktarılması, eleman yerleşimi ve yönlendirme adımlarından oluşur. Kritik hatlar elle, geri kalan hatlar otomatik yönlendirme ile çizilir. Kural denetimi koşulmadan ve yönlendirilmemiş hat kalmadığı doğrulanmadan üretim dosyası çıkarılmaz. Bu dört adım, şemadaki düşüncenin çalışan bir karta dönüşmesini sağlar.
Dört elemanlı basit şemanı karta aktar; elemanları bağlantı sayısı fazla olan ortada olacak biçimde yerleştir. Önce besleme hattını elle çiz, sonra kalan hatları otomatik yönlendir. Kural denetimini koş, çıkan ihlalleri bir listeye yaz ve yeniden deneyerek kaç ihlalin kaldığını kaydet.
Her devrenin kart ölçüsü ve kalınlık kodu ayrı belirlenir: vumetre 65x30 mm T40, dimmer 40x25 mm T50, yürüyen ışık 70x40 mm T40, LDR'li sayıcı 35x85 mm T30. Kart boyutuna göre montaj deliğinin olup olmayacağı kararlaştırılır. Boş alanların bakırla kaplanması topraklama ve üretim açısından önemlidir.
Çift taraflı kart 90x35 mm ölçüsünde tasarlanır. Kartın üst köşesine göre iki montaj yayı konumlandırılır; 3,5 mm merkez uzaklığında M3.2 pad yer alır. Klemens kılıfında orta bacağın tanımı kontrol edilir.
Tek taraflı ve Bottom Copper ile 35x50 mm kart çizilir. Güç yolları T100, diğer yollar T40 kalınlıktadır. Çıktı alınırken Mirror seçeneği kullanılır.
Sınavda: kart ölçüsünün kaynaktan okunması, otomatik çizimin elle çizimden farkı ve güç yollarının kalınlığı sorulabilir.
Bu bölümde tamamlanan şemadan baskı devre düzenine nasıl geçileceğini, elemanların nereye yerleştirileceğini ve bağlantı izlerinin hangi kurallarla çizileceğini öğreneceksiniz. Amaç, şema bilgisini kayıpsız karta taşıyıp yönlendirme sonrası kural denetimlerinden geçirebilmektir. Şema üzerindeki her bağlantının bir…
Şema kaydedilmeden düzene geçilmemeli; ağ listesi eksik çıkabilir.
Şema kaydedilmeden düzene geçmek: Kaydedilmemiş şemadan üretilen ağ listesi eksik olabilir ve eksik bağlantı ancak kart üretildikten sonra fark edilir. Şema mutlaka kaydedilip denetlendikten sonra düzene aktarılmalıdır. Yüksek akım hatlarını otomatik yönlendirmeye bırakmak: İz gereğinden dar çıkabilir ve hat ısınarak…
Ağ listesi = şema bağlantılarının karşılıkları · Yerleşim kalitesi = iz uzunluğunun kısalığı · Halat sayısı = yüzey değiştiren bağlantı sayısı · İz genişliği = akım x taşıma genişliği kuralı
Şema bilgisini ağ listesi olarak üretir Eleman yerleşimini bağlantı yoğunluğuna göre planlar Kritik hatları elle, kalanları otomatik yönlendirir
Şemadan baskı düzenine aktarılan bağlantı bilgisine ne ad verilir?
Doğru cevap: A) Ağ listesi
Ağ listesi, şemadan aktarılan ve hangi noktaların birbiriyle bağlı olduğunu gösteren listedir. Yönlendirme bu listeye göre yapılır.
İki katman arasındaki geçişi sağlayan yapı hangisidir?
Doğru cevap: D) Halat
Halat, iki katman arasındaki geçişi sağlayan yapıdır. Yönlendirme sırasında bir hat karşı yüze geçtiğinde bu noktalara halat eklenir.
Yönlendirmede izlerin dik ve yatay çizilmesi neden tercih edilir?
Doğru cevap: B) Üretimde daha düzgün ve kontrollü iz elde edilir
Üretimde daha düzgün kavramı Şematikten baskı devreye geçiş ve yönlendirme konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bilgisayarla Devre Dizaynı için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Şematikten baskı devreye geçiş ve yönlendirme konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç