Fare ile Çalışmak

Konu Anlatımı

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Ekranda Ne Görürüz? konusunu bilmen gerekir. Ekranda yazı, resim, simge ve pencere görürüz.

• Ekranda gördüğümüz yazı ve resmi tanıyabiliriz.
• Simge ile pencere arasındaki farkı söyleyebiliriz.
• Pencereyi kapatma düğmesini doğru yerde buluruz.

Bu konuda ne öğreneceğiz? fareyi nasıl kullanacağımızı ve ekranda neler yapabileceğimizi öğreneceğiz. Her bölüm, konunun bir parçasını açıklar; sonunda kısa bir özet ile sık yapılan hataları gösterir.

Fareyi Nasıl Kullanırız?

Tıklama, fare düğmesine basıp bırakma işlemidir; ekranda seçili olan yeri gösterir.

Fare, elimizin altında duran ve ekranda bir ok göstermemizi sağlayan küçük bir alettir. Faremizi masanın üstünde kaydırdığımızda ekrandaki imleç de bizimle birlikte hareket eder. İmleç nerede durursa biz orada tıklayabiliriz. Farenin üstünde sağ ve sol olmak üzere iki düğme vardır. Bu düğmelerin hangisine bastığımıza göre ekranda farklı şeyler olur. Yani ekranla konuşma dilimiz fare ve onun düğmeleridir. Fareyi acele etmeden, yavaşça ve dikkatli biçimde kullanmak gerekir.

Farenin Hareketleri ve İşleri

Fareyle yapılan işleri sayalım. Tıklama, fare düğmesine basıp bırakma işlemidir ve ekranda seçili olan yeri gösterir. Çift tıklama, düğmeye iki kez hızlıca basmaktır; bir resim ya da pencere açmak için kullanılır. Sürükleme, düğmeye basıp basılı tutarak bir şeyi başka yere taşımaktır. Tekerlek, farenin iki düğmesi arasındaki küçük yuvarlak kısımdır; yukarı ve aşağı çevirilerek ekrandaki yazı kaydırılır. Sağ tıklama ise ekranda bir seçenek menüsü açar ve oradan istediğimiz işi seçeriz.

• Tıklama: fare düğmesine basıp bırakmaktır.
• Çift tıklama: düğmeye iki kez hızlıca basmaktır.
• Sürükleme: basılı tutarak bir şeyi taşımaktır.
• Tekerlek: yukarı aşağı çevrilerek kaydırır.
• Sol tıklama: seçmek ve işi başlatmak içindir.
• Sağ tıklama: seçenek menüsü açmak içindir.

Günlük Hayattan Örnek

Elif, bilgisayarda resim arıyordu. Önce fareyi masanın üstünde yavaşça kaydırdı; ekrandaki imleç onunla birlikte hareket etti. Sonra resmin üstüne bir kez tıkladı ve resim seçildi. Annesi, "Şimdi çift tıklarsan resim büyür" dedi. Elif çift tıkladı ve resim ekranı kapladı. Annesi, "Bunu sürükleyerek kenara çekebilirsin" dedi. Elif fareyi basılı tutup resmi ekranın köşesine çekti.

Sınıfta öğretmen, fare ile neler yapılabileceğini anlattı. Çocuklar fareyi masa üstünde kaydırmayı denediler. Dicle, tekerleği yukarı çevirince ekrandaki yazının aşağı doğru kaydığını gördü. Öğretmen, "Tekerlekle yazıyı kaydırırız" dedi. Sonra bir resme sağ tıklayan Ayşe, ekranda seçenek menüsü açıldı. Ayşe menüden kopyala seçeneğine bastı. Böylece fareyi sürüklemeden de iş yapılabildiğini öğrendiler.

Basit Örnek

Önce basit bir örneğe bakalım.

Örnek 1: Tıklama

Tıklama nasıl yapılır?

1. Fareyi hedefe götürürüz.
2. Düğmeye basarız.
3. Düğmeyi bırakırız.

Cevap: Fare düğmesine basıp bırakma işlemine tıklama denir; ekranda seçili olan yer belli olur.

İleri Örnek

Şimdi biraz daha zor bir örneği çözelim.

Örnek 4: Tekerlek

Ekrandaki alt yazıyı nasıl görürüz?

1. Ekranda yazının altı vardır.
2. Tekerlek bulunur.
3. Tekerlek aşağı çevrilir.

Cevap: Farenin tekerleğini yukarı çevirince ekrandaki yazı aşağı doğru kayar ve altı görünür.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

Bu örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 1: Tıklama

Tıklama nasıl yapılır?

1. Fareyi hedefe götürürüz.
2. Düğmeye basarız.
3. Düğmeyi bırakırız.

Cevap: Fare düğmesine basıp bırakma işlemine tıklama denir; ekranda seçili olan yer belli olur.

Örnek 2: Çift Tıklama

Çift tıklama ile ne yaparız?

1. Fareyi resmin üstüne götürürüz.
2. Düğmeye iki kez hızlıca basarız.
3. Resim açılır.

Cevap: Düğmeye iki kez hızlıca basmaya çift tıklama denir; bir iş açmak için kullanılır.

Öğrendiklerimizi Yaşamla Bağlayalım

Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük yaşamdan bir durumla eşleştirelim.

Özet

• Fareyi kaydırdığımızda ekrandaki imleç de hareket eder.
• Tıklama, fare düğmesine basıp bırakmaktır.
• Çift tıklama, düğmeye iki kez hızlıca basmaktır.
• Sürüklemede düğme basılı tutulur.
• Sağ tıklama ekranda seçenek menüsü açar.

Sık Yapılan Hatalar

• Fareyi sallayarak kullanmak Yanlış, çünkü fare bir cihazdır; sallamak onu bozar ve doğru hedefi göstermeyi engeller.
• Yanlış yere tıkladıktan sonra ekrana vurmak Yanlış, çünkü ekran camdır; vurmak cihaza zarar verir. Yanlışlık olursa öğretmene söylenir.
• Fareyi tekerlekten kavrayıp çevirmeye çalışmak Yanlış, çünkü tekerlek çevirmek içindir; bastırarak kavramak onu kırar.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümle doğru mu, yanlış mı? Önce sen karar ver.

1. Fareyi kaydırdığımızda imleç bizimle birlikte hareket eder. — doğru mu?
2. Tıklama ile çift tıklama farklı işler yapar. — doğru mu?
3. Sürüklemede fare düğmesi basılı tutulur. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Fare hareketi = imleç hareketi 2) Doğru. Tıklama = bas ve bırak 3) Doğru. Çift tıklama = iki hızlı basış

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha iyi öğrenmek için şu konulara da bakabilirsin:

• Gözlerimizi ve Ellerimizi Korumak Ekrana bakma mesafesi, gözleri zorlamayacak uzaklıktır.
• Ekranda Ne Görürüz? Ekranda yazı, resim, simge ve pencere görürüz.
• Bilgisayarla Günlük İşler Her işin kendi programı vardır ve doğru program seçilir.