Uluslararası Örgütler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Uluslararası örgütlerin hangi sorunları çözmek üzere kurulduğunu açıklar.
• Milletler Cemiyeti ile Birleşmiş Milletler arasındaki yapı ve işlev farklarını karşılaştırır.
• Bölgesel ittifak ve örgütlerin kuruluş gerekçelerini değerlendirir.
• Bir örgütün etkinliğini kararlarının uygulanabilirliği üzerinden ölçer.
• Uluslararası örgütlerle Türkiye arasındaki ilişkileri kronolojik olarak sıralar.

Anahtar fikirler

• Milletler Cemiyeti'nin kararları üye devletleri bağlamıyordu ve uygulatacak bir ordusu yoktu.
• Birleşmiş Milletler'in temel organı Genel Kurul, bütün üye devletlerin eşit katılımıyla çalışır.
• Güvenlik Konseyi'nin daimî üyeleri, diğer üyelerin aksine kararları veto edebilir.
• Bölgesel örgütler, ortak coğrafi ve ekonomik çıkarları düzenlemek amacıyla kurulmuştur.
• Uluslararası antlaşmalar, iç hukukta bağlayıcı nitelik taşır ve devletleri uygulamakla yükümlü kılar.
• Bir örgütün etkinliği, üye sayısından çok kararlarının uygulanma oranıyla ölçülür.

Konunun özeti

I. Dünya Savaşı sonrasında Milletler Cemiyeti, bağlayıcı olmayan kararları ve uygulayacak ordusu olmaması nedeniyle istenen işlevi yerine getirememiştir. 1945'te kurulan Birleşmiş Milletler ise Güvenlik Konseyi'nin veto yetkisi, Genel Kurul'un tartışma yetkisi ve İnsan Hakları düzenlemeleriyle daha geniş bir çerçeve oluşturmuştur. NATO ve VARŞOVA Paktı gibi blok örgütleri askerî güvenliği; AB gibi bölgesel örgütler ise ekonomik bütünleşmeyi amaçlamıştır. Bir örgütün başarısı, kurucu metnindeki amacı ne kadar uyguladığıyla ölçülür.

Sık yapılan hatalar

• Her uluslararası örgütün aynı işi yaptığını düşünmek: Örgütler barış güvenliği, ekonomik bütünleşme, savunma veya adalet gibi farklı işlevler üstlenir; bu yüzden "uluslararası örgüt" kavramı tek bir işlevi ifade etmez.
• Bir örgütün etkinliğini yalnızca üye sayısıyla ölçmek: Üye sayısı arttığı hâlde kararlar uygulanmıyorsa örgütün fiilî ağırlığı düşüktür; asıl ölçüt kararların uygulanma oranıdır.
• Veto yetkisini kararın alınmasını engelleyen bir araç sanmak: Veto, kararın alınmasını değil yürürlüğe girmesini durdurur; bu ayrım iki kavramın karıştırılmasına yol açar.

İlgili konular

• Türk Modernleşmesi ve Atatürk İlkeleri
• Kuruluşun Dış Etkenleri
• Eğitim, Kültür ve Spor
• Silahlanma ve Uzay
• Türkiye Dış Politikası
• Atatürk Dış Politikası