Üç Fazlı Elektrik Dağıtımı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Ayrır: Üç fazlı sistemde hat gerilimi ile faz gerilimini ayırt eder.
• Hesaplar: Yıldız ve üçgen bağlantılarda hat akımını, hat kaybını ve toplam gücü hesaplar.
• Karşılaştırır: Dengeli ve dengesiz yüklerde nötr akımının etkisini açıklar.
• Uygular: Üç fazlı bir motorun koruma elemanını ve hat kesitini doğru seçer.
• Denetler: Faz sırası hatalarını ve nötr kopması belirtilerini saptar.

Anahtar fikirler

• 380 V hat gerilimi, 220 V faz gerilimidir; ikisi yer değiştirilerek kullanılamaz.
• Yıldız bağlantıda hat gerilimi faz geriliminin 1,732 katı, üçgen bağlantıda eşittir.
• Yıldız bağlı dengeli bir yükte nötr hattından pratik olarak akım geçmez.
• Dengesiz yükte nötr akımı, faz akımlarının vektörel toplamıdır ve nötr kesitini belirler.
• Karekört üç katsayısı yalnız faz gerilimiyle yapılan hesapta kullanılır; hat gerilimiyle yapılan hesapta gerekmez.
• Aynı aktif güçte bir ısıtıcı ile motorun hat akımları farklıdır, çünkü güç faktörleri farklıdır.

Konunun özeti

Yıldız bağlantıda hat gerilimi faz geriliminin karekört üç katıdır, üçgen bağlantıda hat gerilimi faz gerilimine eşittir ve ülkemizde 380/220 V işaretlemesi kullanılır. Dengeli üç fazlı yükte faz akımlarının vektörel toplamı sıfıra yaklaştığı için nötrden pratik olarak akım geçmez; dengesiz yükte ise nötr akımı faz akımlarının vektörel toplamıdır ve nötr kesiti buna göre seçilir. Aktif güç hat gerilimi, hat akımı ve güç faktörü ile hesaplanır; aynı güçteki bir ısıtıcı ile motorun hat akımları farklıdır. Her faz ayrı koruma elemanıyla korunur ve bir fazın arızası diğerlerini etkilemez. Hat kaybı akımın karesiyle orantılı olduğundan kablo kesiti belirleyicidir. Faz sıraları ters bağlandığında…

Sık yapılan hatalar

• 380 V ile 220 V değerlerini yer değiştirmek: 380 V hat gerilimi, 220 V faz gerilimidir. Yanlış yerleştirilen bu değerler yükün anma gerilimini belirler ve parçayı yakabilir.
• Üç fazlı güç hesabında karekört üç katsayısını hat gerilimine eklemek: Bu katsayı yalnız faz gerilimiyle çalışıldığında kullanılır; hat gerilimiyle çalışıldığında hesaba katılmaz.
• Aynı sargıyı yıldızdan üçgene çevirince gücün değişmediğini sanmak: Gerilim 1,732 katına çıktığı için güç yaklaşık üç katına çıkar ve sargı zarar görür.

İlgili konular

• Paralel Devreler
• Karma Devreler ve Direnç Eşdeğerliği
• Devre Kurulumu ve Denenmesi
• Meslek Etiği
• Ahilik Kültürü
• Kalite Bilinci ve Denetim