Nazik Olmak ve Başkasına Zarar Vermemek

Konu Anlatımı

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Şifremi ve Bilgilerimi Korumak konusunu bilmen gerekir. Şifre, hesaba yalnız kendimizin girebilmesi için bulduğumuz gizli sözdür.

• Şifrenin ne olduğunu kısaca söyler.
• Kişisel bilgilerimize örnek verir.
• Şifreyi kiminle paylaşmayacağını söyler.

Bu konuda ne öğreneceğiz? yazılı olarak nasıl nazik olacağımızı, arkadaşımıza nasıl davranacağımızı ve hoşgörünün ne olduğunu öğreneceğiz. Her bölüm, konunun bir parçasını açıklar; sonunda kısa bir özet ile sık yapılan hataları gösterir.

Nazik Yazmak Nedir?

Dijital nezaket, bir başkasına yazdığımız ya da gönderdiğimiz mesajda onu incitmemeye dikkat etmemizdir.

Yazdığımız her yazı karşımızdaki kişinin gözüne gider. Karşı taraf yüzümüze bakamaz; ses tonumuzu duyamaz; ama yazdığımız kelimeleri okur. Bu yüzden yazılı yazarken nazik olmak çok önemlidir. Bir yazı yazarken karşımızdakini üzmek istemiyorsak, kısa ve kaba cümleler kurmayız. "Sen yanlışsın" yerine "Bence burada bir yanlış olabilir" demek daha naziktir. Alay etmek, küçümsemek ve hakaret etmek yazılı ortamda da yanlıştır; çünkü yazı karşımızdakine zarar verir. Bir mesajı yollamadan önce kendimize sorarız: "Bunu okuyan kişi üzülür mü?" Cevap evetse mesajı yeniden yazarız.

Başkasına Zarar Vermemek

Başkasına zarar vermemek yalnız yazıda değil, ekranı paylaşırken de geçerlidir. Bir arkadaşımız çalışırken ekranına bakmak için önce izin isteriz. Bir resme, bir çizime yorum yazarken alay etmeyiz; beğenmediğimiz bir işi de küçümsemeyiz. Hoşgörü, düşüncesi bizimkinden farklı olan kişiyi de dinlemektir. Sınıfta bir arkadaşımızın görüşüne katılmazsak onu aşağılamayız; kendi görüşümüzü nazikçe söyleriz. Herkesin düşüncesini söyleme hakkı vardır. Kısacası yazılı ortamda da, karşılıklı konuşmada da başkasının duygusunu gözetmek ortak görevimizdir.

• Nazik yazmak: kısa ve kaba cümleler kurmayız.
• Alay etmemek: bir işi küçümsemeyiz.
• Yorum yazarken seçmek: iyi düşünen yorumu öne alırız.
• Hoşgörü göstermek: farklı düşünen kişiyi de dinleriz.
• İzin almak: ekranına bakmadan önce sorarız.
• Özür dilemek: üzülen birine hemen özür dileriz.

Günlük Hayattan Örnek

Kerem, sınıfa yaptığı çizimi paylaştı. Ali çizimi beğenmedi ve "bu çok kötü olmuş" diye yazmayı düşündü. Kerem üzülecekti. Ali düşününce yazdı: "Ben de resme çalışıyorum, senin çizgin çok düzgün olmuş." Kerem mesajı okuyunca gülümsedi ve arkadaşına teşekkür etti. İkisi birlikte çizmeye devam etti.

Sınıfta bir öğrenci, resim yarışmasına katılmak istemiyordu. Öğretmen ısrar ettiğinde bir arkadaşı "sen de katıl, bizimle ol" dedi. Çocuk kızmadan, "Ben yapamıyorum ama size yardım ederim" dedi. Sınıftakiler de "Olmaz da olur, önemli değil" dedi. Kimse onu zorlamadı; o gün bütün sınıf birlikte resim yaptı.

Basit Örnek

Önce basit bir örneğe bakalım.

Örnek 1: Nazik Cümle

Hangi cümle daha naziktir?

1. Cümle karşı tarafı incitmemeli.
2. Sertlik yerine yumuşaklık aranır.
3. Sonuç: "Bence hata olabilir" naziktir.

Cevap: Nazik yazmak, karşı tarafı incitmeyen cümle kurmaktır; sert yazıdan kaçınırız.

İleri Örnek

Şimdi biraz daha zor bir örneği çözelim.

Örnek 4: Ekran İzni

Arkadaşımızın ekranına bakacaksak ne yapar?

1. Ekranı o kullanıyor.
2. Önce izin isteriz.
3. Sonuç: kurala uyulur.

Cevap: Başkasının ekranına bakmadan önce izin isteriz; izin almadan bakmak nazik değildir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

Bu örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Alay Etmek

Alay etmek neden yanlıştır?

1. Karşı tarafın işi küçümsenir.
2. Yazı okunduktan sonra düzeltilemez.
3. Sonuç: arkadaşın üzer.

Cevap: Alay etmek karşı tarafı üzer ve dostluğu bozar; yazılı ortamda da yanlıştır.

Öğrendiklerimizi Yaşamda Uygulayalım

Öğrendiklerimizi günlük yaşamda nasıl kullanacağımızı birlikte görelim.

Özet

• Yazdığımız yazı karşımızdakine zarar verebilir.
• Kısa ve kaba cümle yerine nazik bir cümle kurarız.
• Alay etmek ve küçümsemek yanlıştır.
• Hoşgörü, farklı düşünen kişiyi de dinlemektir.
• Ekranı paylaşırken izin isteriz.

Sık Yapılan Hatalar

• Arkadaşının çizimine alay etmek Yanlış, çünkü yazılan alay, karşı tarafı üzer ve dostluğu bozar.
• Gereksiz yere kızgın bir yorum yazmak Yanlış, çünkü öfkeyle yazılan yorum incitir; sakin yazmak daha doğrudur.
• Bir kişinin düşüncesini küçümsemek Yanlış, çünkü herkesin düşüncesini söyleme hakkı vardır; küçümsemek yanlıştır.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümle doğru mu, yanlış mı? Önce sen karar ver.

1. Yazılı ortamda da nazik olmak zorunludur. — doğru mu?
2. Alay etmek ve küçümsemek karşı tarafı üzer. — doğru mu?
3. Herkesin düşüncesini söyleme hakkı vardır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Nazik yazmak = karşı tarafı incitmemek 2) Doğru. Hoşgörü = farklı düşünceyi dinlemek 3) Doğru. Yorum seçmek = yalnız iyi düşünen

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha iyi öğrenmek için şu konulara da bakabilirsin:

• Zorlanınca Yardım Etmek Yardım istemek doğru ve normal bir davranıştır.
• Şifremi ve Bilgilerimi Korumak Şifre, hesaba yalnız kendimizin girebilmesi için bulduğumuz gizli sözdür.