Zorlanınca Yardım Etmek

Konu Anlatımı

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Nazik Olmak ve Başkasına Zarar Vermemek konusunu bilmen gerekir. Yazdığımız yazı karşımızdakine zarar verebilir.

• Yazılı yazarken nazik olmanın önemini söyler.
• Alay etmenin neden yanlış olduğunu açıklar.
• Hoşgörünün anlamını günlük hayattan örnek vererek anlatır.

Bu konuda ne öğreneceğiz? zorlandığımızda ne yapacağımızı, kime yardım isteyeceğimizi ve nasıl teşekkür edeceğimizi öğreneceğiz. Her bölüm, konunun bir parçasını açıklar; sonunda kısa bir özet ile sık yapılan hataları gösterir.

Yardım İstmek Neden Doğrudur?

Yardım istemek, bilmediğimiz bir işte, kendimiz çözemeyince durumu bilen bir büyüğe söylememizdir.

Yardım istemek utanılacak bir şey değildir; doğru bir davranıştır. Her işi ilk denemede yapamayız. Bazen bir düğmeyi bulamayız, bazen yazı yazarken takılırız. Böyle bir durumda kendi başımıza uğraşmak yerine durumu bilen bir büyüğe söylemek en doğrusudur. Yardım isterken ne yapamadığımızı açıkça anlatırız ve dinleriz. Yardım eden kişiye teşekkür etmek de nazik bir davranıştır. Kendi başımıza birkaç kez denemek ile hiç denemeden yardım istemek arasında bir denge vardır: kolay bir işi yapmadan istemek de, çok zor bir işte tek başımıza uğraşmak da yanlıştır. Sınıfın kuralına uymak da bu dengeye dâhildir; kural herkesi korur.

Zorlandığımızda Ne Yaparız?

Sınıfta cihazı kullananlar sıra bekler. Sıra bizim sıramızı bekleyen başkalarına da haktır. Bilgisayar takılırsa ne vardı ne yoktur diye zorlamak yerine bekleriz ve öğretmenimize haber veririz. Bir cihaz düşüp kırıldıysa elimizi uzanıp onu almayız; olduğu gibi durmasını sağlar ve büyüğümüze söyleriz. Kazaya uğramış bir cihaza elle dokunmak yeni bir zarar yaratabilir. Yardım isterken sakin olur, teşekkür eder ve öğretmenin söylediğini yaparız. Yardım etmek de öğrenmenin bir parçasıdır; çünkü başkasının gösterdiği yolu izlemek bize yeni bir şey kazandırır.

• Durumu anlatmak: ne yapamadığımızı açıkça söyleriz.
• Büyüğe danışmak: çözemediğimiz işi bildiririz.
• Sıra beklemek: cihazı sırası gelince kullanırız.
• Sakin olmak: sorun çıktığında öfkeye kapılmayız.
• Teşekkür etmek: yardım edene içtenlikle sağ ol deriz.
• Cihaza dokunmamak: kırılan bir cihazı yerinde bırakırız.

Günlük Hayattan Örnek

Deren, sınıftaki bilgisayarda kendi resmini çiziyordu. Aklına bir şey geldi ama fareyi taşıramadı. Bir süre uğraştı, sonra "Öğretmenim, fare çalışmıyor, ne yapmalıyım?" dedi. Öğretmen yanına geldi ve farenin pilinin bittiğini gördü. Yeni pil takıldı ve Deren resmini çizmeye devam etti. Yardım isteyip sırasını beklediği için öğretmeni ona kızmadı.

Sınıfta masanın kenarındaki bir tablet düşüp ekranı çatladı. Çocuklar merakla toplandı. Öğretmen "Kimse dokunmasın, ben çağırayım" dedi ve cihazı olduğu yerde bıraktı. Kimse cihazı elle tutmadı. Böylece cihazın durumu bozulmadı ve sorun büyüğe bildirildi. Ertesi gün cihaz onarıldı.

Basit Örnek

Önce basit bir örneğe bakalım.

Örnek 1: Ne Zaman Sorarız?

Yardım istemek ne zaman doğrudur?

1. Önce kendimiz deneriz.
2. Çözemezsek dururuz.
3. Sonuç: büyüğümüze söyleriz.

Cevap: Kendimiz çözemediğimiz bir işte büyüğümüze söylemek doğrudur; yardım istemek ayıp değildir.

İleri Örnek

Şimdi biraz daha zor bir örneği çözelim.

Örnek 4: Teşekkür

Biri bize yardım edince ne yaparız?

1. Yardım eden kişiyi dinleriz.
2. Yardımı kabul ederiz.
3. Sonuç: teşekkür ederiz.

Cevap: Yardım eden kişiye teşekkür etmek, nazikliğin ve görgü kuralının gereğidir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

Bu örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 1: Ne Zaman Sorarız?

Yardım istemek ne zaman doğrudur?

1. Önce kendimiz deneriz.
2. Çözemezsek dururuz.
3. Sonuç: büyüğümüze söyleriz.

Cevap: Kendimiz çözemediğimiz bir işte büyüğümüze söylemek doğrudur; yardım istemek ayıp değildir.

Örnek 2: Sıra Beklemek

Cihaz sırası başkasında ne yapar?

1. Sıra henüz bize gelmedi.
2. Beklemek adalettir.
3. Sonuç: sıramızı bekleriz.

Cevap: Ortak cihazlarda sıramızı beklemek, bekleyen arkadaşlarımızın hakkını korur.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim

Öğrendiğimiz her bilgiyi bir durumla ilişkilendirerek pekiştirelim.

Özet

• Yardım istemek doğru ve normal bir davranıştır.
• Önce kendimiz deneriz, sonra büyüğümüze söyleriz.
• Ortak cihazlarda sıra bekleriz.
• Takılan cihazı zorlamak yerine haber veririz.
• Yardım edene teşekkür ederiz.

Sık Yapılan Hatalar

• Zorlanınca cihazı zorlamak Yanlış, çünkü zorlamak cihaza yeni bir zarar verir; sakin olup bildirmek gerekir.
• Sıramızı beklemeden cihaza uzanmak Yanlış, çünkü bekleyen başkalarının hakkı vardır; sıra bizim sıramızı da korur.
• Yardım edene teşekkür etmemek Yanlış, çünkü yardım eden kişiye teşekkür etmek nazikliğin gereğidir.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümle doğru mu, yanlış mı? Önce sen karar ver.

1. Yardım istemek doğru bir davranıştır, ayıp değildir. — doğru mu?
2. Ne yapamadığımızı açıkça anlatmak yardımı hızlandırır. — doğru mu?
3. Ortak cihazlarda sıra beklemek adalettir. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Yardım istemek = doğru davranış 2) Doğru. Önce dene → sonra sor 3) Doğru. Sıra bizde değilse → bekle

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu öğrenirken şu başlıkları da aklında tut. Sorulara geçerken bunlara bakman işine yarar.

• Yardım istemenin doğru bir davranış olduğunu söyler.
• Kendisi denedikten sonra büyüğüne danışmayı açıklar.
• Ortak cihazı kullanırken sıra beklediğini belirtir.