Şifremi ve Bilgilerimi Korumak

Konu Anlatımı

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Sırayla Yapmak: Adımlar konusunu bilmen gerekir. Her büyük iş, adımlar hâlinde küçük parçalara bölünür.

• Bir işi adımlara bölerek anlatır.
• Adımların doğru sırasını sıralar.
• İşe başlamadan önce hazırlık yapmanın gereğini söyler.

Bu konuda ne öğreneceğiz? şifrenin ne olduğunu, kişisel bilgilerimizi nasıl koruyacağımızı ve kime bilgi vermeyeceğimizi öğreneceğiz. Her bölüm, konunun bir parçasını açıklar; sonunda kısa bir özet ile sık yapılan hataları gösterir.

Şifre Nedir?

Şifre, bir hesaba yalnız kendimizin girebilmesi için belirlediğimiz gizli sözdür.

Şifre, bir hesaba girmek için bizzat kendimizin belirlediğimiz gizli bir sözdür. O hesaba yalnız kendimizin girebilmesi için şifre koyarız. Şifre bizim gizli bilgimizdir; bu yüzden onu arkadaşımıza, kardeşimize ya da tanımadığımız bir kişiye söylemeyiz. Şifreyi bilen kişi hesabımıza girebilir ve orada adımıza yazılmış bilgileri görür. Bu yüzden şifre yalnız bizde kalır. Şifremizi kolay tahmin edilebilir bir yere bırakmamak da önemlidir; başkası bizi tanıyorsa kolay bir şifreyi bulabilir. Şifremizi unuttuğumuzda ya da bir yerde göründüğünde büyüğümüze danışarak yeni bir şifre belirleriz.

Kişisel Bilgilerimizi Nasıl Koruruz?

Kişisel bilgilerimiz, bizi tanıtan bilgilerdir. Adımız, soyadımız, evimizin adresi, telefon numaramız ve okulumuzun adı bunlardandır. Bu bilgileri yalnız kendimiz ve evimizdeki büyüklerimiz bilmelidir. Yabancı bir kişiye, tanımadığımız bir çocuğa ya da bir uygulamaya bu bilgileri hemen vermeyiz. Bir oyun ya da bir sayfa bize ad, adres ya da numara isterse durup düşünür ve büyüğümüze sorarız. Telefonda, yazılı mesajla ya da ekran karşısında karşımıza çıkan sorulara uzun uzun cevap vermek yerine kısa cevap verir ya da durumu büyüğümüze bırakırız. Bilgilerimizi korumak, kendimizi korumaktır.

• Şifreyi gizli tutmak: şifremizi yalnız kendimiz biliriz.
• Bilgiyi süzerek paylaşmak: bilgileri yalnız ihtiyacı olanlara veririz.
• Büyükten yardım almak: kararsız kaldığımızda büyüğümüze sorarız.
• Yabancıya cevap vermemek: tanımadığımız kişilere bilgilerimizi söylemeyiz.
• Şifre yazılan yerde dikkat: ekrana başkasının bakmadığından emin oluruz.
• Bilgiyi yazılı vermemek: adres ve numarayı kâğıda yazıp uzatmayız.

Günlük Hayattan Örnek

Elif, sınıf arkadaşının tabletinde bir oyun açmak istedi. Arkadaşı "şifreni yaz da senin hesabına gireyim" dedi. Elif şifresini yazmadı; kendi tabletini açtı ve oyunu kendi hesabıyla açtı. Arkadaşı şaşırdı ama Elif "şifremi kimseye söylemem" dedi. İkisi birlikte oyunu oynadı ve kimsenin hesabına girilmedi.

Sınıf çalışmasında bir uygulama, öğrencilerden ev adresi ve telefon numarası istedi. Öğretmen, adres yerine sınıfın adını yazmayı önerdi. Çocuklar nedenini anladı: kendi adreslerini yazmak yerine okul bilgisi yeterliydi. Böylece kimsenin kişisel bilgisi formda görünmedi ve herkes rahat bir çalışma yaptı.

Basit Örnek

Önce basit bir örneğe bakalım.

Örnek 1: Şifre Nedir?

Şifre ne işe yarar?

1. Hesaba giriş için kullanılır.
2. Gizli tutulması gerekir.
3. Sonuç: hesabı korur.

Cevap: Şifre, hesaba yalnız kendimizin girebilmesi için belirlediğimiz gizli bir sözdür.

İleri Örnek

Şimdi biraz daha zor bir örneği çözelim.

Örnek 4: Şifre Paylaşımı

Arkadaşımız şifremizi ister, ne yapar?

1. Şifre gizli bir bilgidir.
2. İzin olsa bile paylaşmayız.
3. Sonuç: kendi hesabımızda kalırız.

Cevap: Şifre paylaşılmaz; herkes kendi hesabına kendi şifresiyle girer.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

Bu örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 1: Şifre Nedir?

Şifre ne işe yarar?

1. Hesaba giriş için kullanılır.
2. Gizli tutulması gerekir.
3. Sonuç: hesabı korur.

Cevap: Şifre, hesaba yalnız kendimizin girebilmesi için belirlediğimiz gizli bir sözdür.

Örnek 2: Kişisel Bilgi

Aşağıdakilerden hangisi kişisel bilgimizdir?

1. Bizi tanıtan bilgiler aranır.
2. Adres bizi tanıtır.
3. Sonuç: ev adresi kişisel bilgidir.

Cevap: Ad, soyad, adres, telefon numarası ve okul bilgisi kişisel bilgilerimizdir.

Dersten Öğrendiklerimizi Gözden Geçirelim

Bu derste öğrendiklerimizi ve yaşamdan karşılıklarını birlikte görelim.

Özet

• Şifre, hesaba yalnız kendimizin girebilmesi için bulduğumuz gizli sözdür.
• Şifreyi kimseye söylemeyiz ve kolay tahmin edilebilir seçmeyiz.
• Ad, adres, telefon ve okul bilgisi kişisel bilgilerimizdir.
• Bu bilgileri yalnız ihtiyacı olan büyüklere veririz.
• Bilmediğimiz istekleri büyüğümüze sorarız.

Sık Yapılan Hatalar

• Şifreyi arkadaşına söylemek Yanlış, çünkü şifreyi bilen kişi hesabına girebilir ve oradaki bilgileri görebilir.
• Her sorduğumuza adresimizi söylemek Yanlış, çünkü adresimiz kişisel bilgimizdir; yalnız ihtiyacı olan kişiye verilir.
• Yabancının istediği bilgiyi hemen yazmak Yanlış, çünkü yabancının niyeti belli olmadığı için bilgiyi büyüğümüze bildiririz.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümle doğru mu, yanlış mı? Önce sen karar ver.

1. Şifre yalnız hesabın sahibine aittir, başkasıyla paylaşılmaz. — doğru mu?
2. Ad, adres, telefon ve okul bilgisi kişisel bilgidir. — doğru mu?
3. Yabancı bir kişiye bu bilgileri söylemeyiz. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Şifre = hesabın gizli anahtarı 2) Doğru. Şifreyi söyleme = hesabı paylaşma 3) Doğru. Kişisel bilgi = bizi tanıtan bilgi

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha iyi öğrenmek için şu konulara da bakabilirsin:

• Nazik Olmak ve Başkasına Zarar Vermemek Yazdığımız yazı karşımızdakine zarar verebilir.
• Sırayla Yapmak: Adımlar Her büyük iş, adımlar hâlinde küçük parçalara bölünür.
• Zorlanınca Yardım Etmek Yardım istemek doğru ve normal bir davranıştır.