Sembol ve ayak izi oluşturma

Konu Anlatımı

Bu derste ne öğreneceğiz

Bu bölümde kitaplıkta bulunmayan bir eleman için şema sembolü ve baskı ayak izini birlikte nasıl oluşturacağınızı öğreneceksiniz. Amaç, yeni bir parçayı hem şema tarafında hem de kart yerleşiminde kullanılabilir hâle getirmek ve iki tarafın da birbiriyle uyumlu çalışmasını sağlamaktır.

Ön bilgi

Bir elemanın ayak sayısını ve ayaklarının kart üzerindeki yerleşim düzenini bilmek yeterlidir. Ayrıca şema üzerinde referans adı ile ayak numarasını eşleştirmenin neden önemli olduğunu hatırlamak işinizi kolaylaştırır.

• Sembol, elemanın şema üzerindeki gösterimidir.
• Ayak izi, elemanın kart üzerindeki fiziksel yerleşimidir.
• İkisi bir kümele kaydedilir ve aynı ada bağlanır.

Kavramlar ve Temel Tanımlar

Ayak izi; elemanın kart üzerindeki ped düzenini, delik yerlerini ve dış sınırlarını tanımlayan kayıttır. Ayak aralığı; komşu ayak merkezleri arasındaki mesafedir ve parçanın standart ölçüsüdür. Gövde sınırı; parçanın gerçek gövdesinin kapladığı alanı gösteren çizgidir. Ayak numarası eşlemesi; şema sembolündeki her ayağın ayak izindeki doğru ped ile eşleştirilmesidir. Kütüphane kaydı; sembol, ayak izi ve üretici bilgisinin bir arada saklandığı kayıttır. Kontrol çizimi; yeni kaydın baskıya uygunluğunu doğrulayan ölçümlü çizimdir.

Basit örnek

İki ayaklı basit bir direnç için ayak izi, iki ped ve bu pedlerin aralığından oluşur. Pedlerin merkezleri arasındaki mesafe, parçanın standart ayak aralığı kadardır. Yapılan kayıt, aynı tip bütün dirençlerde tekrar kullanılır.

Adım adım çözüm

Yeni bir eleman kaydı oluşturma adımları şunlardır. Birincisi, elemanın ayak sayısı ve sıralaması belirlenir. İkincisi, şema sembolü çizilir ve her ayağa numara verilir. Üçüncüsü, ayak izi tanımlanır; pedler aralığına göre yerleştirilir. Dördüncüsü, semboldaki numaralar ile ped numaraları eşleştirilir. Beşincisi, gövde sınırı ve referans adı için yer belirlenir. Altıncısı, kayıt kütüphaneye eklenir ve kontrol çizimi yapılır.

İleri örnek

Sekiz ayaklı bir entegrenin kaydını ele alalım. Şema sembolünde sekiz ayrı ayak numarası bulunur; ayak izinde ise dört ped bir sıra, dört ped karşı sıra olacak biçimde iki yan hâlinde dizilir. Numaralandırma karşı hatlar şeklinde ilerler; yani birinci ped ile beşinci ped karşılıklıdır. Bu eşleme yanlış yapılırsa parça montajda ters bağlanır ve devre hiç çalışmaz.

Kavram karşıilaştirma tablosu

Sık yapılan hatalar

Ayak numarasını eşleştirmeden kaydı kullanmak; semboldeki numara ile ped numarası uyuşmazsa kart montajda pin sıraları ters düşer ve devre hiç çalışmaz. Ayak aralığını yanlış ölçü almak; pedler komşu ayaklardan daha yakın ya da daha uzun yerleştirilirse parça oturmaz. Gövde sınırını çizmeyi unutmak; komşu elemanların gövdesi bu kayıtla çakışır ve montajda parçalar üst üste gelir. Yeni kaydı kontrol etmeden kütüphaneye eklemek; hatalı kayıt bir kez kitaplığa girerse bütün projelerde tekrarlanır.

Özet

Sembol ve ayak izi bir elemanın iki yüzüdür; biri şemada mantıksal gösterim, diğeri kart üzerindeki fiziksel yerleşimdir. Ayak numaralarının iki tarafında birebir eşleşmesi, kaydın doğru çalışmasının ön şartıdır. Ayak aralığı, gövde sınırı ve kontrol çizimi gözetilerek hazırlanan kayıt, kütüphaneye eklenir ve bütün projelerde güvenle kullanılır.

Kendini dene

Üç ayaklı küçük bir anahtarın sembolünü çiz, ardından üç pedden oluşan ayak izini oluştur. Numaraları eşleştir, gövde sınırını çiz, kaydı kütüphaneye ekle ve aynı elemanı iki kopya hâlinde şemada kullanarak yerleşimin doğru çıktığını incele.

Temrin ve Uygulama Notları

2.1 Mevcut PCB Kılıflarının Tanıtılması

Sık kullanılan elemanların kılıfları, Packaging Tool üzerinden sembole atanır. Triyak TO220 kılıfında bacak sırası önemlidir; klemens kılıflarında orta bacak doğru tanımlanmalıdır. PRE-SQ1 trimpot ve 7SEG-56 gösterge kılıfları da bu adımla tanıtılır.

2.2 PCB Kılıflarının Oluşturulması

Kılıfı olmayan bir bobin için Package Category olarak Discrete Components, Package Type olarak Surface Mount, alt kategori olarak INDUCTORS seçilir. Kılıfa BOBIN3A adı verilir ve USERPKG kütüphanesine kaydedilir.

Sınavda: kılıf ekleme adımlarının sıralanması, triyak bacak sırasının önemi ve yeni kılıfın kaydedildiği kütüphane sorulabilir.

Karşılaştırma Tablosu